KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 16.
Zawartość którego ze składników spalin w silnikach spalinowych o zapłonie samoczynnym jest mierzona w ramach okresowej oceny stanu technicznego pojazdu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podczas okresowego badania technicznego pojazdów z silnikiem Diesla ocenia się zadymienie spalin, czyli ilość cząstek stałych (sadzy) powodujących pochłanianie światła w dymomierzu. Dlatego kontrola dotyczy cząstek stałych, a nie związków typu "węglowodany" czy tlenki węgla.
Wynik podaje się jako współczynnik zadymienia/pochłaniania światła.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach o zapłonie samoczynnym (Diesla) w praktyce okresowej oceny stanu technicznego kluczowa jest ocena zadymienia spalin. Zadymienie wynika głównie z obecności cząstek stałych (sadzy), które powstają przy niepełnym spalaniu paliwa i powodują pochłanianie/rozpraszanie światła w przyrządzie pomiarowym.

Dlatego odpowiedź "Cząstek stałych." jest właściwa: to właśnie ten składnik (PM/sadza) jest powiązany z typowym badaniem dymomierzem i oceną "dymienia". Taki pomiar nie jest zwykle opisany jako laboratoryjna analiza składu gazowego, tylko jako pomiar efektu optycznego spalin, który wprost koreluje z ilością sadzy.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z następujących powodów:

  • "Węglowodanów." – to nie jest poprawny, standardowy termin na składniki spalin w tym kontekście (w emisjach pojazdów mówi się m.in. o węglowodorach), a ponadto nie jest to typowy parametr oceny w badaniu okresowym silnika ZS.
  • "Podtlenku węgla." – chodzi o tlenek węgla(II) (CO), kojarzony częściej z kontrolą spalin w silnikach o zapłonie iskrowym; w praktyce okresowego badania Diesla kluczowe jest zadymienie, nie CO.
  • "Nadtlenku węgla." – taki opis nie odpowiada typowemu, praktycznie mierzonemu składnikowi spalin w badaniu okresowym; w spalinach rozpatruje się m.in. CO, CO2, NOx oraz cząstki stałe, a nie "nadtlenek węgla" jako parametr kontrolny.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się silnik ZS i okresowa ocena spalin, myśl o dymieniu/sadzy. Jeżeli pojawia się silnik ZI i analizator spalin, częściej w grę wchodzą CO/HC i skład mieszanki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zadymienie to miara "dymności" spalin, wynikająca głównie z obecności cząstek stałych (sadzy). W praktyce ocenia się, jak silnie spaliny pochłaniają światło w dymomierzu. Wysokie zadymienie sugeruje nieprawidłowe spalanie lub problemy z układem zasilania/dolotu.
Najsilniej powiązane są cząstki stałe (sadza, PM). To one tworzą widoczny dym i odpowiadają za wzrost współczynnika zadymienia/pochłaniania światła. Gazy takie jak CO czy CO2 nie powodują typowego "czarnego dymu" w ten sam sposób.
W praktyce kontroli okresowej silników ZS częściej stosuje się ocenę zadymienia, bo jest szybka i dobrze koreluje ze stanem spalania (sadza). CO jest parametrem typowo kojarzonym z analizą spalin silników ZI. W Dieslu problemem eksploatacyjnym bywa właśnie dymienie.
Dymomierz mierzy optycznie, jak bardzo spaliny pochłaniają lub osłabiają wiązkę światła. Im więcej cząstek stałych (sadzy) w spalinach, tym większe tłumienie światła i gorszy wynik. Pomiar jest więc pośrednią oceną "ilości dymu", a nie pełną analizą chemiczną spalin.
Wysokie zadymienie często wskazuje na niepełne spalanie: problemy z wtryskiem paliwa, niesprawny układ doładowania/dolotu, zabrudzony filtr powietrza, nieszczelności lub nieprawidłową pracę EGR. Może też wynikać z zaniedbań serwisowych i złego stanu eksploatacyjnego.
Cząstki stałe (PM) to bardzo drobne cząstki powstające w procesie spalania, w tym sadza i związane z nią składniki. W Dieslu są one szczególnie istotne, bo odpowiadają za widoczne dymienie. Ich nadmiar zwykle oznacza nieprawidłowe warunki spalania lub niesprawne elementy układu.
W kontekście emisji spalin używa się pojęcia węglowodory (HC), a nie "węglowodany". "Węglowodany" to termin z biologii/chemii organicznej (np. cukry). Na egzaminie warto zwracać uwagę na precyzję terminologii, bo podobne słowa mają inne znaczenie.
Czarny dym to zwykle nadmiar sadzy, czyli cząstek stałych. Powody to m.in. zbyt duża dawka paliwa, niesprawne wtryskiwacze, ograniczony dopływ powietrza (filtr, dolot), problemy z turbosprężarką lub niewłaściwa recyrkulacja spalin. To klasyczny objaw niepełnego spalania.
Częste są pomyłki wynikające z przenoszenia wiedzy z silników ZI na ZS (np. automatyczne wskazywanie CO/HC). Inny błąd to wybór odpowiedzi "chemicznie brzmiącej", mimo że w praktyce bada się parametr funkcjonalny (zadymienie). Warto łączyć typ silnika z metodą pomiaru.
Silnik o zapłonie samoczynnym to Diesel: zapłon następuje od sprężenia i temperatury, bez świecy zapłonowej. W pytaniach często pojawiają się skojarzenia z układem wtryskowym wysokiego ciśnienia, sadzą i zadymieniem. To podpowiada, że kluczowy będzie temat cząstek stałych i dymienia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Podczas okresowego badania technicznego pojazdów z silnikiem Diesla ocenia się zadymienie spalin, czyli ilość cząstek stałych (sadzy) powodujących pochłanianie światła w dymomierzu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki pojazdów (zadymienie spalin, dymomierz)
  • Podręczniki/opracowania o emisji zanieczyszczeń w silnikach ZS (sadza, PM)
  • Instrukcje stanowiskowe stacji kontroli pojazdów dotyczące pomiaru zadymienia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego