Umowa pożyczki jest umową prawa cywilnego, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na biorącego własność określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo rzeczy tego samego gatunku i jakości. Kluczowe jest więc to, że przedmiotem pożyczki mogą być nie tylko pieniądze, ale także rzeczy zamienne (np. określona ilość materiału, paliwa, zboża), czyli takie, których nie identyfikuje się "sztuka po sztuce", lecz przez cechy gatunkowe i ilość.
Stwierdzenie: "Przedmiotem umowy pożyczki mogą być rzeczy oznaczone tylko co do gatunku." oddaje tę istotną cechę pożyczki: zwrot nie dotyczy tej samej, indywidualnie oznaczonej rzeczy, lecz ekwiwalentu tego samego rodzaju (np. 1000 zł, 10 kg danego towaru o określonej jakości).
- Twierdzenie, że "umowa pożyczki musi być zawarta w formie pisemnej" jest pułapką: w praktyce często sporządza się dokument, ale nie można automatycznie zakładać bezwzględnego wymogu pisma dla każdej pożyczki.
- Twierdzenie "przedmiotem umowy pożyczki mogą być tylko pieniądze" zawęża pożyczkę do najczęstszego przykładu z życia codziennego. To częsty błąd, bo wiele osób spotyka się głównie z pożyczkami pieniężnymi.
- Twierdzenie "umowa pożyczki jest zawsze odpłatna" myli pożyczkę z produktami bankowymi (np. kredytem) i z odsetkami jako elementem typowym w obrocie gospodarczym. Pożyczka może być nieodpłatna; odpłatność nie jest jej konieczną cechą definicyjną.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawiają się słowa "zawsze", "tylko", "musi", sprawdź, czy to rzeczywiście cecha definicyjna danej umowy. W pożyczce cechą definicyjną jest przedmiot (pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku) oraz obowiązek zwrotu tej samej ilości, a nie automatyczna odpłatność czy szczególna forma.
