Średnia arytmetyczna jest podstawową miarą tendencji centralnej, która opisuje "przeciętną" wartość w zbiorze danych. Definicja jest prosta: średnia = (suma wszystkich wartości) / (liczba wartości).
W danych mamy pięć liczb: 120, 130, 150, 140, 130. Najpierw wykonujemy sumowanie:
- 120 + 130 = 250
- 250 + 150 = 400
- 400 + 140 = 540
- 540 + 130 = 670
Suma wynosi więc 670. Ponieważ obserwacji jest 5, dzielimy:
670 / 5 = 134.
Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?
- "130" bywa wybierane, gdy ktoś myli średnią z wartością najczęściej występującą (dominantą) albo "strzela" w najbliższą popularną liczbę.
- "140" może się pojawić przy błędzie w sumowaniu (np. zawyżeniu 670) albo przy dzieleniu przez złą liczbę. To także częsty efekt intuicji, bo 140 leży blisko środka zakresu 120–150.
- "145" jest zbyt wysokie; taki wynik mógłby powstać, gdyby pominięto jedną z mniejszych wartości albo źle policzono liczbę danych. Sprawdzenie rozsądku wyniku pomaga: średnia powinna leżeć między minimum (120) a maksimum (150), ale też być bliżej wartości częstszych (130) niż skrajnych.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu średniej warto zrobić szybki test kontrolny. Skoro dwie wartości to 130, a tylko jedna to 150, średnia nie powinna być blisko 150. Wynik 134 spełnia tę intuicyjną kontrolę.
