KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 34.
Które z urządzeń pokładowych składa się z nadajnika i odbiornika?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
DME w statku powietrznym pracuje jako interrogator, czyli zawiera tor nadawczy (wysyła zapytania) oraz tor odbiorczy (odbiera odpowiedzi ze stacji naziemnej). ADF, VOR i ILS w typowej konfiguracji pokładowej są urządzeniami odbiorczymi – korzystają z sygnałów nadawanych z ziemi.

Pełne wyjaśnienie:

Urządzenie DME (Distance Measuring Equipment) działa w układzie zapytanie–odpowiedź. Część pokładowa jest interrogatorem: generuje i nadaje impulsy zapytania oraz odbiera odpowiedź ze stacji naziemnej (transpondera DME). To oznacza, że w samym wyposażeniu pokładowym występuje zarówno tor nadawczy, jak i odbiorczy, co spełnia warunek pytania.

Odpowiedź ADF jest nieprawidłowa, ponieważ ADF (Automatic Direction Finder) jest zasadniczo odbiornikiem sygnałów radiolatarni NDB; na pokładzie nie realizuje nadawania w celu wyznaczania namiaru. Typowa funkcja to odbiór i wyznaczenie kierunku na źródło sygnału.

Odpowiedź VOR jest nieprawidłowa, ponieważ odbiornik VOR w statku powietrznym odbiera sygnał ze stacji VOR i na tej podstawie wyznacza radial/odchylenie. Nadajnik VOR znajduje się na ziemi; pokładowy tor nadawczy nie jest istotą tego systemu.

Odpowiedź ILS jest nieprawidłowa, gdyż pokładowe wyposażenie ILS służy do odbioru i przetwarzania sygnałów lokalizera i ścieżki schodzenia nadawanych z ziemi. Z punktu widzenia statku powietrznego jest to system odbiorczy (z antenami i odbiornikiem), a nie nadajnik–odbiornik.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli system mierzy odległość przez czas przelotu sygnału i wymaga "odpytywania" stacji naziemnej, bardzo często po stronie statku powietrznego występuje część nadawczo‑odbiorcza. Systemy prowadzące lub kierunkowe oparte o sygnał nadawany z ziemi są zazwyczaj po stronie pokładu odbiornikami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DME (Distance Measuring Equipment) to system radionawigacyjny do pomiaru odległości od stacji naziemnej. Pokładowy interrogator wysyła zapytania radiowe i odbiera odpowiedzi, a z czasu przelotu sygnału wyznacza dystans skośny (slant range).
Ponieważ w części pokładowej DME występują oba tory: nadawczy (interrogacja stacji) i odbiorczy (odebranie odpowiedzi transpondera DME). Bez nadawania zapytania pomiar odległości metodą czasu przelotu nie byłby możliwy.
ADF to odbiornik, który odbiera sygnał z radiolatarni NDB i wskazuje kierunek do źródła emisji. W typowej architekturze ADF nie musi nadawać sygnału do latarni, więc nie spełnia kryterium "nadajnik i odbiornik" jako urządzenie pokładowe.
Odbiornik VOR w statku powietrznym odbiera sygnał nadawany przez naziemną stację VOR i przetwarza go na informację o radialu/odchyleniu. Po stronie pokładu jest to przede wszystkim urządzenie odbiorcze, a nadajnik znajduje się na ziemi.
ILS to system precyzyjnego podejścia do lądowania, w którym stacje naziemne (lokalizer i ścieżka schodzenia) nadają sygnały prowadzące. Na pokładzie samolotu instalowany jest odbiornik i anteny, które te sygnały odbierają i prezentują pilotowi/automatyce.
Pomaga pytanie: czy statek powietrzny "odpyta" stację naziemną i czeka na odpowiedź? Jeśli tak (jak w DME), zwykle ma tor TX i RX. Jeśli statek tylko odbiera sygnał prowadzący lub kierunkowy z ziemi (VOR/ILS/ADF), jest to zazwyczaj odbiornik.
Klasyczne DME wymaga współpracy z naziemnym transponderem DME, który odpowiada na zapytania interrogatora. Bez dostępnej stacji naziemnej system nie uzyska odpowiedzi, więc nie wyznaczy odległości w typowym trybie pracy.
Częsty błąd to założenie, że skoro system "prowadzi" lub "mierzy", to na pokładzie musi być nadajnik. Uczniowie mylą też elementy naziemne z pokładowymi. Warto zapamiętać, że tylko systemy typu zapytanie–odpowiedź wymagają aktywnego nadawania z pokładu.
Przy diagnostyce niesprawności pomiaru odległości (brak lock, błędne wskazania) ocenia się zarówno odbiór odpowiedzi, jak i poprawność nadawania zapytań: moc, stabilność i zgodność pracy z wymaganiami testera. To odróżnia DME od systemów wyłącznie odbiorczych.
Ucz się "co jest na pokładzie, a co na ziemi" dla każdej pomocy nawigacyjnej. Zrób tabelę: funkcja, czy pokład nadaje, czy tylko odbiera, jaki jest wynik (namiar, radial, prowadzenie, odległość). Potem rozwiązuj testy, zwracając uwagę na słowa "nadajnik", "odbiornik", "transponder".
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dME w statku powietrznym pracuje jako interrogator, czyli zawiera tor nadawczy (wysyła zapytania) oraz tor odbiorczy (odbiera odpowiedzi ze stacji naziemnej).

Źródła:

  • FAA, Aeronautical Information Manual (AIM) – rozdziały dotyczące NAVAIDs (VOR/DME/ILS/ADF), https://www.faa.gov/air_traffic/publications/aim - dostęp 2026-03-01
  • Skybrary Aviation Safety, hasła: Distance Measuring Equipment (DME), VOR, ILS, ADF, https://skybrary.aero - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (EN) – opisy systemów: Distance measuring equipment, Automatic direction finder, VHF omnidirectional range, Instrument landing system; weryfikacja ogólnego podziału TX/RX, https://en.wikipedia.org/wiki/Distance_measuring_equipment - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki awioniki i radionawigacji lotniczej (działy: DME, VOR, ADF, ILS)
  • Dokumentacja techniczna (AMM/IPC) danego typu statku powietrznego dla systemów nawigacyjnych
  • Materiały szkoleniowe producentów awioniki (zasada działania DME interrogator/transponder)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego