KWALIFIKACJA OGR5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 13.
Zaplanuj następstwo roślin po sobie w kolejnych latach uprawy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Następstwo "Kapusta, marchew, fasola" odpowiada zasadom płodozmianu: po warzywach kapustnych (duże wymagania i presja chorób) korzystne jest wprowadzenie warzyw korzeniowych, a następnie bobowatych, które poprawiają bilans azotu i kondycję gleby. Zestawy z roślinami spokrewnionymi po sobie zwiększają ryzyko problemów fitosanitarnych.

Pełne wyjaśnienie:

W płodozmianie dąży się do takiego doboru gatunków w kolejnych latach, aby:

  • nie uprawiać po sobie roślin blisko spokrewnionych (ogranicza to kumulację chorób i szkodników typowych dla danej rodziny),
  • zmieniać wymagania pokarmowe i sposób korzystania z zasobów gleby (różna głębokość korzeni, inne tempo pobierania składników),
  • wprowadzać gatunki poprawiające żyzność, w tym rośliny bobowate, które wspierają bilans azotu i strukturę stanowiska.

Odpowiedź "Kapusta, marchew, fasola" jest zgodna z tą logiką. Warzywa kapustne (np. kapusta) zalicza się zwykle do grup o większych wymaganiach pokarmowych i są one też podatne na typowe problemy fitosanitarne dla kapustnych. Następnie wprowadzenie marchwi (warzywo korzeniowe z innej rodziny niż kapustne) ogranicza ryzyko kontynuowania tych samych patogenów oraz zmienia sposób wykorzystywania profilu glebowego. Zakończenie sekwencji fasolą (roślina bobowata) jest korzystne, bo bobowate są często stosowane jako dobry przedplon lub element poprawiający stanowisko w zmianowaniu.

Pozostałe propozycje są mniej właściwe z punktu widzenia klasycznych zasad zmianowania:

  • "Kapusta, kalafior, por" zawiera po sobie warzywa kapustne (kapusta i kalafior), co sprzyja utrzymaniu podobnej presji chorób i szkodników oraz powtarza podobne wymagania stanowiskowe.
  • "Pomidor, papryka, ogórek" zestawia rośliny o wysokich wymaganiach i w praktyce często wrażliwe na podobne problemy agrotechniczne; dodatkowo pomidor i papryka są blisko spokrewnione, więc następstwo może być niekorzystne dla zdrowotności stanowiska.
  • "Marchew, pietruszka, pomidor" rozpoczyna się od dwóch warzyw korzeniowych o podobnym typie użytkowym i zbliżonych wymaganiach stanowiska, co osłabia efekt "przełamania" w płodozmianie; dopiero potem pojawia się gatunek z innej grupy.

Na egzaminie warto sprawdzać dwie rzeczy równocześnie: pokrewieństwo botaniczne (czy nie powtarza się ta sama rodzina) oraz funkcję w płodozmianie (czy w sekwencji pojawia się element poprawiający stanowisko, np. bobowate). To zwykle pozwala odróżnić poprawne następstwo od zestawów ryzykownych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płodozmian to planowane następstwo roślin na tym samym stanowisku w kolejnych latach. Stosuje się go, aby ograniczać choroby i szkodniki, lepiej wykorzystywać składniki pokarmowe oraz poprawiać strukturę i żyzność gleby. W praktyce ułatwia to utrzymanie stabilnych plonów.
Kluczowe zasady to: unikanie sadzenia po sobie roślin z tej samej rodziny botanicznej, przeplatanie gatunków o różnych wymaganiach pokarmowych oraz włączanie roślin poprawiających stanowisko (np. bobowatych). Ważne jest też różnicowanie głębokości systemu korzeniowego.
Uprawa roślin kapustnych po sobie sprzyja kumulacji tych samych patogenów i szkodników związanych z tą rodziną oraz utrzymuje podobne wymagania nawozowe. W efekcie rośnie ryzyko problemów fitosanitarnych i spadku plonu. Płodozmian ma "przerwać" ten cykl.
Rośliny bobowate są często cenione jako element poprawiający stanowisko. W praktyce wspierają bilans azotu w agroekosystemie i mogą korzystnie wpływać na żyzność oraz strukturę gleby. Dzięki temu są dobrym członem zmianowania po gatunkach o większych wymaganiach.
Warzywa korzeniowe to gatunki, u których częścią użytkową jest korzeń spichrzowy, np. marchew czy pietruszka. W płodozmianie traktuje się je jako odrębną grupę agrotechniczną, bo mają inny sposób pobierania wody i składników oraz inny typ prac uprawowych niż np. kapustne.
Zwykle jest to rozwiązanie ryzykowne, ponieważ są to rośliny blisko spokrewnione i mogą dzielić część problemów zdrowotnych oraz podobne wymagania. W płodozmianie korzystniej jest rozdzielać takie gatunki innymi rodzinami i grupami upraw, aby ograniczyć narastanie presji chorób i szkodników.
Najpierw sprawdź, czy w sekwencji nie powtarza się ta sama rodzina botaniczna (to częsta "pułapka"). Następnie oceń, czy rośliny mają różne wymagania i czy pojawia się element poprawiający stanowisko, np. bobowate. Na końcu upewnij się, że sekwencja jest logiczna agrotechnicznie.
Najczęściej myli się płodozmian z doborem roślin o podobnych zabiegach, przez co układa się po sobie gatunki spokrewnione. Częsty błąd to też pomijanie roślin "przerywnikowych" (np. bobowatych) oraz nieuwzględnianie, że różne grupy warzyw inaczej wyczerpują zasoby gleby.
Gatunki o większych wymaganiach zwykle planuje się na stanowiskach dobrze przygotowanych i po przedplonach, które zostawiają glebę w dobrej kulturze. W praktyce po takich roślinach warto zaplanować gatunki o innych potrzebach lub rośliny poprawiające stanowisko, aby zrównoważyć gospodarkę składnikami.
Tak, nawet na małej powierzchni płodozmian pomaga utrzymać zdrowotność upraw i ogranicza problemy wynikające z powtarzania tych samych roślin w tym samym miejscu. Jeśli brakuje miejsca, stosuje się przynajmniej rotację rodzin (np. kapustne, potem korzeniowe, potem bobowate) zamiast pełnych cykli polowych.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Zestawy z roślinami spokrewnionymi po sobie zwiększają ryzyko problemów fitosanitarnych."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z warzywnictwa dotyczące płodozmianu i zmianowania
  • Materiały ODR (Ośrodków Doradztwa Rolniczego) o zasadach płodozmianu w warzywnictwie
  • Notatki z botaniki: rodziny roślin uprawnych i typowe choroby związane z monokulturą

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego