KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 3.
Znakiem umownym przedstawionym na rysunku, na profilu geologicznym, oznacza się
Ilustracja przedstawia symbol geologiczny używany do oznaczania piaskowca na profilu geologicznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na profilach geologicznych stosuje się znaki umowne skał. Wskazany na rysunku znak odpowiada litologii piaskowca – typowej skały osadowej okruchowej. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych skał (iłowiec, wapień ilasty, sól), więc nie pasują do tego symbolu. W egzaminie zawsze porównuj kreskowanie z legendą.

Pełne wyjaśnienie:

W profilach geologicznych (oraz na przekrojach) rodzaje skał przedstawia się znakami umownymi, czyli charakterystycznym kreskowaniem lub wypełnieniem pola warstwy. Zadanie polega na rozpoznaniu, jaki typ skały reprezentuje dany symbol w legendzie.

Odpowiedź "piaskowiec" jest właściwa, ponieważ znak umowny pokazany na rysunku odpowiada oznaczeniu stosowanemu dla piaskowców, czyli skał osadowych okruchowych (zbudowanych z ziaren, najczęściej kwarcu, spojonych lepiszczem). W praktyce górniczej rozpoznanie piaskowca ma znaczenie m.in. dla oceny urabialności, sposobu obudowy i zachowania górotworu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "iłowiec" to skała ilasta o innej teksturze i typowo innym oznaczeniu w profilach; uczniowie często mylą ją z piaskowcem, bo oba są osadowe, ale symbolika rozróżnia frakcję ziarnową.
  • "wapień ilasty" jest odmianą węglanową z domieszką iłu; w legendach zwykle ma oznaczenie nawiązujące do wapieni (węglanów), a nie do skał okruchowych.
  • "sól kamienna" należy do ewaporatów; jej znak jest odmienny, bo to skała chemiczna (wytrącona z roztworu), a nie okruchowa.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli masz wątpliwość, nie zgaduj po nazwie – analizuj szczegóły znaku (kierunek, gęstość i rodzaj kreskowania) i zawsze odwołuj się do legendy użytej w danym zestawie zadań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Znaki umowne to graficzne symbole (np. kreskowanie, wypełnienie) używane do przedstawiania rodzajów skał i warstw na profilu lub przekroju geologicznym. Dzięki nim można szybko odczytać litologię bez opisywania każdej warstwy tekstem.
Piaskowiec rozpoznaje się przez dopasowanie symbolu warstwy do legendy znaków litologicznych. Kluczowe jest porównanie rodzaju wypełnienia (kreski, kropki, wzór) z opisem w legendzie, a nie kierowanie się samą intuicją.
Wiele skał osadowych ma podobne nazwy i występuje obok siebie, ale różnią się pochodzeniem i właściwościami. Na profilach ich oznaczenia są celowo różne. Zgadywanie "bo osadowa" prowadzi do mylenia piaskowca z iłowcem lub skałami węglanowymi.
Najczęściej uczniowie mylą symbole z różnych legend (z innych materiałów, lat lub przedmiotów) albo wybierają odpowiedź na podstawie brzmienia nazwy. Poprawna strategia to zawsze analiza konkretnego symbolu z zadania i porównanie z właściwą legendą.
Piaskowiec jest zwykle bardziej ziarnisty i często bardziej przepuszczalny niż iłowiec; iłowiec bywa drobnoziarnisty i mniej przepuszczalny. Te różnice wpływają na urabialność, zachowanie górotworu i ocenę zagrożeń, dlatego ważne jest poprawne rozpoznanie skały.
Z profilu geologicznego korzysta się m.in. przy projektowaniu wyrobisk, planowaniu robót przygotowawczych i eksploatacyjnych oraz przy ocenie warunków geologiczno-górniczych. Profil pomaga przewidzieć zmiany litologii i grubości warstw w rejonie robót.
Nie zawsze. Zestaw znaków umownych może zależeć od przyjętego standardu, instytucji lub materiałów dydaktycznych. Dlatego na egzaminie trzeba opierać się na symbolu z rysunku i (jeśli jest) legendzie dołączonej do arkusza, a nie na jednej zapamiętanej tabeli.
Wapień ilasty należy do skał węglanowych z domieszką iłu, a piaskowiec do skał okruchowych. W przekrojach zwykle mają inne wypełnienia symboliczne. Najpewniejszą metodą jest dopasowanie wzoru do legendy oraz zwrócenie uwagi na kontekst warstw sąsiednich.
Sól kamienna to ewaporat (skała chemiczna), powstaje przez wytrącanie z roztworów, a nie przez akumulację okruchów. Z tego powodu w legendach geologicznych ma zwykle osobny, charakterystyczny znak odróżniający ją od skał okruchowych, takich jak piaskowiec.
Najskuteczniej działa praca na przykładach: profil + pytanie + klucz. Warto zrobić własną mini-legendę i ćwiczyć rozpoznawanie wzorów w krótkich seriach, a potem sprawdzać błędy. Dobrą praktyką jest też porównywanie skał podobnych (piaskowiec–iłowiec).
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Na profilach geologicznych stosuje się znaki umowne skał."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geologii górniczej (litologia i profile geologiczne) używane w kształceniu zawodowym
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKU: legendy znaków umownych do profili i przekrojów
  • Ćwiczenia z interpretacji dokumentacji geologicznej (profile, przekroje, mapy) z kluczem odpowiedzi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego