KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 28.
Które z przedstawionych na rysunku piktogramów powinny znajdować się na etykiecie opakowania benzenu?
Ilustracja przedstawia pięć piktogramów chemicznych, które są częścią fragmentu wyciągu z karty charakterystyki benzenu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Benzen wymaga oznakowania piktogramami odpowiadającymi jego kluczowym zagrożeniom: jest cieczą łatwopalną oraz stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia (m.in. działanie przewlekłe). Dlatego na etykiecie powinien znaleźć się zestaw piktogramów wskazany jako "1, 3, 4", czyli te, które na rysunku odpowiadają tym zagrożeniom.

Pełne wyjaśnienie:

Na etykiecie opakowania substancji chemicznej powinny znaleźć się piktogramy ostrzegawcze odzwierciedlające rzeczywiste, sklasyfikowane zagrożenia tej substancji. W przypadku benzenu kluczowe są dwa obszary ryzyka:

  • Zagrożenie fizyczne – benzen jest cieczą łatwopalną, więc etykieta powinna zawierać piktogram odnoszący się do palności.
  • Zagrożenie dla zdrowia – benzen jest substancją o istotnym ryzyku zdrowotnym, zwłaszcza przy narażeniu przewlekłym, dlatego wymagany jest piktogram odnoszący się do poważnych skutków zdrowotnych (takich jak długotrwałe następstwa narażenia).

Z tego powodu poprawny wybór to "1, 3, 4": odpowiada on zestawowi piktogramów, które na załączonym rysunku reprezentują wymienione wyżej zagrożenia benzenu. Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ:

  • Warianty z mniejszą liczbą piktogramów (np. pomijające jeden z kluczowych symboli) prowadzą do zaniżenia informacji o ryzyku i mogą skutkować nieprawidłowym doborem środków ochrony lub warunków magazynowania.
  • Warianty zawierające inne piktogramy (nieadekwatne do klasyfikacji benzenu) wprowadzają fałszywe ostrzeżenia, co obniża jakość oznakowania i może rozpraszać uwagę pracownika od realnych zagrożeń.

W praktyce laboratoryjnej warto zapamiętać zasadę: najpierw identyfikujesz typ zagrożenia (fizyczne/zdrowotne/środowiskowe), a dopiero potem dobierasz symbol. Do nauki egzaminacyjnej dobrze działa ćwiczenie z kartami charakterystyki: odczytaj część "klasyfikacja i oznakowanie", a następnie wskaż właściwe piktogramy bez podpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piktogramy wskazują rodzaj zagrożenia wynikający z klasyfikacji substancji, np. palność, żrącość, toksyczność czy poważne skutki zdrowotne. Mają ułatwić szybkie rozpoznanie ryzyka i dobranie właściwych środków ochrony oraz zasad magazynowania jeszcze przed użyciem odczynnika.
Najczęściej kluczowe są: palność (ryzyko pożaru) oraz poważne zagrożenie dla zdrowia przy narażeniu, zwłaszcza przewlekłym. W praktyce oznacza to konieczność pracy w dygestorium, ograniczania emisji par, unikania źródeł zapłonu i konsekwentnego stosowania ochrony osobistej.
Jedna substancja może spełniać kilka kryteriów klasyfikacji jednocześnie (np. być łatwopalna i jednocześnie stwarzać zagrożenie zdrowotne). Każdy piktogram dotyczy innego typu ryzyka, dlatego ich zestaw ma dać pełniejszą informację o bezpiecznym obchodzeniu się z chemikaliami.
Piktogram "poważne zagrożenie zdrowia" odnosi się do cięższych skutków (często długotrwałych), natomiast "wykrzyknik" zwykle wiąże się z zagrożeniami o mniejszej wadze lub podrażnieniem. Na egzaminie warto patrzeć na sens: czy chodzi o przewlekłe skutki i narządy docelowe, czy o typowe podrażnienie.
Nie. Skupienie się wyłącznie na palności prowadzi do pominięcia istotnego ryzyka zdrowotnego. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba uwzględnić zarówno zagrożenia fizyczne, jak i zdrowotne wynikające z klasyfikacji substancji, bo etykieta ma ostrzegać kompleksowo, a nie wybiórczo.
Najpewniejszą metodą jest odczytanie karty charakterystyki (SDS) dostarczonej przez producenta/dostawcę i sprawdzenie części dotyczącej klasyfikacji oraz oznakowania. W laboratorium technika analityka to standardowy krok przy odbiorze odczynników i kontroli etykiet na stanowisku pracy.
Niezgodność może wystąpić np. przy starszych partiach magazynowych, zmianie klasyfikacji w czasie, przepakowaniu do pojemników roboczych bez pełnego oznakowania lub przy błędach dostawcy. Dlatego w laboratorium ważne są procedury kontroli etykiet i porównanie z aktualną SDS.
Częste są błędy "na oko": wybór symbolu po skojarzeniu z "chemikaliami" albo pomylenie podobnych znaków. Inny błąd to wybór zbyt małej liczby piktogramów, bo uczeń pamięta tylko jedno zagrożenie (np. palność). Pomaga trening: substancja → zagrożenia → piktogramy.
Zależy od klasyfikacji mieszaniny i stężenia, jeśli mówimy o preparacie zawierającym benzen, a nie o czystej substancji. Dla czystego benzenu piktogramy wynikają z jego klasyfikacji. Dla roztworów lub mieszanin oznakowanie może się zmieniać wraz ze składem.
Ucz się w dwóch krokach: (1) kojarz piktogram z typem zagrożenia (pożar, toksyczność, żrącość, przewlekłe skutki), (2) ćwicz na realnych SDS i etykietach. Dodatkowo rób krótkie powtórki wzrokowe: losuj piktogram i dopisz, jakie ryzyko oznacza oraz jakie środki ostrożności wynikają.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Benzen wymaga oznakowania piktogramami odpowiadającymi jego kluczowym zagrożeniom: jest cieczą łatwopalną oraz stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia (m.in. działanie przewlekłe)."

Źródła:

  • ECHA (European Chemicals Agency), Substance Infocard: Benzene – sekcja "Classification and labelling" (C&L). https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.000.746 (dostęp: 2026-03-02)
  • PubChem, Benzene (CID 241) – sekcje dotyczące hazardów i klasyfikacji. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Benzene (dostęp: 2026-03-02)
  • UNECE, GHS (Globally Harmonized System) – materiały dot. piktogramów zagrożeń (część opisująca piktogramy). https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev10-2023 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) dla benzenu od wiarygodnych dostawców – sekcje dotyczące klasyfikacji i oznakowania
  • Materiały szkoleniowe ECHA lub instytucji BHP nt. piktogramów i etykietowania
  • Tablice/pomoc dydaktyczna z piktogramami GHS i ich znaczeniem do nauki wzrokowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego