KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 24.
Zidentyfikuj rodzaj opisu bibliograficznego na podstawie poniższego przykładu: "Kowalski Jan. Historia Polski. - Warszawa : PWN, 2010."
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podany przykład zawiera komplet danych o książce jako samodzielnym dokumencie:
autor, tytuł, miejsce wydania, wydawca i rok. Taki układ opisuje całą monografię, a nie artykuł/rozdział (opis analityczny) ani materiał multimedialny. Dlatego poprawna jest odpowiedź: opis monograficzny.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym kluczowe jest ustalenie, czy opis dotyczy samodzielnego dokumentu (np. książki), czy części większej całości (np. rozdziału w pracy zbiorowej, artykułu w czasopiśmie). W przykładzie: "Kowalski Jan. Historia Polski. - Warszawa : PWN, 2010." widzimy typowy zestaw elementów dla książki:

  • autor (Kowalski Jan),
  • tytuł (Historia Polski),
  • miejsce wydania (Warszawa),
  • wydawca (PWN),
  • rok wydania (2010).

Taki zapis identyfikuje publikację jako monografię, czyli dokument samoistny. Z tego powodu poprawną odpowiedzią jest opis monograficzny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Opis analityczny stosuje się, gdy opisuje się część dokumentu, np. rozdział w książce lub artykuł w czasopiśmie. Wtedy zwykle pojawiają się dodatkowe elementy wskazujące źródło nadrzędne (np. "W: [tytuł książki/czasopisma]", strony, numer tomu/zeszytu). Tego tu nie ma.
  • Opis syntetyczny nie jest standardową, jednoznaczną kategorią opisu bibliograficznego w typowych zadaniach szkolnych; może być mylący jako "ogólny skrót", ale nie odpowiada rozpoznawalnemu typowi opisu na podstawie podanych elementów.
  • Opis multimedialny dotyczyłby nośników i cech materiału (np. płyta, plik, czas trwania, typ medium). W przykładzie brak informacji o formacie i nośniku, a układ wskazuje na tradycyjną książkę.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie widzisz wyłącznie dane wydawnicze jak dla książki (miejsce : wydawca, rok) i brak informacji "W:" oraz stron, najczęściej jest to opis monograficzny. Gdy pojawiają się strony, numer zeszytu lub tytuł źródła nadrzędnego, rozważ opis analityczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis monograficzny to opis bibliograficzny samodzielnego dokumentu, najczęściej książki. Zawiera zwykle: autora, tytuł, miejsce wydania, wydawcę i rok. Nie wskazuje części większej całości (jak rozdział), tylko całą publikację.
Gdy opis zawiera tylko dane wydawnicze książki (miejsce, wydawca, rok) i brakuje informacji typu "W:" oraz numerów stron, najczęściej dotyczy całej książki. Rozdział lub artykuł zwykle ma też wskazane źródło nadrzędne i strony.
"W:" sygnalizuje, że opisywany element jest częścią większego dokumentu. Po "W:" podaje się źródło nadrzędne (np. tytuł książki zbiorowej lub czasopisma), co pozwala odnaleźć fragment w ramach całości.
Najczęściej spotkasz: autora, tytuł, miejsce wydania, wydawcę i rok wydania. W zależności od zasad mogą dojść: wydanie, tom, seria, ISBN, ale rdzeń opisu książki pozostaje podobny.
Ułatwia szybkie odróżnienie, czy zapis dotyczy książki, artykułu czy innego dokumentu. Dzięki temu łatwiej wyszukać tytuł, poprawnie przygotować bibliografię do zestawień, a także uniknąć błędów przy wprowadzaniu danych do systemu lub opisie w materiałach informacyjnych.
Niekoniecznie. Może być skrótem opisu, ale żeby pewnie uznać monografię, zwykle potrzebujesz wskazania danych wydawniczych (np. miejsce i wydawca) lub innych cech całości dokumentu. Brak "W:" i brak stron jednak często kieruje do monografii.
Najczęstszy błąd to ignorowanie elementów wskazujących na część całości (np. "W:", strony, numer zeszytu). Uczniowie wybierają "analityczny", bo kojarzy się z analizą, zamiast sprawdzić, czy opis zawiera odniesienie do dokumentu nadrzędnego.
To klasyczny fragment danych wydawniczych: Warszawa to miejsce wydania, PWN to wydawca, a 2010 to rok wydania. Taki układ jest charakterystyczny dla opisów książek i pomaga rozpoznać opis monograficzny.
Opis multimedialny zwykle zawiera informacje o nośniku lub formacie (np. płyta, plik, typ medium, czas trwania). Opis książki koncentruje się na danych wydawniczych (miejsce, wydawca, rok) i nie ma cech typowych dla nagrań czy plików.
Ćwicz rozpoznawanie wzorców: książka (monografia) vs rozdział/artykuł (analityczny). Zwracaj uwagę na "W:", numery stron, oraz na obecność danych wydawniczych. Dobrze działa też analiza kilku przykładów i samodzielne tworzenie opisów.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Podany przykład zawiera komplet danych o książce jako samodzielnym dokumencie:autor, tytuł, miejsce wydania, wydawca i rok."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Opis_bibliograficzny - dostęp 2026-02-26
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_690 - dostęp 2026-02-26

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z bibliografii i opisu bibliograficznego (podręczniki/ćwiczenia szkolne)
  • Instrukcje katalogowania i opisu dokumentów stosowane w bibliotekach (opracowania metodyczne)
  • Hasła encyklopedyczne dotyczące opisu bibliograficznego oraz rodzajów opisów (źródła referencyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego