KWALIFIKACJA LES2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 27.
Zidentyfikuj grzyba, który jest szczególnie niebezpieczny dla świerków i sosen, powodując brązowe plamy na pniu i zgniliznę drewna.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzeniowiec wieloletni (Heterobasidion annosum) wywołuje zgniliznę odziomkową i korzeni u sosen i świerków. Zakażenie często zaczyna się od świeżych pniaków, a w drewnie pojawiają się brunatne przebarwienia i rozkład struktury. Skutkiem są duże straty jakości drewna i osłabienie drzew.

Pełne wyjaśnienie:

Heterobasidion annosum (korzeniowiec wieloletni) jest jednym z najważniejszych patogenów grzybowych drzew iglastych w gospodarce leśnej. Powoduje zgniliznę odziomkową i korzeni, a następnie zgniliznę drewna w dolnej części pnia. W praktyce prowadzi to do spadku wartości surowca (butt rot), większej podatności drzew na wywroty oraz do zamierania lub osłabienia całych kęp.

Opis "brązowe plamy na pniu i zgnilizna drewna" da się powiązać z procesem rozkładu drewna i przebarwieniami w strefie infekcji. Charakterystyczne dla korzeniowca jest też to, że infekcje często wchodzą przez świeże pniaki po cięciach, a następnie patogen rozprzestrzenia się w systemie korzeniowym (także między drzewami).

  • Armillaria mellea (opieńka miodowa) również może powodować zgnilizny korzeni i zamieranie drzew, ale w pytaniu wskazano patogena "szczególnie niebezpiecznego" dla świerków i sosen oraz z naciskiem na zgniliznę drewna typową dla korzeniowców; ponadto opieńka bywa silnie związana z osłabieniem drzew i innym zestawem objawów terenowych.
  • Ceratocystis fimbriata jest kojarzony przede wszystkim z chorobami naczyniowymi/więdnięciami u wielu roślin, a nie jako klasyczny sprawca zgnilizny odziomkowej w drzewostanach iglastych.
  • Dothistroma septosporum wywołuje czerwoną plamistość igieł sosny (choroba aparatu asymilacyjnego). To inny typ uszkodzeń: igły, a nie drewno pnia i korzenie, więc nie pasuje do "zgnilizny drewna".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu pojawia się jednocześnie świerk/sosna oraz zgnilizna odziomka/korzeni i straty drewna, pierwszym tropem są korzeniowce z rodzaju Heterobasidion. Przy chorobach igieł (plamistości) zwykle pojawiają się terminy związane z igłami, defoliacją i zmianą barwy, a nie zgnilizną pnia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Heterobasidion annosum (korzeniowiec wieloletni) to grzyb powodujący zgniliznę odziomkową i korzeni iglastych. Jest groźny, bo obniża jakość drewna, osłabia drzewa (łatwiejsze wywroty) i może rozprzestrzeniać się w drzewostanie przez system korzeniowy.
Najczęściej obserwuje się osłabienie wzrostu, przerzedzenie korony oraz zgniliznę w dolnej części pnia i w korzeniach. W drewnie mogą występować przebarwienia i rozkład struktury. W praktyce skutkuje to stratami surowca i większym ryzykiem złomów lub wywrotów.
Świeży pniak to "otwarta brama" do tkanek drzewa: wilgotne drewno i duża powierzchnia ułatwiają osiadanie zarodników i rozwój grzybni. Z pniaka patogen może przejść do korzeni i dalej do sąsiednich drzew przez kontakt korzeni.
W testach korzeniowiec zwykle łączy się z hasłami: zgnilizna odziomkowa, infekcja pniaków, straty jakości drewna. Opieńka częściej bywa wiązana z ogólnym zamieraniem, osłabieniem drzew i zgnilizną korzeni w różnych typach siedlisk. Kluczowy jest typ objawów i kontekst (pniaki, odziomek).
Zgnilizna to rozkład drewna przez grzyby, który zmniejsza wytrzymałość i wartość techniczną surowca. W sortymentach może to oznaczać obniżenie klasy jakości, większy udział drewna opałowego oraz trudności w pozyskaniu pełnowartościowych kłód, zwłaszcza w dolnej części pnia.
Ryzyko rośnie tam, gdzie często wykonuje się cięcia i powstają świeże pniaki, a także w drzewostanach podatnych gatunkowo (iglastych) i w warunkach sprzyjających utrzymaniu się infekcji w systemie korzeni. Znaczenie mają też wcześniejsze ogniska choroby w danym fragmencie lasu.
Stosuje się głównie działania profilaktyczne i sanitarne: ograniczanie źródeł infekcji w drzewostanie, odpowiednie planowanie cięć, a w praktyce także metody zabezpieczania pniaków (tam, gdzie są wdrażane). Kluczowe jest szybkie rozpoznanie problemu i dostosowanie zabiegów hodowlanych.
Nie, Dothistroma septosporum jest przede wszystkim sprawcą choroby igieł (czerwona plamistość igieł sosny). Typowe skutki to plamy na igłach, przedwczesne opadanie igieł i osłabienie aparatu asymilacyjnego, a nie zgnilizna drewna pnia i odziomka.
Pomaga skojarzenie: "korzeniowiec" atakuje korzenie i odziomek. Gdy w pytaniu jest mowa o zgniliźnie przy ziemi, obniżeniu jakości drewna w dolnej części pnia oraz o drzewostanach iglastych, to najczęściej chodzi właśnie o Heterobasidion.
Najczęstszy błąd to mieszanie chorób igieł z chorobami drewna i korzeni. Uczniowie wybierają "znaną nazwę" bez dopasowania objawów (np. plamistość igieł vs zgnilizna pnia). Drugi błąd to ignorowanie gospodarza: inne patogeny są typowe dla igieł, a inne dla odziomka.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Korzeniowiec wieloletni (Heterobasidion annosum) wywołuje zgniliznę odziomkową i korzeni u sosen i świerków."

Źródła:

  • EPPO Global Database: Heterobasidion annosum (HETEAN) – datasheet/host range/symptoms, https://gd.eppo.int/taxon/HETEAN (dostęp: 2026-03-02)
  • Forest Research (UK): Heterobasidion annosum (formerly Fomes annosus) / Annosus root rot – opis choroby, objawy i znaczenie gospodarcze, https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/pest-and-disease-resources/annosus-root-rot-heterobasidion-annosum/ (dostęp: 2026-03-02)
  • CABI Invasive Species Compendium / Plantwise Knowledge Bank: Heterobasidion annosum (annosus root rot) – biology, symptoms, management, https://www.cabi.org/isc/datasheet/27088 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z ochrony lasu i patologii leśnej dla technikum leśnego
  • Materiały dydaktyczne nadleśnictw/ RDLP dotyczące chorób korzeni i odziomków
  • Klucze i atlasy chorób drzew leśnych (zdjęcia objawów, przekroje pni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego