Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2019



PYTANIE NR 36.
Zawartość żywic w benzynie oznacza się spalając na szkiełku zegarkowym 0,5 cm3 lub 1 cm3 benzyny. Pozostałość po spaleniu zostawia ślad w postaci pierścienia, a jego średnica wyznacza zawartość żywic. Benzyna przeznaczona do użytku nie powinna przekraczać 5 mg żywicy w cm3. Tą metodą dokonano analizy i po spaleniu 0,5 cm3 otrzymano pierścień o średnicy 11 mm, a po spaleniu 1 cm3 otrzymano pierścień o średnicy 17 mm. Badana benzyna posiada zawartość żywicy
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z zawartością żywic w benzynie, co jest istotne w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnice pierścieni po spaleniu próbek 0,5 cm3 i 1 cm3 należy przeliczyć (zgodnie z kalibracją metody) na zawartość żywic w mg/cm3. Dla podanych średnic wynik odpowiada 20 mg/cm3. Ponieważ dopuszczalny limit wynosi 5 mg/cm3, badana benzyna przekracza wymaganie i nie nadaje się do użytku.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu opisano oznaczanie zawartości żywic (często nazywanych też "gum" lub substancjami żywicującymi) w benzynie metodą polegającą na spaleniu odmierzonej objętości próbki na szkiełku zegarkowym i ocenie pozostałości. Po spaleniu zostaje ślad w postaci pierścienia, a jego średnica jest miarą ilości pozostałości i służy do wyznaczenia zawartości żywic.

Kluczowe są dwa kroki:

  • Wyznaczenie zawartości żywic na podstawie średnicy pierścienia dla danej objętości próbki (0,5 cm3 oraz 1 cm3). Tego nie robi się "na oko" wprost z mm, tylko korzysta się z zależności metody (np. tabeli/wykresu/nomogramu). Dla danych w zadaniu wynik odpowiada 20 mg/cm3.
  • Ocena przydatności przez porównanie z wymaganiem granicznym: benzyna nie powinna przekraczać 5 mg/cm3.

Skoro wynik to 20 mg/cm3, oznacza to przekroczenie limitu (20 > 5). W praktyce taka benzyna może powodować zwiększone tworzenie osadów i zanieczyszczeń w układach paliwowych, dlatego w ramach kryterium z zadania nie nadaje się do użytku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "15 mg/cm3 i nie nadaje się do użytku." – nawet gdyby decyzja "nie nadaje się" była logiczna (bo 15 > 5), sama wartość 15 mg/cm3 nie wynika z danych/kalibracji metody podanych w zadaniu.
  • "15 mg/cm3 i nadaje się do użytku." – to błąd podwójny: wartość nie wynika z analizy, a dodatkowo 15 mg/cm3 przekracza limit 5 mg/cm3, więc nie spełnia kryterium dopuszczenia.
  • "30 mg/cm3 i nie nadaje się do użytku." – decyzja o nieprzydatności byłaby spójna z limitem, ale liczba 30 mg/cm3 nie odpowiada wynikom wskazanym przez średnice pierścieni.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdzielaj wyznaczenie wyniku (zależność średnica→mg/cm3) od oceny zgodności (porównanie do limitu). To ogranicza ryzyko wyboru odpowiedzi "na intuicję".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza "zawartość żywic" w benzynie?
To ilość substancji tworzących pozostałość po odparowaniu/spaleniu paliwa (tzw. gum/żywice). Zbyt wysoka zawartość sprzyja tworzeniu osadów, zanieczyszcza elementy układu paliwowego i pogarsza własności eksploatacyjne. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle porównuje się wynik z podanym limitem.
Dlaczego po spaleniu benzyny powstaje pierścień na szkiełku zegarkowym?
Podczas spalania składniki lotne ulegają odparowaniu i spaleniu, a część cięższych zanieczyszczeń/pozostałości może zostać na powierzchni szkła. Rozkład pozostałości często tworzy obwódkę (pierścień). W metodach porównawczych średnica lub intensywność śladu koreluje z ilością żywic.
Jak z średnicy pierścienia w mm wyznacza się mg/cm3 żywic?
Nie robi się tego bezpośrednio "mm → mg". Stosuje się zależność metody (tabelę, wykres lub nomogram), która łączy średnicę śladu z zawartością żywic dla określonej objętości próbki. Na egzaminie taka zależność bywa podana na ilustracji albo w załączniku.
Czy do obliczeń trzeba brać pod uwagę objętość próbki 0,5 i 1 cm3?
Tak, bo metoda może mieć osobne krzywe/tabele dla różnych objętości próbki. Uczeń powinien odczytać (lub obliczyć zgodnie z podaną zależnością) zawartość żywic i odnieść ją do jednostki objętości (mg/cm3). Pominięcie objętości to częsty błąd w zadaniach pomiarowych.
Jak sprawdzić, czy benzyna nadaje się do użytku w tym zadaniu?
Po wyznaczeniu zawartości żywic porównuje się wynik z limitem podanym w treści. Jeśli wynik jest większy od wartości granicznej, benzyna nie spełnia kryterium i "nie nadaje się do użytku" w rozumieniu tego zadania. To klasyczny schemat: pomiar/odczyt → porównanie → wniosek.
Dlaczego odpowiedź może zawierać jednocześnie wynik i ocenę "nadaje się/nie nadaje"?
Bo egzamin często sprawdza dwie umiejętności naraz: (1) wyznaczenie wartości parametru jakościowego oraz (2) interpretację względem wymagania. Sama liczba bez decyzji bywa niepełna, a sama decyzja bez liczby nie pokazuje, czy uczeń umie wykonać analizę.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy takich zadaniach laboratoryjnych?
Najczęstsze to: mylenie jednostek (mg w próbce vs mg/cm3), nieuwzględnienie objętości próbki, odczyt "na oko" zamiast z tabeli/wykresu, oraz wybór odpowiedzi tylko dlatego, że "wydaje się bliska limitu". Pomaga rozpisanie: wynik → porównanie z limitem → wniosek.
Czy przekroczenie limitu żywic zawsze oznacza dyskwalifikację paliwa?
W realnej praktyce decydują konkretne wymagania jakościowe, specyfikacje i procedury zakładowe. W zadaniu egzaminacyjnym obowiązuje kryterium podane w treści: jeśli wynik przekracza limit, to paliwo uznaje się za niezgodne. Na egzaminie trzymaj się danych z polecenia, nawet jeśli w praktyce bywają różne normy.
Kiedy w zakładzie chemicznym wykonuje się kontrolę jakości benzyny?
Najczęściej przy przyjęciu partii surowca/produktu, po procesach mieszania, przed wydaniem do magazynu lub wysyłką oraz w ramach kontroli międzyoperacyjnej. Operator lub laborant wykonuje badania zgodnie z procedurą, a wyniki służą do decyzji o dopuszczeniu partii albo przekazaniu jej do korekty/utylizacji.
Jak przygotować się do zadań z analizy paliw na egzamin CHM.2?
Ćwicz rozpoznawanie parametrów jakości (żywice, destylacja, gęstość, liczba oktanowa), odczyt z tabel/wykresów oraz wnioskowanie "spełnia/nie spełnia". Trenuj też zapisy jednostek i proste przeliczenia. Dobrze działa metoda: najpierw policz/odczytaj, dopiero potem sprawdź limit.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Średnice pierścieni po spaleniu próbek 0,5 cm3 i 1 cm3 należy przeliczyć (zgodnie z kalibracją metody) na zawartość żywic w mg/cm3."

Źródła:

  • ASTM D381-? Standard Test Method for Gum Content in Fuels by Jet Evaporation (tytuł standardu; weryfikacja szczegółów wersji wymaga dostępu do dokumentu)
  • ISO 6246: Petroleum products — Determination of gum content in light and middle distillate fuels — Jet evaporation method (tytuł standardu; weryfikacja szczegółów wersji wymaga dostępu do dokumentu)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii paliw i smarów (dział: żywice/gum i metody oznaczania)
  • Materiały szkolne z analityki procesowej i podstaw metrologii laboratoryjnej
  • Instrukcje stanowiskowe (procedury) kontroli jakości paliw stosowane w zakładzie
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego