KWALIFIKACJA EKA4 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 1.
Zidentyfikuj błąd w następującym stwierdzeniu: "Dane statystyczne można zbierać tylko za pomocą ankiet".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stwierdzenie jest błędne, bo dane statystyczne nie muszą pochodzić wyłącznie z ankiet. Można je pozyskiwać także innymi metodami, np. przez obserwację zjawisk i pomiary (rejestracje wartości). Ankieta to tylko jedna z wielu dróg zbierania danych.

Pełne wyjaśnienie:

W statystyce "dane statystyczne" to informacje (często liczbowe) opisujące zjawisko, proces lub populację. Kluczowe jest, że dane można pozyskiwać różnymi metodami – dobór metody zależy od celu badania, dostępności źródeł i tego, co realnie da się zmierzyć lub zaobserwować.

Odpowiedź "Dane statystyczne można zbierać również za pomocą obserwacji i pomiarów" jest trafna, ponieważ obala błędny element zdania, którym jest słowo "tylko". Ankieta jest metodą zbierania danych deklaratywnych (opartych na odpowiedziach), ale statystyka obejmuje też dane z obserwacji (np. liczenie zdarzeń, rejestrowanie zachowań) oraz z pomiarów (np. czas, masa, zużycie, liczba sztuk, temperatura), które następnie można agregować i analizować.

Odpowiedź "Dane statystyczne nie mogą być zbierane za pomocą ankiet" jest błędna, bo ankiety są jedną z powszechnych metod pozyskiwania danych (zwłaszcza opinii, deklaracji i samoopisów). Błąd polega tu na negacji całej metody zamiast wskazania, że nie jest ona jedyna.

Odpowiedzi "Dane statystyczne można zbierać tylko za pomocą obserwacji" oraz "Dane statystyczne można zbierać tylko za pomocą pomiarów" są błędne z tego samego powodu: wprowadzają nieuprawnione zawężenie do jednej techniki. W praktyce gospodarczej i administracyjnej często łączy się metody: ankietę (np. ocena jakości), obserwację (np. natężenie ruchu) i pomiar/rejestr (np. sprzedaż, koszty, zużycie materiałów). Na egzaminie warto rozpoznawać takie zdania kategoryczne ("tylko", "zawsze", "nigdy") jako częste źródło błędów logicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dane statystyczne to uporządkowane informacje (często liczbowe) opisujące zjawiska w firmie lub instytucji, np. sprzedaż, koszty, liczbę klientów czy czas realizacji zadań. Technik ekonomista wykorzystuje je do zestawień, raportów, porównań i wnioskowania o trendach.
Najczęściej wyróżnia się m.in. ankietę (pytania do respondentów), obserwację (rejestrowanie zdarzeń i zachowań) oraz pomiar (odczyt wartości i parametrów). W praktyce spotyka się też dane z rejestrów i dokumentów, np. systemów sprzedaży czy ewidencji magazynowej.
Słowo "tylko" oznacza wyłączność, więc łatwo wprowadza fałszywe zawężenie. W wielu zagadnieniach (także w statystyce) istnieje kilka poprawnych metod lub rozwiązań. W zadaniach egzaminacyjnych warto sprawdzić, czy wyłączność jest uzasadniona.
Ankieta może dawać użyteczne dane, ale bywa obciążona błędami: respondent może zgadywać, pomijać pytania lub odpowiadać "społecznie pożądanie". Dlatego często porównuje się wyniki ankiet z danymi z obserwacji, pomiarów lub dokumentacji, aby zwiększyć rzetelność wniosków.
Obserwację stosuje się, gdy ważne są faktyczne zachowania lub zdarzenia, a nie deklaracje, np. liczenie liczby klientów w określonych godzinach albo rejestracja czasu obsługi. Jest też przydatna, gdy ankieta byłaby mało skuteczna (niska chęć odpowiedzi lub brak czasu).
Pomiar stosuje się, gdy da się obiektywnie zmierzyć cechy zjawiska, np. czas, masę, temperaturę, zużycie materiału czy liczbę wyprodukowanych sztuk. Takie wyniki można następnie zestawiać, liczyć średnie, odchylenia i porównywać okresy.
Obserwacja polega na rejestrowaniu zdarzeń lub kategorii (np. "ile razy wystąpiło", "ile osób przyszło"), a pomiar na odczycie wartości cechy w jednostkach (np. minuty, kilogramy, sztuki). W praktyce oba podejścia mogą się łączyć, ale różnią się sposobem uzyskania danych.
Częsty błąd to uznanie jednej metody za jedyną poprawną (np. ankieta), bo jest najbardziej znana. Inny błąd to mylenie metod z narzędziami (np. kwestionariusz jako "metoda"). Warto zapamiętać, że statystyka korzysta z wielu źródeł danych.
Przykładem są dane z dokumentów i systemów: paragony i faktury (sprzedaż), kartoteki magazynowe (stany i rozchody), listy obecności (frekwencja), ewidencje czasu pracy czy zgłoszenia reklamacji. Takie dane są często bardziej obiektywne niż deklaracje ankietowe.
Najpierw wskaż element, który czyni zdanie fałszywym (np. "tylko", "zawsze", "nigdy"), a potem podaj kontrprzykład pokazujący poprawną regułę. W tym typie zadań liczy się wykazanie, że istnieją inne poprawne możliwości, nie zaś negowanie wszystkiego.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stwierdzenie jest błędne, bo dane statystyczne nie muszą pochodzić wyłącznie z ankiet."

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw statystyki opisowej (rozdziały o badaniu statystycznym i zbieraniu danych)
  • Materiały edukacyjne o metodach badań (ankieta, obserwacja, pomiar) wykorzystywane w szkołach ponadpodstawowych
  • Przykładowe arkusze egzaminacyjne z obszaru EKA.4 dotyczące opracowania informacji i danych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego