KWALIFIKACJA SPC3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 17.
Zgodnie z recepturą 50 sztuk chleba wiejskiego produkuje się z 25 kg mąki. Ile takich chlebów można wyprodukować z 75 kg mąki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To zadanie na proporcję prostą: jeśli 25 kg mąki daje 50 chlebów, to 75 kg to 3 razy więcej mąki. Liczba chlebów także rośnie 3-krotnie: 50 × 3 = 150. Odpowiedź 150 sztuk wynika z liniowego skalowania receptury.

Pełne wyjaśnienie:

Zależność w zadaniu jest proporcją prostą: przy założeniu, że receptura skaluje się liniowo (ta sama technologia, stała wydajność, pomijamy straty), większa ilość mąki pozwala upiec proporcjonalnie więcej bochenków.

Skoro z 25 kg mąki otrzymujemy 50 sztuk chleba, to sprawdzamy, ile razy zwiększono ilość mąki:

75 kg / 25 kg = 3, czyli mamy trzykrotnie więcej mąki.

Zatem liczba chlebów także będzie trzykrotnie większa:

50 × 3 = 150.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "150 sztuk."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "75 sztuk." – wynika często z pomylenia działań (np. dodawania lub niepełnego przeliczenia) i nie uwzględnia, że ilość mąki wzrosła aż 3 razy.
  • "100 sztuk." – to typowy błąd intuicyjny: "więcej mąki = trochę więcej sztuk", bez policzenia współczynnika skali.
  • "50 sztuk." – to odpowiedź bez przeliczenia, wynikająca z zakotwiczenia na danych z treści (przepisanie liczby 50).

W praktyce piekarskiej takie obliczenia służą do szybkiego planowania produkcji: znając przelicznik sztuk na masę mąki (lub odwrotnie), można sprawnie dopasować wielkość wsadu do zamówień i dostępnych surowców.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gdy zwiększenie jednego czynnika (np. kg mąki) powoduje proporcjonalny wzrost drugiego (liczby chlebów), mamy proporcję prostą. W takich zadaniach zakłada się stałą wydajność receptury, więc mnożysz liczbę sztuk przez ten sam współczynnik, co surowiec.
Współczynnik skali to iloraz nowej ilości surowca do ilości z receptury. Tutaj: 75 kg / 25 kg = 3. Potem ten współczynnik stosujesz do liczby sztuk lub do pozostałych składników, aby zachować te same proporcje w cieście.
Bo 75 kg to nie "o połowę więcej" ani "o trochę więcej", tylko dokładnie 3 razy więcej niż 25 kg. Jeśli każdy bochenek wymaga takiej samej ilości mąki jak w recepturze, to liczba bochenków rośnie 3-krotnie: 50 × 3 = 150.
Najczęściej myli się mnożenie z dodawaniem lub nie wyznacza się współczynnika skali. Uczeń "na oko" wybiera 100 zamiast policzyć, ile razy wzrosła ilość mąki. Pomaga zawsze zrobić krok: nowa ilość / stara ilość.
Możesz zrobić szybki test logiczny: 75 kg to 3 × 25 kg, więc wynik musi być 3 × 50. Jeśli odpowiedź nie jest wielokrotnością 50 w tym przypadku, to prawdopodobnie jest błędna. To szybka kontrola sensowności wyniku.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle tak się zakłada (proporcja prosta). W praktyce mogą pojawić się straty, różna masa kęsów, odparowanie wody czy zmiany wydajności, ale do obliczeń planistycznych stosuje się przeliczniki i uśrednienia.
Postępujesz odwrotnie: wyznaczasz współczynnik skali jako nowa liczba sztuk / liczba sztuk z receptury. Następnie mnożysz ilości wszystkich składników przez ten współczynnik. Dzięki temu zachowujesz proporcje i parametry ciasta.
Wydajność opisuje, ile produktu otrzymasz z określonej ilości surowca (np. mąki). W takich zadaniach to ukryty przelicznik: 50 chlebów z 25 kg. Znając wydajność, łatwo planujesz produkcję i zapotrzebowanie na surowce.
Tylko wtedy, gdy zadanie podaje informację o stratach/ubytkach albo o masie kęsa i ubytku wypiekowym. Jeśli tego nie ma, przyjmuje się proporcję prostą bez strat. Warto uważnie czytać treść i szukać takich dodatkowych danych.
Ćwicz wyznaczanie współczynnika skali i szybkie rachunki w pamięci. Rób zadania typu: "z 10 kg mąki jest 20 sztuk, ile z 35 kg?". Pomaga też zapisywanie proporcji w dwóch kolumnach (mąka–sztuki) i kontrola wyniku przez oszacowanie.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "To zadanie na proporcję prostą: jeśli 25 kg mąki daje 50 chlebów, to 75 kg to 3 razy więcej mąki."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcjonalność prosta" https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Proporcja (matematyka)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja - dostęp 2026-03-01
  • Khan Academy (PL): "Proporcje" https://pl.khanacademy.org/math/pre-algebra/pre-algebra-ratios-rates/pre-algebra-ratios/a/ratios-and-proportions - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw technologii piekarstwa: przeliczanie receptur i wydajność
  • Zadania z matematyki zawodowej: proporcje i skala
  • Ćwiczenia praktyczne w pracowni: przeliczenia receptur na różne wielkości wsadu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego