KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 14.
Załóż, że masz do dyspozycji dwa rezystory o wartościach R1=4Ω i R2=12Ω, które są połączone równolegle. Oblicz rezystancję zastępczą tego obwodu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystory równolegle liczy się przez sumę odwrotności: 1/Rz = 1/R1 + 1/R2.
Dla R1=4Ω i R2=12Ω: 1/Rz = 1/4 + 1/12 = 3/12 + 1/12 = 4/12 = 1/3, więc Rz = 3Ω. Wynik jest mniejszy od najmniejszego z rezystorów, co jest typowe dla połączenia równoległego.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu równoległym oba rezystory mają to samo napięcie, a prądy w gałęziach się sumują. Z tego wynika, że wygodniej jest liczyć nie przez same rezystancje, tylko przez ich odwrotności (przewodności). Dlatego dla dwóch rezystorów równolegle stosuje się zależność:

1/Rz = 1/R1 + 1/R2.

Podstawiamy dane: R1 = 4Ω, R2 = 12Ω.

Obliczenia krok po kroku:

  • 1/Rz = 1/4 + 1/12
  • Sprowadzamy do wspólnego mianownika 12: 1/4 = 3/12
  • 1/Rz = 3/12 + 1/12 = 4/12
  • Upraszczamy: 4/12 = 1/3
  • Odwracamy: Rz = 3Ω

Dlaczego odpowiedź 3Ω jest poprawna? Bo suma odwrotności dała 1/3, a po odwróceniu otrzymujemy 3Ω. Dodatkowa kontrola sensowności: w połączeniu równoległym rezystancja zastępcza jest zawsze mniejsza niż najmniejsza z rezystancji składowych (tu: mniejsza niż 4Ω), więc 3Ω pasuje.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • – często wynika z mylenia zasad (np. "średnia" albo intuicyjne uśrednianie). W równoległym nie ma prostego uśredniania; wynik musi wyjść poniżej 4Ω.
  • 16Ω – typowy efekt błędnego dodawania rezystancji jak w szeregowym lub błędu na ułamkach. W równoległym nie sumuje się R1+R2.
  • – to wynik, który mógłby się pojawić przy innym doborze elementów, ale tutaj również jest za duży: przekracza 4Ω, więc nie spełnia podstawowej własności połączenia równoległego.

Na egzaminie warto zapamiętać też równoważny wzór dla dwóch rezystorów: Rz = (R1·R2)/(R1+R2). Daje on ten sam wynik: (4·12)/(4+12) = 48/16 = 3Ω.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się sumę odwrotności: 1/Rz = 1/R1 + 1/R2. Dla dwóch rezystorów można też użyć skrótu: Rz = (R1·R2)/(R1+R2). Wynik w połączeniu równoległym zawsze jest mniejszy niż najmniejsza z rezystancji.
Bo dodajesz "drogi" dla prądu: rośnie całkowita przewodność (łatwiej płynie prąd), więc efektywna rezystancja maleje. Matematycznie: 1/Rz jest sumą dodatnich składników, więc 1/Rz > 1/R1, a zatem Rz < R1 (analogicznie dla R2).
Przewodność to odwrotność rezystancji: G = 1/R. W gałęziach równoległych przewodności się sumują: Gz = G1 + G2. To często upraszcza rachunki, bo zamiast ułamków w wielu krokach pracujesz na prostym dodawaniu.
Najczęściej myli się połączenie równoległe z szeregowym (dodaje się R1+R2), popełnia błąd na wspólnym mianowniku (np. 1/4+1/12 liczone jako 1/16) albo zapomina o odwróceniu wyniku na końcu (zostaje przy 1/Rz zamiast Rz).
Użyj wzoru skróconego: Rz = (R1·R2)/(R1+R2). Dla 4Ω i 12Ω: iloczyn 48, suma 16, więc 48/16 = 3Ω. To dobry trik na czas na egzaminie, ale pamiętaj, że działa wprost dla dwóch rezystorów.
Nie. Jeśli oba rezystory są dodatnie i połączone równolegle, rezystancja zastępcza zawsze jest mniejsza od najmniejszej z nich. Skoro najmniejsza to 4Ω, każdy wynik większy (np. 6Ω, 8Ω, 16Ω) jest sygnałem, że użyto złego wzoru lub jest błąd rachunkowy.
Zrób test graniczny: Rz w równoległym musi być mniejsze niż 4Ω i większe od 0Ω. Dodatkowo, skoro drugi rezystor ma 12Ω (większy), to Rz będzie trochę mniejsze od 4Ω, ale nie "drastycznie" małe. Wynik 3Ω pasuje do takiej intuicji.
Stosuje się je, gdy chcesz uzyskać nietypową wartość rezystancji, zwiększyć dopuszczalną moc strat (podział prądu na gałęzie) albo zbudować obciążenie. W serwisie i montażu ważne jest też rozpoznanie, że dwa elementy równolegle obniżą rezystancję widzianą przez źródło.
Wzór 1/Rz jest uniwersalny (łatwo rozszerzyć na 3 i więcej rezystorów). Wzór (R1·R2)/(R1+R2) jest najszybszy dla dokładnie dwóch rezystorów i często oszczędza czas. Oba prowadzą do tego samego wyniku.
Stosujesz uogólnienie: 1/Rz = 1/R1 + 1/R2 + 1/R3 + .... Najpierw sumujesz odwrotności wszystkich rezystancji, a dopiero na końcu odwracasz wynik. Przy większej liczbie elementów warto krokowo upraszczać ułamki lub przejść na przewodności.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rezystory równolegle liczy się przez sumę odwrotności: 1/Rz = 1/R1 + 1/R2.Dla R1=4Ω i R2=12Ω: 1/Rz = 1/4 + 1/12 = 3/12 + 1/12 = 4/12 = 1/3, więc Rz = 3Ω.

Źródła:

  • All About Circuits, "Resistors in Parallel" (wzory i wyjaśnienie), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-5/resistors-in-parallel/ - accessed 2026-02-26
  • Khan Academy, "Resistors in parallel" (zależność 1/R), https://www.khanacademy.org/science/electrical-engineering/ee-circuit-analysis-topic/ee-resistor-circuits/a/resistors-in-series-and-parallel - accessed 2026-02-26
  • Wikipedia (pl), "Połączenie równoległe" (sekcja o rezystorach i rezystancji zastępczej), https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_r%C3%B3wnoleg%C5%82e - accessed 2026-02-26

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw elektrotechniki/elektroniki: dział o połączeniach rezystorów
  • Karty pracy/zbiór zadań z obliczeń obwodów DC (rezystory szeregowo i równolegle)
  • Notatka ze wzorami: Rz dla 2 rezystorów równolegle (R1·R2)/(R1+R2)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego