KWALIFIKACJA CHM3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 9.
Zamieszczony fragment procedury opisuje sposób otrzymywania
Ilustracja przedstawia fragment tekstu z procedurą chemiczną, która opisuje sposób otrzymywania tlenku miedzi(I) (Cu2O).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cu2O to tlenek miedzi(I). Jeśli w procedurze z jonów miedzi powstaje produkt miedzi na niższym stopniu utlenienia (Cu+), a końcowo otrzymuje się tlenek, poprawnym wskazaniem jest właśnie Cu2O. Pozostałe odpowiedzi dotyczą miedzi(II) (CuO, Cu(OH)2) albo niezwiązanej soli sodu.

Pełne wyjaśnienie:

Tlenek miedzi(I) Cu2O (tzw. tlenek miedziawy) jest związkiem, w którym miedź występuje na I stopniu utlenienia. W zadaniach laboratoryjnych rozpoznanie produktu opiera się na tym, czy procedura prowadzi do powstania formy Cu(I) (zwykle wymaga warunków redukujących lub przemiany z Cu(II) do Cu(I)) oraz czy końcowym produktem jest tlenek, a nie wodorotlenek lub sól.

Odpowiedź "Cu2O" pasuje do procedury, w której produktem ma być tlenek miedzi(I). Z kolei "CuO" to tlenek miedzi(II) – poprawny tylko wtedy, gdy w procedurze utrzymywane są warunki utleniające i końcowo otrzymuje się tlenek miedzi na II stopniu utlenienia. "Cu(OH)2" jest wodorotlenkiem miedzi(II), typowo powstającym przy strącaniu jonów Cu2+ zasadą; nie jest to tlenek i zwykle wymagałby innego zakończenia procedury (bez etapu prowadzącego do tlenku). "Na2SO4" (siarczan(VI) sodu) jest solą sodu i siarczanową; wybór tej odpowiedzi oznaczałby, że procedura dotyczyła otrzymywania soli sodu, co nie jest typowym produktem reakcji ukierunkowanych na związki miedzi w analizie nieorganicznej.

W praktyce egzaminacyjnej warto sprawdzać w opisie procedury: (1) jakie jony/odczynniki są punktem wyjścia, (2) czy zachodzi redukcja/utlenianie, (3) czy końcowy produkt to tlenek czy wodorotlenek. To pozwala odróżnić Cu2O od CuO i Cu(OH)2 bez zgadywania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cu2O to tlenek miedzi na I stopniu utlenienia (Cu+). Jest innym związkiem niż CuO, gdzie miedź ma II stopień utlenienia. W zadaniach z procedurą kluczowe jest rozpoznanie, czy warunki prowadzą do powstania Cu(I) oraz czy produktem końcowym jest tlenek.
Sprawdź, czy procedura wskazuje na redukcję Cu(II) do Cu(I) lub warunki sprzyjające Cu(I). Jeśli produkt ma być tlenkiem miedzi na niższym stopniu utlenienia, pasuje Cu2O. CuO odpowiada sytuacji, gdy utrzymywana jest forma Cu(II) i otrzymuje się tlenek miedzi(II).
Cu(OH)2 jest wodorotlenkiem, a nie tlenkiem. Zwykle powstaje przez strącanie jonów Cu2+ zasadą w roztworze. Aby przejść do tlenku, potrzebny jest dodatkowy etap (np. przemiana/rozkład), więc jeśli procedura kończy się na strąceniu wodorotlenku, odpowiedź z tlenkiem będzie błędna.
Zwykle nie. Na2SO4 to sól sodu i anionu siarczanowego, niezwiązana bezpośrednio z typowymi reakcjami prowadzącymi do tlenków lub wodorotlenków miedzi. Jeśli w procedurze pojawia się siarczan, częściej pełni rolę składnika roztworu/odczynnika pomocniczego niż głównego, izolowanego produktu.
Najczęstsza pułapka to pomylenie litery "O" (tlen) z cyfrą "0". Wzór powinien oznaczać tlenek (z tlenem), a nie "zero". Druga pułapka to automatyczne wybieranie CuO, bo jest częściej spotykany, bez sprawdzenia, jaki stopień utlenienia wynika z procedury.
Szukaj informacji o etapie prowadzącym do powstania tlenku (np. przemiana produktu, zmiana warunków, zakończenie izolacją tlenku). Wodorotlenek powstaje typowo bezpośrednio po dodaniu zasady do roztworu jonów metalu. Jeśli procedura mówi o otrzymaniu "tlenku", to nie jest to ten sam etap co strącanie "wodorotlenku".
W Cu2O miedź ma stopień utlenienia +1, a w CuO ma +2. To kluczowe rozróżnienie w analizie nieorganicznej i w zadaniach z procedurami. W opisie reakcji zwróć uwagę, czy zachodzi redukcja/utlenianie miedzi, bo to determinuje, który tlenek powstanie.
Tak, ponieważ związki miedzi są użyteczne w ćwiczeniach z analizy jakościowej i w demonstracjach reakcji strącania oraz przemian redoks. Umiejętność przewidzenia, czy produktem będzie tlenek czy wodorotlenek, ułatwia dobór odczynników i kontrolę, czy procedura została wykonana prawidłowo.
Czytaj pod kątem: (1) reagentów wyjściowych i jonów w roztworze, (2) odczynnika wprowadzanego (kwas, zasada, reduktor/utleniacz), (3) warunków (ogrzewanie, mieszanie), (4) tego, co jest izolowane na końcu. Dopiero potem dopasuj produkt do wzoru w odpowiedziach.
Najczęściej działa automatyzm: "tlenek miedzi = CuO", bez analizy stopnia utlenienia. Drugi błąd to nieuwzględnienie, że procedura może obejmować etap redukcji Cu(II) do Cu(I). Pomaga krótkie sprawdzenie: czy w opisie jest wskazówka o zmianie formy miedzi lub warunkach redoks.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Cu2O to tlenek miedzi(I). Jeśli w procedurze z jonów miedzi powstaje produkt miedzi na niższym stopniu utlenienia (Cu+), a końcowo otrzymuje się tlenek, poprawnym wskazaniem jest właśnie Cu2O."

Źródła:

  • PubChem, Compound Summary: Copper(I) oxide (Cu2O) — https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Copper-I-oxide (dostęp: 2026-03-04)
  • Encyclopaedia Britannica, "cuprous oxide" — https://www.britannica.com/science/cuprous-oxide (dostęp: 2026-03-04)
  • Royal Society of Chemistry, Periodic Table / Copper compounds (informacje ogólne o związkach miedzi i stopniach utlenienia) — https://www.rsc.org/periodic-table/element/29/copper (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręcznik chemii nieorganicznej (rozdziały o związkach miedzi i stopniach utlenienia)
  • Skrypt z analizy jakościowej kationów (miedź(I) i miedź(II), typowe osady i przemiany)
  • Karty charakterystyki (SDS) odczynników używanych w typowych procedurach miedzi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego