KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 32.
Jak zmieni się wartość mocy wydzielanej przez grzejnik elektryczny, jeżeli długość jego spirali grzejnej skróci się o połowę, a napięcie zasilania zostanie bez zmiany?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy stałym napięciu moc grzejnika spełnia zależność P=U²/R. Opór spirali jest proporcjonalny do jej długości: R=ρL/A, więc skrócenie długości o połowę daje R/2. Wtedy P rośnie: U²/(R/2)=2·U²/R, czyli dwukrotnie.

Pełne wyjaśnienie:

Grzejnik elektryczny (spirala oporowa) wydziela ciepło, bo płynie przez niego prąd. Kluczowe jest, że w treści zadania napięcie zasilania pozostaje bez zmian. W takiej sytuacji najwygodniej korzystać ze wzoru na moc w funkcji napięcia i oporu:

P = U²/R.

Opór elektryczny jednorodnego przewodnika zależy od materiału i geometrii:

R = ρL/A, gdzie ρ to rezystywność, L długość, a A pole przekroju.

Jeżeli spirala ma ten sam materiał i przekrój, a jej długość skraca się o połowę, to:

L → L/2, więc R → R/2 (opór maleje proporcjonalnie do długości).

Podstawiamy do wzoru na moc przy stałym U:

Pnowe = U²/(R/2) = 2·U²/R = 2P.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Zwiększy się dwukrotnie."

Dlaczego pozostałe opcje są błędne?

  • "Zmniejszy się dwukrotnie." – to pomija fakt, że przy stałym napięciu mniejszy opór oznacza większy prąd (I=U/R), a więc większą moc.
  • "Zwiększy się czterokrotnie." – taki wynik bywa skutkiem błędu rachunkowego przy dzieleniu przez ułamek lub nieuzasadnionego "kwadratu" w proporcji. Zależność jest liniowa: gdy R spada 2×, to P rośnie 2×.
  • "Zmniejszy się czterokrotnie." – łączy dwa błędy naraz: zły kierunek zmiany (moc nie maleje) i złą skalę zmiany.

W praktyce skrócenie spirali przy stałym napięciu może oznaczać większy pobór prądu i ryzyko przeciążenia obwodu, dlatego elementy grzejne dobiera się do napięcia znamionowego i wymaganej mocy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gdy napięcie U jest stałe, najprościej użyć wzoru P=U²/R. Najpierw ustalasz, jak zmienia się opór R, a dopiero potem liczysz zmianę mocy. To ogranicza pomyłki wynikające z użycia wzoru z prądem.
Opór przewodnika spełnia zależność R=ρL/A. Jeśli materiał (ρ) i przekrój (A) się nie zmieniają, to R jest proporcjonalny do długości L. Skrócenie spirali do połowy długości oznacza spadek oporu do połowy.
Z prawa Ohma I=U/R. Przy stałym U, gdy R spada 2 razy, to I rośnie 2 razy. To ważny sygnał praktyczny: większy prąd może obciążać przewody i zabezpieczenia w instalacji.
Warto pamiętać trzy równoważne postacie: P=UI, P=U²/R oraz P=I²R. Kluczem jest dobór właściwej: przy stałym napięciu używaj P=U²/R, a przy stałym prądzie wygodne jest P=I²R.
Pułapka wynika z błędu proporcji: część osób widzi "połowę" i automatycznie zakłada "kwadrat" zmiany. Tymczasem przy stałym napięciu P jest odwrotnie proporcjonalna do R, więc zmiana oporu 2× daje zmianę mocy dokładnie 2×, nie 4×.
W modelu szkolnym tak, bo zakłada się stałe ρ i A oraz stałe napięcie. W praktyce przy wzroście temperatury rośnie opór materiału, więc moc może ustalić się nieco inaczej. Jednak kierunek zmiany (większa moc i większy prąd) pozostaje zgodny z teorią.
Sprawdź, co jest stałe w treści. Jeśli pada sformułowanie typu "napięcie bez zmiany", wybieraj P=U²/R. Jeśli natomiast zadanie utrzymuje stały prąd (np. źródło prądowe), wtedy wygodniejsze będzie P=I²R.
Najczęściej: (1) mylenie warunku stałego napięcia ze stałym prądem, (2) pomijanie zależności R=ρL/A, (3) błąd rachunkowy przy dzieleniu przez ułamek, (4) intuicyjne myślenie "krótsza spirala = mniejsza moc" bez analizy wzorów.
Symbol ρ oznacza rezystywność materiału, czyli jego "własność oporową". Im większa rezystywność, tym większy opór ma przewodnik o tej samej długości i przekroju. W zadaniu ρ traktuje się jako stałe, bo materiał spirali się nie zmienia.
Użyj proporcji. Dla stałego napięcia: P ∝ 1/R. Dla stałego materiału i przekroju: R ∝ L. Zatem P ∝ 1/L. Jeśli L maleje 2×, to P rośnie 2×. To najszybsza metoda egzaminacyjna.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Przy stałym napięciu moc grzejnika spełnia zależność P=U²/r. Opór spirali jest proporcjonalny do jej długości: R=ρL/A, więc skrócenie długości o połowę daje R/2."

Źródła:

  • Halliday, Resnick, Walker, "Fundamentals of Physics" (Podstawy fizyki), rozdziały: prąd stały, prawo Ohma, moc w obwodach
  • Douglas C. Giancoli, "Physics: Principles with Applications", dział: Electric current, resistance and power

Materiały:

  • Podręczniki fizyki/elektrotechniki: dział prądu stałego, prawo Ohma i moc elektryczna
  • Zadania rachunkowe z zależności P=U²/R i R=ρL/A (proporcje)
  • Notatki z elektrotechniki: interpretacja warunków "stałe napięcie" vs "stały prąd"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego