Barwienie metodą Grama jest klasycznym barwieniem różnicującym, które pozwala podzielić bakterie na Gram-dodatnie i Gram-ujemne. O wyniku decyduje głównie budowa ściany komórkowej: bakterie Gram-dodatnie zatrzymują kompleks barwnika w grubszej warstwie peptydoglikanu, a Gram-ujemne po odbarwieniu tracą barwnik podstawowy i przyjmują barwienie kontrastowe.
W praktyce opis tej metody zwykle zawiera charakterystyczną sekwencję etapów, m.in.:
- zabarwienie barwnikiem podstawowym,
- utrwalenie/"mordant" (często kojarzone z płynem Lugola),
- odbarwianie alkoholem lub mieszaniną odbarwiającą,
- barwienie kontrastowe, aby uwidocznić bakterie, które utraciły barwnik podstawowy.
Odpowiedź "Grama" jest więc właściwa, gdy opis wskazuje na barwienie różnicujące z etapem odbarwiania i końcowym różnicowaniem barw komórek.
Pozostałe nazwy dotyczą innych technik i innych celów:
- "Giemsy" – częściej kojarzy się z barwieniami cytologicznymi/hematologicznymi oraz z uwidacznianiem niektórych pasożytów i elementów komórkowych; nie jest typowym podstawowym barwieniem różnicującym Gram+/Gram-.
- "Neissera" – wiąże się z barwieniami wykorzystywanymi do uwidaczniania określonych struktur/ziarnistości w komórkach bakteryjnych, a nie z klasycznym podziałem na Gram-dodatnie i Gram-ujemne.
- "Ziehla-Neelsena" – to barwienie ukierunkowane na wykrywanie bakterii kwasoopornych (np. prątków); kluczową cechą jest oporność na odbarwianie kwasem po zabarwieniu, a nie mechanizm typowy dla Grama.
Na egzaminie warto szukać w opisie słów-kluczy wskazujących na cel i etap odbarwiania: jeśli chodzi o podział Gram+/Gram- i występuje odbarwianie alkoholem oraz barwienie kontrastowe, najbardziej pasuje metoda Grama.
