KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 49.
Zgodnie z Farmakopeą Polską jednorazowa dawka maksymalna fenobarbitalu wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi dawkowania leku (nazwa substancji nie jest widoczna na fragmencie).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dawka maksymalna jednorazowa fenobarbitalu dla dorosłych wg Wykazu dawek w Farmakopei Polskiej wynosi 0,3 g.
Wartość 0,6 g dotyczy dawki dobowej maksymalnej, 0,1 g to dawka zwykle stosowana, a 0,015 g odnosi się do podania doodbytniczego w pediatrii.

Pełne wyjaśnienie:

W Farmakopei Polskiej w Wykazie dawek rozróżnia się m.in. dawki zwykle stosowane oraz dawki maksymalne. W praktyce receptury aptecznej kluczowe jest poprawne odczytanie, czy pytanie dotyczy dawki jednorazowej czy dobowej, ponieważ są to różne ograniczenia bezpieczeństwa terapii.

Dla fenobarbitalu (Phenobarbitalum) jednorazowa dawka maksymalna wynosi 0,3 g. Ta wartość służy jako punkt odniesienia przy kontroli recepty: jeżeli przepisana ilość w pojedynczym podaniu przekracza 0,3 g, a lekarz nie zaznaczył świadomego przekroczenia dawki, farmaceuta powinien wyjaśnić ordynację lub doprowadzić do sporządzenia leku w granicach dawki maksymalnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 0,6 – to typowa pułapka: odpowiada dawce dobowej maksymalnej, a nie jednorazowej. Pomieszanie tych dwóch pojęć jest najczęstszym błędem.
  • 0,1 – jest kojarzone z dawką zwykle stosowaną (np. doustnie), ale pytanie dotyczy dawki maksymalnej, więc ta liczba jest zbyt mała.
  • 0,015 – wiąże się z dawkowaniem pediatrycznym (np. doodbytniczo) i nie stanowi dawki maksymalnej jednorazowej dla dorosłych w wykazie dawek maksymalnych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj nagłówki tabel (jednorazowa/dobowa oraz zwykle stosowane/maksymalne) i dopasuj liczbę do właściwej rubryki, zanim wybierzesz odpowiedź.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dawka maksymalna jednorazowa to największa ilość substancji leczniczej przewidziana jako granica bezpieczeństwa dla jednego podania u dorosłych (modelowo: 20–40 lat, ok. 70 kg, bez chorób towarzyszących). W aptece służy do kontroli recept i wychwytywania ryzyka przedawkowania.
Według Wykazu dawek w Farmakopei Polskiej jednorazowa dawka maksymalna fenobarbitalu wynosi 0,3 g. To wartość używana w kontroli recepturowej, aby sprawdzić, czy pojedyncze podanie nie przekracza granic bezpieczeństwa.
Wartość 0,6 g dotyczy dawki dobowej maksymalnej, a nie jednorazowej. Pytanie o dawkę jednorazową wymaga odczytania właściwej rubryki (jednorazowa vs dobowa). Pomylenie tych pojęć to częsta pomyłka na egzaminie.
Dawka zwykle stosowana opisuje typowy zakres stosowany w praktyce terapeutycznej (np. 0,1 g doustnie), natomiast dawka maksymalna wyznacza granicę, której nie powinno się przekraczać bez świadomej decyzji lekarza. Egzamin często sprawdza umiejętność odróżnienia tych dwóch wartości.
Kontrola dawek jest szczególnie istotna przy lekach recepturowych i substancjach silnie działających. Farmaceuta porównuje przepisane ilości z Wykazem dawek w Farmakopei, aby ocenić, czy dawka jednorazowa lub dobowa nie przekracza wartości maksymalnych i czy nie ma ryzyka przedawkowania.
Jeśli dawka przekracza maksymalną, a lekarz nie zaznaczył świadomego przekroczenia, farmaceuta powinien skontaktować się z lekarzem w celu wyjaśnienia ordynacji albo doprowadzić do wykonania leku w granicach dawki maksymalnej. Celem jest bezpieczeństwo pacjenta i zgodność z zasadami receptury.
Wartość 0,015 g bywa związana z dawkowaniem doodbytniczym w pediatrii, więc łatwo ją błędnie skojarzyć z "dawką jednorazową". To przykład pułapki: liczba jest prawdziwa w innym kontekście (inna grupa pacjentów i droga podania), ale nie jest dawką maksymalną jednorazową dla dorosłych.
W kontekście Wykazu dawek maksymalnych dla fenobarbitalu w Farmakopei Polskiej wartości maksymalne są podawane jako granice bezpieczeństwa i w praktyce stosuje się je niezależnie od drogi podania, co ułatwia kontrolę recept. Zawsze jednak należy czytać dokładnie rubryki tabeli i opis w wykazie.
Najczęściej myli się dawkę jednorazową z dobową (np. 0,3 vs 0,6), a dawkę maksymalną z dawką zwykle stosowaną (np. 0,3 vs 0,1). Częsty jest też błąd "czytania bez nagłówków" – wybór liczby z dobrej tabeli, ale złej kolumny.
Szukaj w treści słów "dawka maksymalna" oraz "jednorazowa". Następnie w myślach porównaj typowe pary liczb: jednorazowa maksymalna jest zwykle mniejsza od dobowej maksymalnej. Dla fenobarbitalu ta para to 0,3 (jednorazowo) i 0,6 (dobowo).
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL): Komunikat Prezesa URPL z 30 listopada 2023 r. o obowiązywaniu Farmakopei Polskiej XIII od 1 stycznia 2024 r. (strona komunikatów URPL) - accessed 2026-02-27
  • receptura.pl – opracowania/wykazy dawek maksymalnych w Farmakopei Polskiej (fenobarbital: dawka maks. jednorazowa 0,3 g; dobowa 0,6 g) - accessed 2026-02-27
  • pharmindex.pl – zestawienia/hasła dotyczące dawek maksymalnych substancji recepturowych (fenobarbital: 0,3 g jednorazowo) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Aktualne wydanie Farmakopei Polskiej (dział: Wykaz dawek maksymalnych / dawkowanie substancji w recepturze)
  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej (tabele dawek maksymalnych, ćwiczenia z kontroli recept)
  • Bazy/serwisy edukacyjne omawiające dawki maksymalne substancji recepturowych (z aktualizacją pod FP XIII)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego