W zapisie sferocylindrycznym tę samą soczewkę można opisać w konwencji cylindra ujemnego albo cylindra dodatniego. Takie dwa zapisy są równoważne optycznie, czyli dają te same moce w dwóch głównych przekrojach (meridianach), tylko inaczej "rozkładają" sferę i cylinder.
Reguła transpozycji (minus ↔ plus cylinder):
- nowa sfera: sph' = sph + cyl
- nowy cylinder: cyl' = −cyl (zmiana znaku)
- nowa oś: oś' = oś ± 90°, a wynik sprowadzamy do zakresu 0–180°
Zastosowanie do recepty: sph −2,50; cyl −1,75; oś 120°.
- sph' = −2,50 + (−1,75) = −4,25
- cyl' = −(−1,75) = +1,75
- oś' = 120° − 90° = 30° (równoważnie można dodać 90° i potem zredukować do 0–180°)
Dlatego poprawny zapis równoważny to: sph −4,25 cyl +1,75 oś 30°.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- sph +4,25 cyl +1,75 oś 30° – ma zły znak sfery; po transpozycji sfera powinna być bardziej "minusowa", bo dodajemy ujemny cylinder do sfery.
- sph −4,25 cyl +1,75 oś 120° – pomija obrót osi o 90°. Zmiana znaku cylindra bez zmiany osi nie zachowuje tych samych meridianów mocy.
- sph +4,25 cyl +1,25 oś 120° – jednocześnie błędna wartość cylindra (powinna być 1,75) i błędna oś; to typowy skutek zgadywania "podobnych liczb" bez wykonania procedury transpozycji.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj transpozycję w trzech krokach (sph, cyl, oś) i na końcu sprawdź, czy oś mieści się w 0–180°.
