Złoża eluwialne (eluwium) powstają w wyniku procesów zachodzących in situ, czyli w miejscu zalegania skały macierzystej. Kluczowe jest to, że materiał nie jest przenoszony na większą odległość przez czynnik transportujący, lecz pozostaje w profilu zwietrzelinowym.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "wietrzenia chemicznego". Wietrzenie chemiczne obejmuje m.in. rozpuszczanie, hydrolizę, utlenianie i uwodnienie minerałów. W efekcie część składników jest wynoszona w roztworach, a część (bardziej odporna) może się względnie wzbogacać i tworzyć nagromadzenia o charakterze złożowym.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "transportu rzecznego" dotyczy środowisk aluwialnych (osady rzeczne), gdzie materiał jest przenoszony przez wodę. To inny mechanizm i inny typ nagromadzeń niż eluwium.
- "ruchów masowych" (np. osuwiska, spełzywanie) powodują przemieszczenie materiału grawitacyjnie po stoku. Takie nagromadzenia nie są eluwialne, bo nie powstają wyłącznie przez zwietrzenie na miejscu.
- "metamorfizmu kontaktowego" jest procesem endogenicznym związanym z oddziaływaniem temperatury przy intruzjach magmowych. Metamorfizm zmienia skały w głębi lub w strefie kontaktu, ale nie jest mechanizmem tworzenia zwietrzelinowych złóż eluwialnych.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj kontrast eluwialne = w miejscu oraz aluwialne = transport wodą. Jeśli w odpowiedziach pojawia się rzeka, prąd lub osuwanie, to zwykle nie będzie to eluwium.
