Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 2



PYTANIE NR 3.
Zinterpretuj następujący zapis wymiaru tolerowanego: "20.00 -0.02/+0.01 mm". Wybierz prawidłową interpretację.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis 20,00 -0,02/+0,01 mm oznacza wymiar nominalny 20,00 mm z odchyłką dolną -0,02 mm i górną +0,01 mm.
Wymiar minimalny to 20,00 − 0,02 = 19,98 mm, a maksymalny 20,00 + 0,01 = 20,01 mm, więc poprawny zakres to 19,98–20,01 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis 20,00 -0,02/+0,01 mm to tolerancja dwustronna niesymetryczna. Liczba 20,00 mm jest wymiarem nominalnym, a dwie wartości przy nim to odchyłki graniczne:

  • odchyłka dolna = -0,02 mm (ile najmniej może mieć wymiar względem nominału),
  • odchyłka górna = +0,01 mm (ile najwięcej może mieć wymiar względem nominału).

Aby zinterpretować zapis, wyznacza się wymiar minimalny i wymiar maksymalny:

  • wymiar minimalny: 20,00 mm + (-0,02 mm) = 19,98 mm,
  • wymiar maksymalny: 20,00 mm + (+0,01 mm) = 20,01 mm.

Dlatego prawidłowa interpretacja to zakres od 19,98 mm do 20,01 mm.

Pozostałe propozycje są błędne, bo wynikają z typowych pomyłek: zakres 20,00–20,02 ignoruje odchyłkę ujemną (traktuje tolerancję jak jednostronną "w górę"), zakres 19,99–20,01 zaniża odchyłkę dolną (mylenie 0,02 z 0,01), a zakres 19,98–20,02 zawyża odchyłkę górną (dodaje +0,02 zamiast +0,01). W praktyce montażu i serwisu mechatronicznego taka pomyłka może prowadzić do błędnej oceny pasowania i problemów z pracą mechanizmu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza zapis tolerancji -0,02/+0,01 przy wymiarze 20,00 mm?
Oznacza, że wymiar nominalny wynosi 20,00 mm, ale dopuszcza się odchylenie w dół o 0,02 mm i w górę o 0,01 mm. Czyli element nie może mieć mniej niż 19,98 mm i więcej niż 20,01 mm.
Jak obliczyć wymiar minimalny i maksymalny z tolerancji dwustronnej?

Najpierw odczytaj nominał, potem dodaj odchyłki:

  • minimum = nominał + odchyłka dolna (zwykle ujemna),
  • maksimum = nominał + odchyłka górna (zwykle dodatnia).

To najszybsza metoda na egzaminie.

Dlaczego tolerancja bywa niesymetryczna względem wymiaru nominalnego?
Bo w praktyce konstrukcyjnej i technologicznej często ważniejsza jest jedna strona odchyłki (np. aby nie osłabić wałka lub nie pogorszyć pasowania). Niesymetryczny zapis pozwala sterować montażem i funkcją części bez niepotrzebnego zawężania produkcji.
Czy w zapisie 20,00 -0,02/+0,01 mm można zamienić miejscami odchyłki?
Nie. Znak i położenie odchyłek mają znaczenie: odchyłka dolna dotyczy granicy minimalnej, a odchyłka górna granicy maksymalnej. Zamiana miejscami zmieniłaby dopuszczalny zakres, więc interpretacja byłaby błędna.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy interpretacji -0,02/+0,01?
Najczęstsze błędy to: pominięcie odchyłki ujemnej (liczenie tylko "w górę"), uznanie tolerancji za symetryczną, oraz pomylenie wartości 0,02 i 0,01. Warto zawsze policzyć osobno minimum i maksimum, zamiast zgadywać.
Jak sprawdzić na pomiarze, czy wymiar mieści się w tolerancji 19,98–20,01?
Porównaj wynik z dwiema granicami: jeśli pomiar jest ≥ 19,98 mm i jednocześnie ≤ 20,01 mm, element spełnia wymaganie. Jeśli przekracza którąkolwiek granicę, jest poza tolerancją (brak zgodności z rysunkiem).
Czy do takiej tolerancji wystarczy suwmiarka, czy potrzebny jest mikrometr?
To zależy od wymaganej niepewności pomiaru i praktyki zakładowej, ale przy tolerancjach rzędu setnych milimetra często stosuje się mikrometr lub sprawdziany. Suwmiarka bywa niewystarczająca, jeśli jej dokładność i warunki pomiaru nie gwarantują pewnej oceny zgodności.
Kiedy w mechatronice szczególnie ważna jest poprawna interpretacja tolerancji?
Szczególnie przy montażu elementów współpracujących: łożysk, tulei, wałków, prowadnic i przekładni. Zła interpretacja tolerancji może dać za ciasne pasowanie (zatarcie) albo za luźne (luz, drgania), co pogarsza precyzję i trwałość układu.
Co oznacza "wymiar nominalny" w zadaniach z tolerancji?
Wymiar nominalny to wartość odniesienia z rysunku (tu 20,00 mm), od której wyznacza się dopuszczalne odchylenia. Nominał sam w sobie nie musi być osiągnięty idealnie; liczy się, czy wykonanie mieści się pomiędzy granicą minimalną i maksymalną.
Jak na egzaminie szybko rozpoznać poprawny zakres wymiaru z -0,02/+0,01?
Zastosuj prosty schemat: min = nominał − 0,02, max = nominał + 0,01. Dopiero potem porównaj z odpowiedziami. Ten krok minimalizuje pomyłki "na oko" i pomaga od razu odrzucić zakresy, które ignorują jedną stronę tolerancji.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • ISO 286-1 — Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1 (definicje odchyłek i granic wymiaru)
  • ISO 286-2 — Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2 (zależność wymiarów granicznych od odchyłek)
  • ISO 14405-1 — Geometrical product specifications (GPS) — Linear sizes — Part 1 (pojęcia wymiaru i interpretacja tolerowania wymiarów)

Materiały:

  • Materiały do rysunku technicznego: tolerancje i pasowania (dział o odchyłkach granicznych).
  • Ćwiczenia z metrologii warsztatowej: odczyt i interpretacja tolerancji na rysunku.
  • Tablice i przykłady obliczania wymiaru granicznego (min/max) dla różnych zapisów tolerancji.
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego