Żyzność gleby to pojęcie opisujące, na ile gleba potrafi zapewnić roślinom warunki do prawidłowego wzrostu. W praktyce obejmuje zespół właściwości gleby, a nie pojedynczy wskaźnik. Do tych właściwości zalicza się m.in. zasobność w składniki pokarmowe (związki mineralne), odpowiednią zawartość próchnicy (materii organicznej), aktywność biologiczną, zdolność zatrzymywania wody i składników, a także korzystną strukturę.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "zespół właściwości gleby zapewniających roślinom dobre warunki wzrostu dzięki m.in. dużej zawartości próchnicy i związków mineralnych." Wskazuje ona, że żyzność jest złożona i związana z cechami gleby wpływającymi na rośliny.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "ogół procesów i zjawisk, polegających na pogorszeniu właściwości fizycznych gleby." – to opis degradacji lub pogarszania jakości gleby (np. zaskorupienie, zagęszczenie), czyli zjawiska przeciwnego do żyzności.
- "wielkość plonów uzyskanych przez odpowiednią uprawę ziemi." – plon to rezultat (efekt produkcyjny), zależny od wielu czynników: pogody, odmiany, technologii uprawy, nawożenia i ochrony roślin. Żyzność dotyczy przede wszystkim cech gleby, a nie samej wielkości zbioru.
- "proces degradacji gleby spowodowany przez wiatr i wodę." – to definicja erozji (wodnej lub wietrznej). Erozja może obniżać żyzność, ale nie jest jej definicją.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawiają się słowa "proces degradacji", "pogorszenie" albo mechanizmy niszczenia (wiatr, woda), zwykle nie opisują one żyzności, tylko zjawiska ją obniżające. Żyzność to "potencjał" gleby do żywienia roślin.
