W miareczkowaniach instrumentalnych punkt końcowy (praktyczny) wyznacza się z przebiegu sygnału pomiarowego w funkcji objętości dodanego titranta. W potencjometrii takim sygnałem jest potencjał elektrody (np. elektrody wskaźnikowej względem elektrody odniesienia). W pobliżu punktu równoważnikowego krzywa miareczkowania E(V) zwykle wykazuje wyraźną zmianę nachylenia.
Do precyzyjnego wskazania tego miejsca stosuje się m.in.:
- metody graficzne – odczyt z wykresu, konstrukcje pomocnicze, wyznaczanie punktu przegięcia krzywej,
- metodę pierwszej pochodnej – analiza ΔE/ΔV; maksimum pochodnej odpowiada najszybszej zmianie potencjału, czyli okolicy punktu końcowego,
- metodę Hahna – jedną z klasycznych metod opracowania danych z krzywej potencjometrycznej w celu wskazania punktu końcowego.
Odpowiedź "w refraktometrii" jest nieadekwatna, bo refraktometria opiera się na pomiarze współczynnika załamania światła i typowo nie opisuje punktu końcowego miareczkowania tymi metodami krzywych E(V). Odpowiedź "w konduktometrii" kusi, bo to także titracja instrumentalna, ale dotyczy przewodności κ(V) i ma własne sposoby interpretacji (np. przecięcie odcinków prostych), a nie klasyczne opracowanie krzywej potencjału. Odpowiedź "w spektrofotometrii" odnosi się do pomiaru absorbancji A(λ) lub A(V); choć da się stosować obróbkę matematyczną danych, nazwy te wprost dotyczą opracowania krzywej potencjometrycznej.
Na egzaminie warto zapamiętać skojarzenie: pochodne i metoda Hahna → analiza krzywej potencjału → potencjometria. To pozwala szybko odróżnić ją od technik stricte optycznych (refraktometria, spektrofotometria).
