KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 23.
Zidentyfikuj typ filtra przedstawionego na poniższym schemacie:
Vi ----/\/\----+----/\/\---- Vo
      R1       |   R2
               |
               |
              ---
              --- C
               |
               |
              GND
Jaki to typ filtra?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kondensator C jest dołączony do masy z węzła pomiędzy rezystorami.
Dla niskich częstotliwości (DC) C ma dużą impedancję, więc sygnał przechodzi na wyjście prawie bez tłumienia. Dla wysokich częstotliwości impedancja C maleje, węzeł jest "zwierany" do GND i składowe szybkie są silnie tłumione na Vo. To cecha filtra dolnoprzepustowego.

Pełne wyjaśnienie:

Pokazany układ to klasyczny przykład filtra RC, w którym kondensator jest podłączony do masy (GND) z węzła sygnałowego. Taka konfiguracja działa jak filtr dolnoprzepustowy, ponieważ "odprowadza" składowe wysokoczęstotliwościowe do masy, a składowe wolnozmienne przepuszcza.

Analiza jakościowa (najpewniejsza na egzaminie):

  • Dla f → 0 (DC): impedancja kondensatora jest bardzo duża, więc C praktycznie nie przewodzi. Układ zachowuje się jak połączenie rezystorów w torze sygnału; przy braku istotnego obciążenia na wyjściu Vo jest bliskie Vi (nie ma gdzie "uciekać" prąd przez C).
  • Dla f → ∞ (wysokie częstotliwości): impedancja kondensatora maleje, więc węzeł między R1 i R2 jest coraz mocniej "ściągany" do GND. Wtedy sygnał na wyjściu (za R2) również spada, bo wejściowe składowe szybkie są odprowadzane do masy przez C.

Zatem układ przepuszcza niskie częstotliwości i tłumi wysokie → odpowiedź: filtr dolnoprzepustowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Filtr górnoprzepustowy wymaga sytuacji, w której niskie częstotliwości są blokowane (np. kondensator w szeregu z sygnałem), a wysokie przechodzą. Tutaj jest odwrotnie: przy wysokich częstotliwościach kondensator "zwiera" węzeł do masy, więc wysokie są tłumione.
  • Filtr pasmowoprzepustowy musi mieć mechanizm tłumienia zarówno niskich, jak i wysokich częstotliwości (zostaje tylko pewne pasmo). Z pojedynczym kondensatorem do masy (bez dodatkowego elementu tworzącego "drugą granicę") typowo uzyskuje się charakter dolnoprzepustowy, nie pasmowy.
  • Filtr pasmowozaporowy (notch) wymaga selektywnego tłumienia pewnego wąskiego zakresu częstotliwości. Najczęściej realizuje się go układami wyższego rzędu (np. z elementami RLC lub aktywnymi). Ten prosty układ RC nie tworzy "dziury" w charakterystyce, tylko monotoniczne tłumienie wraz ze wzrostem częstotliwości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz kondensator do masy w węźle sygnałowym, pomyśl: "wysokie częstotliwości łatwo uciekają do GND" → najczęściej dolnoprzepustowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr dolnoprzepustowy to układ, który przepuszcza sygnały o niskich częstotliwościach, a tłumi sygnały o częstotliwościach wysokich. W praktyce bywa używany do wygładzania przebiegów, redukcji szumu i ograniczania pasma toru sygnałowego.
Najczęstsza wskazówka: kondensator jest dołączony do masy z węzła sygnałowego. Wysokie częstotliwości mają małą impedancję kondensatora, więc "uciekają" do GND, a niskie częstotliwości przechodzą dalej w torze sygnału.
Im wyższa częstotliwość, tym mniejsza impedancja kondensatora. Dla szybkich zmian napięcia kondensator łatwiej przewodzi prąd do masy, przez co napięcie w węźle sygnałowym spada. To skutkuje osłabieniem składowych wysokoczęstotliwościowych na wyjściu.
Dla 0 Hz (DC) kondensator w idealnym modelu ma bardzo dużą impedancję, więc praktycznie nie przewodzi. Układ nie "ściąga" sygnału do masy przez C, dlatego składowa stała i bardzo niskie częstotliwości są przenoszone znacznie lepiej niż wysokie.
Nie zmienia samego typu (nadal jest to filtr dolnoprzepustowy), ale wpływa na tłumienie i na to, jak wyjście reaguje na obciążenie. R2 może tworzyć dzielnik z impedancją wyjściową węzła i z obciążeniem, więc w praktyce warto myśleć o nim jako elemencie kształtującym poziom sygnału.
Typowy błąd to odruchowe założenie, że "kondensator = górnoprzepustowy" bez sprawdzenia, czy jest w szeregu, czy do masy. Drugi częsty błąd to brak analizy skrajnych przypadków f→0 i f→∞, które bardzo szybko ujawniają, czy układ tłumi wysokie czy niskie częstotliwości.
W górnoprzepustowym kondensator jest zwykle w szeregu z sygnałem, a rezystor do masy – wtedy niskie częstotliwości są blokowane. W dolnoprzepustowym rezystor jest w szeregu, a kondensator do masy – wtedy wysokie częstotliwości są "odprowadzane" do GND.
W typowej postaci z jednym kondensatorem do masy nie. Filtr pasmowoprzepustowy musi mieć dwie granice częstotliwości (dolną i górną), czyli tłumić zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie składowe. Do tego zwykle potrzeba co najmniej dwóch elementów reakcyjnych lub układu wyższego rzędu.
Stosuje się go m.in. do redukcji szumu na wejściach pomiarowych, wygładzania sygnałów sterujących (np. z PWM po filtracji), ograniczania zakłóceń EMI oraz prostego antyaliasingu przed przetwornikiem ADC. To jeden z najbardziej użytecznych filtrów w praktyce montażu i uruchamiania układów.
Ćwicz analizę "f→0" i "f→∞" dla kilku podstawowych topologii RC: kondensator do masy (dolnoprzepustowy) oraz kondensator w szeregu (górnoprzepustowy). Pomaga też krótka symulacja SPICE i patrzenie, jak zmienia się amplituda na wyjściu wraz z częstotliwością.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Kondensator C jest dołączony do masy z węzła pomiędzy rezystorami.Dla niskich częstotliwości (DC) C ma dużą impedancję, więc sygnał przechodzi na wyjście prawie bez tłumienia."

Źródła:

  • Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/RC_filter (sekcja o filtrach dolno- i górnoprzepustowych) - dostęp 2026-02-26
  • Wikipedia (PL): https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_dolnoprzepustowy - dostęp 2026-02-26
  • All About Circuits: https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-8/low-pass-filters/ - dostęp 2026-02-26

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektroniki analogowej (dział: filtry RC i odpowiedź częstotliwościowa)
  • Notatki/ćwiczenia z analizy obwodów: reaktancja pojemnościowa i zachowanie dla f→0 oraz f→∞
  • Materiały dydaktyczne o filtrach: charakterystyki amplitudowe (Bode) dla filtrów 1. rzędu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego