KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 24.
Zaznaczony na rysunku błąd łamania tekstu to
Ilustracja przedstawia fragment tekstu, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korytarz (tzw. rzeka) to ciąg spacji w sąsiednich wierszach, które układają się w pionową lub ukośną białą ścieżkę przecinającą wyjustowany blok tekstu. Na rysunku zaznaczono właśnie taki układ odstępów. Bękart i szewc dotyczą "osamotnionych" wierszy, a interlinia jest parametrem składu.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: korytarz.

Korytarz typograficzny (często nazywany też "rzeką") to widoczna biała ścieżka powstająca wtedy, gdy odstępy międzywyrazowe w kolejnych wierszach ustawiają się jeden pod drugim (pionowo) albo z przesunięciem (ukośnie). Zjawisko jest szczególnie częste w tekście justowanym, gdy program zwiększa i zmniejsza szerokości spacji, aby wyrównać oba marginesy. Jeśli kilka "większych" spacji przypadkowo trafi w podobne miejsca w sąsiednich liniach, oko czytelnika zaczyna widzieć linię jasnej przestrzeni, co pogarsza estetykę i czytelność akapitu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Bękart to błąd łamania akapitu polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza akapitu samotnie na górze lub na dole kolumny/strony. To problem "podziału akapitu na stronach", a nie układu spacji wewnątrz bloku.
  • Szewc dotyczy ostatniego wiersza akapitu, który jest nienaturalnie krótki (np. zawiera tylko jedno słowo lub jego część) i zostaje na końcu kolumny/strony. To również błąd związany z końcówką akapitu, nie z ciągiem spacji przez kilka wierszy.
  • Interlinia to odstęp pionowy między liniami bazowymi kolejnych wierszy tekstu. Jest to parametr składu, który można zwiększać lub zmniejszać dla czytelności, ale sam w sobie nie opisuje błędu typu "białej ścieżki" ze spacji.

W praktyce DTP korytarze ogranicza się m.in. przez korektę ustawień justowania (zakres spacji), zmianę dzielenia wyrazów, drobny tracking oraz świadomą korektę łamania wąskich kolumn. Najważniejsze jest jednak poprawne rozpoznanie zjawiska: korytarz zawsze "idzie" przez kilka wierszy jako ciąg odstępów między wyrazami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Korytarz typograficzny to widoczna "biała ścieżka" powstająca, gdy spacje między wyrazami w kolejnych wierszach ustawiają się w podobnych miejscach. Najczęściej widać go w tekście justowanym, gdzie szerokości odstępów są zmienne, aby wyrównać oba marginesy.
W justowaniu program musi dopasować długość wiersza do kolumny, więc rozciąga lub ściska spacje. Jeśli kilka wierszy dostanie "większe" spacje w zbliżonych miejscach, oko widzi ciąg jasnych plam jako linię. W tekście wyrównanym do lewej odstępy są zwykle bardziej stałe.
Korytarz to układ spacji między wyrazami tworzących pionową/ukośną ścieżkę przez kilka wierszy. Interlinia to odstęp między wierszami w całym akapicie (przestrzeń pozioma na wysokości całej linii tekstu). Korytarz "przebija" akapit punktowo, interlinia działa równomiernie.
Bękart to sytuacja, gdy pojedynczy wiersz akapitu zostaje samotnie na górze lub na dole kolumny/strony (zwykle przez podział strony). To błąd łamania akapitów, a nie problem ze spacingiem w środku tekstu. Widać go na granicy stron lub szpalt.
Szewc dotyczy końcówki akapitu: ostatni wiersz jest bardzo krótki (np. jedno słowo) i wygląda nieestetycznie, czasem zostaje też samotnie w kolumnie. Bękart to "osamotniony" cały wiersz akapitu na górze/dole strony. Oba błędy dotyczą łamania akapitów, ale mechanizm jest inny.
Najczęściej pomaga zawężenie dopuszczalnego zakresu szerokości spacji w justowaniu, korekta dzielenia wyrazów (hyphenation), drobne zmiany trackingu oraz ręczna korekta łamań w newralgicznych miejscach. Celem jest bardziej równomierna "szarość" tekstu bez skupisk białej przestrzeni.
Najbardziej w wąskich kolumnach (szpaltach) z justowaniem, przy długich wyrazach i małej liczbie miejsc dzielenia, a także przy zbyt dużym dopuszczalnym rozciąganiu spacji. Im większe wahania odstępów międzywyrazowych, tym większa szansa na powstanie "rzeki".
Interlinia sama w sobie nie jest błędem, tylko parametrem składu (odstęp między wierszami). Błędem może być dopiero źle dobrana interlinia, np. zbyt mała, która pogarsza czytelność, albo zbyt duża, która "rozsypuje" akapit. Nie opisuje jednak zjawiska ciągu spacji jak korytarz.
Najczęściej myli się korytarz z interlinią (bo oba dotyczą "odstępów"), a także z bękartem i szewcem (bo to również nazwy błędów łamania). Pomaga zasada: korytarz = spacje w środku akapitu, a bękart/szewc = problem na granicy akapitów i stron.
Warto trenować na krótkich przykładach: przygotować akapity justowane i celowo wywołać korytarze, a także złożyć tekst z podziałem na strony, by zobaczyć bękarta i szewca. Następnie porównać definicje z wyglądem. Na egzaminie kluczowe jest wskazanie, co zostało zaznaczone: spacje czy wiersz akapitu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że korytarz (tzw. rzeka) to ciąg spacji w sąsiednich wierszach, które układają się w pionową lub ukośną białą ścieżkę przecinającą wyjustowany blok tekstu.

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Rivers (typography) – https://en.wikipedia.org/wiki/River_(typography) - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): Bękart (typografia) – https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C4%99kart_(typografia) - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): Interlinia – https://pl.wikipedia.org/wiki/Interlinia - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z typografii oraz składu DTP (rozdziały o justowaniu i błędach składu)
  • Dokumentacja/poradniki do programów DTP (np. ustawienia justowania, dzielenia wyrazów, kontrola jakości składu)
  • Ćwiczenia praktyczne: skład kilku akapitów z justowaniem i świadome wywoływanie/usuwanie korytarzy, bękartów i szewców

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego