KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 13

PYTANIE NR 20.
Zidentyfikuj urządzenie, które jest używane do zmniejszania napięcia w obwodzie elektrycznym i ma dwa uzwojenia: pierwotne i wtórne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urządzeniem mającym dwa uzwojenia: pierwotne i wtórne, służącym do zmiany wartości napięcia (często jego obniżania) jest transformator. Rezystor i kondensator nie mają uzwojeń, a przekaźnik jest łącznikiem sterowanym elektromagnetycznie, nie służy do zmiany napięcia.

Pełne wyjaśnienie:

Transformator to urządzenie elektromagnetyczne złożone co najmniej z dwóch uzwojeń: pierwotnego (podłączonego do źródła) oraz wtórnego (oddającego energię do odbiornika). Dzięki zjawisku indukcji elektromagnetycznej pozwala on zmienić wartość napięcia prądu przemiennego – w praktyce zarówno je obniżać, jak i podwyższać, zależnie od przekładni uzwojeń.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Transformator"?
Kluczową wskazówką w pytaniu są dwa uzwojenia: pierwotne i wtórne. To cecha konstrukcyjna transformatorów. Dodatkowo transformator jest typowym elementem zasilania i automatyki, gdy trzeba uzyskać inne napięcie niż dostępne w sieci.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Rezystor – element bierny służący m.in. do ograniczania prądu i spadku napięcia na sobie, ale nie ma uzwojeń pierwotnego i wtórnego oraz nie działa na zasadzie przekładni.
  • Kondensator – element bierny magazynujący energię w polu elektrycznym; może wpływać na przebiegi napięć/prądów (np. filtracja), ale nie posiada uzwojeń i nie jest urządzeniem do zmiany napięcia poprzez przekładnię.
  • Przekaźnik – aparat łączeniowy sterowany elektromagnesem, służy do załączania/rozłączania obwodów. Ma cewkę, lecz nie jest to uzwojenie wtórne w sensie transformatora i nie służy do zmiany poziomu napięcia zasilania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się para pojęć "uzwojenie pierwotne" i "uzwojenie wtórne", to najczęściej pytanie dotyczy transformatora (lub przekładnika). W zestawie odpowiedzi bez "przekładnika" wybór jest jednoznaczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transformator to urządzenie elektromagnetyczne z uzwojeniem pierwotnym i wtórnym, które służy do zmiany wartości napięcia prądu przemiennego (obniżania lub podwyższania) oraz często do separacji galwanicznej obwodów.
Najmocniejsze wskazówki to sformułowania: "uzwojenie pierwotne", "uzwojenie wtórne", "przekładnia" albo "zmiana napięcia". Jeśli w odpowiedziach jest transformator, a inne elementy nie mają uzwojeń, wybór zwykle jest jednoznaczny.
Rezystor powoduje spadek napięcia na sobie w wyniku przepływu prądu i wydziela moc w postaci ciepła. Nie ma uzwojeń ani przekładni, więc nie "przekształca" napięcia energetycznie tak jak transformator.
Kondensator może wpływać na napięcie w układach AC (np. filtrować tętnienia, przesuwać fazę, tworzyć dzielniki pojemnościowe), ale nie ma uzwojeń pierwotnego i wtórnego i nie jest typowym urządzeniem do zmiany napięcia przez przekładnię.
Przekaźnik jest aparatem łączeniowym: jego cewka steruje stykami, które załączają lub rozłączają obwód. Transformator służy do zmiany poziomu napięcia i przenoszenia energii między uzwojeniami; nie pełni roli "styku" przełączającego.
Uzwojenie pierwotne to to, do którego doprowadza się zasilanie, a wtórne to to, z którego odbiera się energię na innym poziomie napięcia. Stosunek liczby zwojów uzwojeń wpływa na przekładnię napięciową.
Najczęściej w zasilaniu automatyki i sterowania (np. w szafkach sterowniczych), gdy trzeba uzyskać inne napięcie robocze dla czujników i elementów wykonawczych oraz zwiększyć bezpieczeństwo przez separację obwodów.
Klasyczny transformator wymaga zmiennego strumienia magnetycznego, więc jest przeznaczony głównie do prądu przemiennego. Przy czystym prądzie stałym nie zachodzi prawidłowe "przenoszenie" energii na uzwojenie wtórne (poza chwilą załączenia).
Częsty błąd to wybór rezystora, bo "zmniejsza napięcie", bez zauważenia warunku o dwóch uzwojeniach. Inny błąd to mylenie przekaźnika (cewka + styki) z transformatorem (dwa uzwojenia do przenoszenia energii).
Warto opanować podstawowe funkcje elementów: rezystor, kondensator, cewka, transformator, przekaźnik. Pomaga też kojarzenie słów-kluczy z budową (np. "uzwojenie pierwotne/wtórne" → transformator) i rozwiązywanie krótkich testów tematycznych.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Urządzeniem mającym dwa uzwojenia: pierwotne i wtórne, służącym do zmiany wartości napięcia (często jego obniżania) jest transformator."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Transformator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator (dostęp: 2026-02-18)
  • Encyclopaedia Britannica: "Transformer" — https://www.britannica.com/technology/transformer-electronics (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy: "Transformers" (Electricity and magnetism) — https://www.khanacademy.org/science/physics/magnetic-forces-and-magnetic-fields/magnetic-flux-faradays-law/a/transformers (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: rozdziały o transformatorach i indukcji elektromagnetycznej
  • Instrukcje producentów zasilaczy/transformatorów stosowanych w automatyce (karty katalogowe)
  • Materiały dydaktyczne z ELI/SEP poziom podstawowy (budowa i zasada działania transformatora)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego