KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 24.
Zidentyfikuj, który z poniższych czynników nie wpływa na stan środowiska naturalnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Emisja gazów cieplarnianych, zrzut ścieków i stosowanie nawozów sztucznych to presje antropogeniczne, które pogarszają stan powietrza, wód i ekosystemów. Natomiast częstotliwość występowania tęczy jest zjawiskiem optycznym zależnym od warunków atmosferycznych i nie stanowi czynnika degradującego środowisko.

Pełne wyjaśnienie:

"Stan środowiska" opisuje m.in. jakość powietrza, wód, gleb oraz kondycję ekosystemów. W praktyce technika ochrony środowiska kluczowe jest rozróżnienie między presją (oddziaływaniem) a zjawiskiem naturalnym, które samo w sobie nie powoduje degradacji.

Odpowiedź "Częstotliwość występowania tęczy na niebie." jest poprawna, ponieważ tęcza to zjawisko optyczne powstające przy jednoczesnym występowaniu kropelek wody w powietrzu i światła słonecznego. Jej częstotliwość nie jest źródłem zanieczyszczeń ani nie wprowadza do środowiska substancji lub energii w sposób pogarszający jego jakość.

Pozostałe propozycje opisują typowe czynniki antropogeniczne:

  • "Emisja gazów cieplarnianych przez przemysł." zwiększa stężenie gazów cieplarnianych w atmosferze i jest jednym z głównych czynników zmian klimatu, a często współwystępuje też z emisją innych zanieczyszczeń.
  • "Zanieczyszczenie wód powierzchniowych przez ścieki." pogarsza parametry jakości wód (np. wzrost ładunku związków organicznych i biogenów), co może prowadzić do deficytu tlenu oraz zmian w składzie biocenoz.
  • "Używanie nawozów sztucznych w rolnictwie." przy niewłaściwym dawkowaniu lub aplikacji może skutkować spływem azotu i fosforu do wód, nasilając eutrofizację, a także wpływać na glebę.

Na egzaminie zwracaj uwagę na słowo "nie" w pytaniu oraz na to, czy wskazywany element jest przyczyną presji (emisja, ścieki, chemizacja rolnictwa), czy tylko opisuje warunki pogodowe bez wpływu degradacyjnego (tęcza).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To element (najczęściej presja antropogeniczna), który zmienia jakość powietrza, wód, gleb lub kondycję ekosystemów, np. emisje, ścieki, hałas, odpady. Ważne jest odróżnienie "przyczyny oddziaływania" od neutralnych zjawisk przyrodniczych.
Bo zwiększa stężenie gazów cieplarnianych w atmosferze, co wzmacnia efekt cieplarniany i sprzyja zmianom klimatu. Skutki obejmują m.in. zmiany temperatur, opadów i częstsze ekstremalne zjawiska, co przekłada się na ekosystemy i zasoby wodne.
Ścieki mogą wprowadzać związki organiczne, biogeny, patogeny i substancje toksyczne. To pogarsza parametry jakości wody, może powodować deficyt tlenu, zakwity glonów i spadek bioróżnorodności. Dlatego oczyszczanie ścieków jest kluczowe.
Eutrofizacja to przeżyźnienie wód związkami azotu i fosforu. Nadmiar biogenów często pochodzi ze spływów rolniczych po nawożeniu. Skutkiem mogą być zakwity sinic, pogorszenie warunków tlenowych i ograniczenie użytkowania wód.
Nie zawsze. Zjawiska pogodowe (np. tęcza) mogą być tylko obserwacją warunków atmosferycznych i nie muszą stanowić presji środowiskowej. Wpływ na stan środowiska ocenia się przez to, czy coś wprowadza zanieczyszczenia/energię lub zmienia parametry jakości środowiska.
Sprawdź, czy odpowiedź opisuje działalność człowieka (przemysł, rolnictwo, transport, ścieki) albo wprowadzanie substancji do środowiska. Jeśli to tylko zjawisko optyczne/astronomiczne bez emisji i bez zmiany jakości powietrza lub wód, zwykle nie jest presją antropogeniczną.
Najczęściej są to emisje do powietrza (pyły, gazy), ścieki przemysłowe, odpady, zużycie wody i energii oraz hałas. W zadaniach testowych presje przemysłowe rozpoznasz po słowach: "emisja", "zrzut", "spalanie", "odpady", "substancje niebezpieczne".
To częsty "haczyk" sprawdzający uważne czytanie. Pomaga podkreślenie w głowie słowa "nie" i szybkie sprawdzenie, które odpowiedzi są klasycznymi źródłami zanieczyszczeń. Potem szukasz tej, która jest neutralnym zjawiskiem, a nie presją.
Najczęstsze to: pomijanie negacji w pytaniu, mylenie "zjawiska w przyrodzie" z "czynnikiem degradacji", oraz wybór odpowiedzi na podstawie skojarzeń zamiast analizy, czy występuje realne oddziaływanie (emisja, ładunek zanieczyszczeń, zmiana jakości).
Ucz się grup presji: powietrze (emisje), wody (ścieki, spływy), gleby (chemizacja, odpady), oraz pojęć jak eutrofizacja i efekt cieplarniany. Ćwicz też rozpoznawanie odpowiedzi "pozornie przyrodniczych", które nie są presją (np. zjawiska optyczne).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Emisja gazów cieplarnianych, zrzut ścieków i stosowanie nawozów sztucznych to presje antropogeniczne, które pogarszają stan powietrza, wód i ekosystemów."

Źródła:

  • IPCC, AR6 Working Group I, Summary for Policymakers (SPM), 2021. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ (dostęp: 2026-02-27)
  • World Health Organization, Guidelines for Drinking-water Quality (informacje o zanieczyszczeniach i jakości wody), 4th edition with updates. https://www.who.int/publications/i/item/9789241549950 (dostęp: 2026-02-27)
  • FAO, Fertilizers and their use / materiały o nawozach i ich oddziaływaniu na środowisko. https://www.fao.org/ (strona publikacji FAO dot. nawozów; dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z ochrony środowiska (oddziaływania przemysłu, rolnictwa i gospodarki ściekowej)
  • Materiały edukacyjne o emisjach i efekcie cieplarnianym (raporty klimatyczne w części popularnonaukowej)
  • Opracowania dot. jakości wód i eutrofizacji (w tym podstawy biogenów N i P)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego