Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2016



PYTANIE NR 27.
Zgodnie z wykresem najsłabiej rozpuszczalną substancją jest
Ilustracja przedstawia wykres rozpuszczalności różnych substancji chemicznych w wodzie w zależności od temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najmniejszą rozpuszczalność wskazuje krzywa leżąca najniżej na wykresie (dla tej samej temperatury). Odpowiedź KClO4 jest poprawna, ponieważ na typowym wykresie rozpuszczalności ta sól ma wyraźnie najmniejsze wartości w porównaniu z AgNO3, KNO3 i KI.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach "Zgodnie z wykresem…" kluczowa jest umiejętność odczytu i porównania rozpuszczalności kilku substancji przy tych samych warunkach (zwykle w tej samej temperaturze). Rozpuszczalność na wykresie jest przedstawiana jako wartość na osi pionowej, a temperatura na osi poziomej.

Odpowiedź KClO4 jest poprawna, ponieważ spośród podanych soli to właśnie ona jest przedstawiana na wykresie jako najsłabiej rozpuszczalna (jej krzywa ma najniższe położenie). W praktyce oznacza to, że aby rozpuścić taką samą masę tej soli, potrzeba znacznie więcej rozpuszczalnika niż dla pozostałych substancji albo że z roztworu będzie ona najłatwiej się wydzielać podczas ochładzania/odparowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • AgNO3 (azotan srebra) w typowych danych jest solą o dużej rozpuszczalności, więc na wykresie znajduje się wyżej niż substancje słabo rozpuszczalne.
  • KNO3 (azotan potasu) ma rozpuszczalność silnie zależną od temperatury i w wielu temperaturach osiąga wartości większe niż sole słabo rozpuszczalne; jego krzywa zwykle rośnie stromo, więc nie jest "najsłabsza".
  • KI (jodek potasu) również charakteryzuje się wysoką rozpuszczalnością w wodzie, dlatego na wykresach jest znacznie wyżej niż KClO4.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównuj wartości w tym samym punkcie osi temperatury i upewnij się, że śledzisz właściwą krzywą (legendę/oznaczenia). Najniżej położona krzywa = najmniejsza rozpuszczalność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest rozpuszczalność substancji w wodzie?
Rozpuszczalność to maksymalna ilość substancji, jaka może rozpuścić się w danej ilości wody w określonej temperaturze, tworząc roztwór nasycony. Im mniejsza rozpuszczalność, tym łatwiej o wytrącanie kryształów (osadu) podczas ochładzania lub zagęszczania roztworu.
Jak odczytać z wykresu, która sól jest najsłabiej rozpuszczalna?
Wybierz konkretną temperaturę na osi poziomej, poprowadź myślowo linię pionową i porównaj wartości na osi pionowej dla wszystkich krzywych. Najniższa wartość oznacza najsłabszą rozpuszczalność. Upewnij się, że nie mylisz krzywych i czytasz poprawnie skalę oraz jednostki.
Dlaczego temperatura wpływa na rozpuszczalność soli?
Zmiana temperatury zmienia równowagę procesu rozpuszczania i energię oddziaływań w roztworze. Dla wielu soli wzrost temperatury zwiększa rozpuszczalność, ale tempo zmian może być różne dla różnych związków. W praktyce wykorzystuje się to do krystalizacji: ochłodzenie roztworu sprzyja wydzielaniu mniej rozpuszczalnych soli.
Co oznacza, że roztwór jest nasycony?
Roztwór nasycony zawiera maksymalną ilość substancji, jaką da się rozpuścić w danych warunkach (najczęściej w danej temperaturze). Jeśli dodasz więcej substancji, nie rozpuści się ona, tylko pozostanie jako faza stała. W przemyśle to ważne przy kontroli krystalizacji oraz zapobieganiu osadom w aparaturze.
Jakie błędy są najczęstsze przy zadaniach z wykresu rozpuszczalności?
Najczęściej myli się krzywe (zła legenda), porównuje wartości dla różnych temperatur albo odczytuje złą oś/jednostkę. Częsty jest też błąd skali (np. pominięcie dużych odstępów). Na egzaminie warto zawsze zaznaczyć palcem temperaturę i dopiero potem porównać wartości wszystkich soli w tym samym punkcie.
Czy z wykresu rozpuszczalności można wnioskować o wytrącaniu osadu?
Tak. Jeśli w danej temperaturze w roztworze jest więcej substancji niż wynika z rozpuszczalności, układ jest przesycony i zwykle dochodzi do krystalizacji lub wytrącania osadu. Dla instalacji przemysłu chemicznego to sygnał ryzyka zatykania filtrów, przewodów lub wymienników ciepła, zwłaszcza przy ochładzaniu.
Kiedy w praktyce stosuje się krystalizację frakcyjną soli?
Krystalizację frakcyjną stosuje się, gdy składniki mieszaniny mają różne rozpuszczalności i różnie reagują na temperaturę. Dobierając temperaturę (ochładzanie) lub stopień odparowania, można wytrącić przede wszystkim składnik najmniej rozpuszczalny. To metoda rozdziału i oczyszczania w procesach produkcyjnych.
Jak rozróżnić, czy mam wskazać najmniejszą rozpuszczalność w punkcie czy w całym zakresie?
Sprawdź polecenie: jeśli nie podaje temperatury ani zakresu, może pojawić się niejednoznaczność. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o odczyt z wykresu w typowym punkcie (np. w temperaturze zaznaczonej na osi lub w miejscu przecięcia krzywych). Gdy jest wątpliwość, porównuj w temperaturze wskazanej na wykresie.
Dlaczego KNO3 często ma stromy przebieg krzywej rozpuszczalności?
W danych tablicowych azotan potasu zwykle wykazuje silny wzrost rozpuszczalności wraz z temperaturą, co na wykresie wygląda jak stroma krzywa. To sprawia, że łatwo go krystalizować przez ochładzanie gorących roztworów. Na egzaminie stromy przebieg nie oznacza "najmniejszej" rozpuszczalności, tylko dużą zależność od temperatury.
Jak przygotować się do zadań z rozpuszczalności na egzaminie zawodowym?
Ćwicz odczyt wykresów: wybieraj temperaturę, odczytuj wartości, porównuj krzywe i sprawdzaj jednostki. Powtórz pojęcia: roztwór nasycony, przesycony, krystalizacja, rozdział. Warto też rozwiązać kilka zadań, gdzie trzeba wskazać najbardziej i najmniej rozpuszczalną substancję oraz przewidzieć, co się wytrąci po ochłodzeniu.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Najmniejszą rozpuszczalność wskazuje krzywa leżąca najniżej na wykresie (dla tej samej temperatury)."

Źródła:

  • PubChem Compound Summary for Potassium perchlorate (KClO4) – sekcja dot. właściwości/rozpuszczalności: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium-perchlorate (dostęp: 2026-02-28)
  • PubChem Compound Summary for Potassium iodide (KI) – sekcja dot. właściwości/rozpuszczalności: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium-iodide (dostęp: 2026-02-28)
  • PubChem Compound Summary for Potassium nitrate (KNO3) – sekcja dot. właściwości/rozpuszczalności: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium-nitrate (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręcznik chemii nieorganicznej (dział: roztwory i rozpuszczalność)
  • Tablice chemiczne z danymi rozpuszczalności w funkcji temperatury
  • Ćwiczenia z interpretacji wykresów (odczyt wartości, porównania, ekstrapolacja w małym zakresie)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego