KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 26.
Zawartość rtęci w komunalnych osadach ściekowych wynosi 16 mg rtęci w przeliczeniu na 1 kg suchej masy osadu. Na podstawie danych zawartych w tabeli, określ zastosowanie tych osadów.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą dopuszczalnej zawartości metali ciężkich w suchej masie osadu komunalnego, wyrażoną
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość 16 mg/kg s.m. rtęci należy porównać z limitami z tabeli: 5 mg/kg (rolnictwo i rekultywacja rolna) oraz 10 mg/kg (rekultywacja nierolna) są przekroczone, więc te zastosowania odpadają. Ponieważ 16 mg/kg jest mniejsze od 25 mg/kg, osad można zastosować do upraw roślin na kompost (rośliny nieprzeznaczone do spożycia i pasz).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba zastosować prostą procedurę decyzyjną: odczytać limit dla danej kategorii zastosowania i porównać go z wynikiem oznaczenia rtęci w osadzie, podanym jako 16 mg/kg w przeliczeniu na 1 kg suchej masy.

Z tabeli wynikają trzy progi dla rtęci (mg/kg s.m.):

  • rolnictwo oraz rekultywacja gruntów na cele rolne: 5
  • rekultywacja terenów na cele nierolne: 10
  • uprawa roślin na kompost oraz uprawa roślin nieprzeznaczonych do spożycia i produkcji pasz: 25

Następnie wykonuje się porównania:

  • 16 > 5, więc zastosowanie "Rekultywacja gruntów na cele rolne" (i szerzej rolnictwo) jest niedopuszczalne przy takim stężeniu.
  • 16 > 10, więc "Rekultywacja terenów na cele nierolne" również nie spełnia limitu.
  • 16 < 25, więc pozostaje kategoria dopuszczająca wyższe wartości rtęci, czyli uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu (oraz rośliny niekonsumpcyjne i niepaszowe).

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Uprawa roślin przeznaczonych do produkcji kompostu."

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo odnoszą się do kategorii z niższymi limitami (5 lub 10 mg/kg), które są przekroczone przez 16 mg/kg. Odpowiedź "Uprawa roślin przeznaczonych do produkcji pasz" jest szczególnie podchwytliwa: w opisie dopuszczalnej kategorii wyraźnie pojawia się warunek, że chodzi o rośliny nieprzeznaczone do spożycia i nieprzeznaczone do produkcji pasz, czyli rośliny paszowe są wykluczone.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zaznacz w opisie tabeli słowa-klucze "pasze/spożycie/rekultywacja", a dopiero potem porównuj liczby — zmniejsza to ryzyko pomylenia kategorii.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj z tabeli limity dla rtęci w każdej kategorii, a potem porównaj liczbowo wynik 16 mg/kg s.m. z progami. Jeśli wynik jest większy od limitu, to dana kategoria odpada. Jeśli jest mniejszy lub równy limitowi, kategoria jest dopuszczalna.
W tabeli dla kategorii "w rolnictwie oraz do rekultywacji gruntów na cele rolne" limit rtęci wynosi 5 mg/kg s.m. Ponieważ 16 mg/kg jest większe niż 5 mg/kg, nie spełnia wymagań tej kategorii. Stosowanie w rolnictwie zwiększa ryzyko wprowadzenia rtęci do łańcucha pokarmowego.
To liczba miligramów danego pierwiastka (tu: rtęci) przypadająca na 1 kilogram suchej masy osadu. Sucha masa to osad bez wody, więc wyniki są porównywalne niezależnie od wilgotności próbki. Dzięki temu limity i pomiary odnoszą się do tej samej podstawy.
Przy 16 mg/kg rtęci spełniony jest tylko limit 25 mg/kg s.m. z kategorii dotyczącej upraw roślin na kompost oraz roślin nieprzeznaczonych do spożycia i produkcji pasz. Limity 5 i 10 mg/kg są przekroczone, więc pozostałe zastosowania są niedopuszczalne.
Opis kategorii z najwyższym limitem odnosi się do roślin nieprzeznaczonych do spożycia i nieprzeznaczonych do produkcji pasz. To znaczy, że mimo wyższego progu liczbowego, roślin paszowych nie obejmuje ta kategoria. To częsta pułapka polegająca na myleniu podobnych sformułowań.
Takie zastosowanie rozważa się, gdy celem jest poprawa właściwości terenu, ale bez przeznaczenia rolniczego (np. tereny zdegradowane). W tym zadaniu kluczowe jest jednak, że dla tej kategorii limit rtęci wynosi 10 mg/kg s.m., więc wynik 16 mg/kg nie spełnia wymagań i eliminuje tę możliwość.
Najczęściej myli się kolumny tabeli (zastosowanie rolnicze vs rekultywacja), pomija fragment opisu o "nieprzeznaczonych do pasz", albo porównuje wynik z jednym progiem i nie sprawdza pozostałych. Pomaga schemat: odczyt → trzy porównania → wybór jedynej dopuszczalnej kategorii.
Nie trzeba znać konkretnych limitów na pamięć, jeśli są podane w tabeli. Trzeba natomiast umieć poprawnie zinterpretować kategorie zastosowania (co oznacza rolnictwo, rekultywacja, kompost, rośliny niepaszowe) oraz wykonać poprawne porównanie wartości liczbowych bez pomyłek w jednostkach.
Rekultywacja na cele rolne jest powiązana z produkcją roślinną i potencjalnym kontaktem z żywnością/paszami, dlatego zwykle ma bardziej rygorystyczne limity. Rekultywacja na cele nierolne dotyczy terenów bez przeznaczenia rolniczego. W zadaniu różnicę widać też po limitach: 5 mg/kg vs 10 mg/kg.
Ćwicz zadania, w których trzeba: (1) odczytać właściwy wiersz i kolumnę, (2) porównać wynik z kilkoma limitami, (3) wybrać jedyne dopuszczalne zastosowanie. Zwracaj uwagę na słowa-klucze typu "pasze", "spożycie", "rekultywacja", bo to one najczęściej zmieniają sens kategorii.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Wartość 16 mg/kg s.m. rtęci należy porównać z limitami z tabeli: 5 mg/kg (rolnictwo i rekultywacja rolna) oraz 10 mg/kg (rekultywacja nierolna) są przekroczone, więc te zastosowania odpadają."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 01.08.2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych, Dz.U. 2002 nr 134, poz. 1140 (wyciąg wskazany pod tabelą w ilustracji)

Materiały:

  • Zadania treningowe z interpretacji tabel (metale ciężkie w osadach, glebach, odpadach)
  • Notatki własne: schemat decyzyjny 'wynik → porównanie z limitami → dopuszczalne zastosowanie'
  • Materiały dydaktyczne z zakresu gospodarki osadami ściekowymi i zagospodarowania osadów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego