KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 47.
Na rysunku przedstawiono schemat funkcjonalny układu sieciowego IT. Który system ochrony przeciwporażeniowej zastosowano w układzie?
Ilustracja przedstawia schemat funkcjonalny układu sieciowego IT, który jest często omawiany w kontekście egzaminów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uziemienie ochronne jest właściwe, bo na schemacie obudowy odbiorników są połączone z lokalnym uziomem (R_O), a nie z przewodem N/PEN. W układzie IT punkt neutralny źródła nie jest bezpośrednio uziemiony, więc ochrona przy uszkodzeniu realizowana jest przez połączenie części przewodzących dostępnych z ziemią, nie przez "zerowanie".

Pełne wyjaśnienie:

W układzie sieciowym IT punkt neutralny źródła zasilania jest izolowany od ziemi albo połączony z nią przez dużą impedancję. Na schemacie rozpoznaje się to m.in. po braku bezpośredniego połączenia punktu neutralnego transformatora z uziemieniem. Jednocześnie widoczne są obudowy odbiorników połączone przewodem ochronnym z lokalnym uziomem (oznaczenie typu R_O i symbol uziemienia). Taki sposób wykonania ochrony przy uszkodzeniu to właśnie uziemienie ochronne, czyli połączenie części przewodzących dostępnych z ziemią (przez uziom).

Odpowiedź "Zerowanie" jest nieprawidłowa, ponieważ zerowanie polega na połączeniu obudowy z przewodem N lub PEN (typowe dla układów TN). Na przedstawionym schemacie obudowy nie są połączone z N, więc nie można mówić o zerowaniu.

Odpowiedź "Sieć odgromowa" jest nie na temat: instalacja odgromowa dotyczy ochrony od wyładowań atmosferycznych, a pytanie dotyczy ochrony przeciwporażeniowej w układzie sieciowym IT.

Odpowiedź "Sieć ochronna" jest zbyt ogólna i nie wskazuje konkretnego systemu ochrony przeciwporażeniowej. W praktyce egzaminacyjnej rozróżnia się m.in. uziemienie ochronne (połączenie z uziomem) oraz zerowanie (połączenie z N/PEN) – i to te pojęcia odpowiadają jednoznacznie pokazanym na schemacie połączeniom.

Wskazówka do zadań: aby odróżnić uziemienie ochronne od zerowania, zawsze sprawdzaj, czy przewód ochronny obudowy idzie do symbolu uziomu (uziemienie ochronne), czy do N/PEN (zerowanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ IT to system sieciowy, w którym punkt neutralny źródła jest izolowany od ziemi lub połączony z nią przez dużą impedancję. Części przewodzące dostępne urządzeń (obudowy) łączy się z uziomem lokalnym. Stosuje się go tam, gdzie ważna jest ciągłość zasilania.
Najczęściej widać brak bezpośredniego uziemienia punktu neutralnego transformatora oraz obecność lokalnych uziomów przy odbiornikach. Jeśli obudowy są połączone z uziomem (np. R_O), a nie z N/PEN, to jest to silna wskazówka układu IT i uziemienia ochronnego.
W IT nie opiera się ochrony na połączeniu z N/PEN, bo neutralny nie jest typowo bezpośrednio uziemiony. Dlatego obudowy łączy się z ziemią przez uziom lokalny, aby przy uszkodzeniu izolacji ograniczać napięcia dotykowe i zapewnić zadziałanie środków ochrony przewidzianych dla tego układu.
Zerowanie to połączenie części przewodzących dostępnych z przewodem N lub PEN, aby w razie uszkodzenia uzyskać prąd zwarciowy i szybkie zadziałanie zabezpieczenia. Jest to charakterystyczne dla układów TN. Jeśli obudowa jest podłączona do uziomu, a nie do N/PEN, to nie jest zerowanie.
Uziemienie ochronne polega na połączeniu obudowy z ziemią (uziomem). Zerowanie polega na połączeniu obudowy z N/PEN (powrót do punktu neutralnego źródła) i wykorzystaniu dużego prądu zwarciowego do wyłączenia. Na schemacie rozstrzyga to kierunek połączenia: do symbolu uziomu czy do N/PEN.
Nie. Sam przewód N może występować również w innych układach, jeśli zasilane są odbiorniki jednofazowe. O zerowaniu decyduje to, czy obudowy są połączone z N/PEN. Jeżeli obudowy idą do uziomu lokalnego, to jest uziemienie ochronne, nie zerowanie.
Instalacja odgromowa służy do ochrony obiektu przed skutkami wyładowań atmosferycznych (prąd piorunowy, prądy udarowe). Ochrona przeciwporażeniowa dotyczy porażenia prądem w normalnej pracy i przy uszkodzeniu izolacji. To różne zagadnienia, choć w praktyce mogą współistnieć w tym samym budynku.
Najczęściej myli się uziemienie ochronne z zerowaniem, bo oba dotyczą ochrony obudów. Drugi typowy błąd to patrzenie tylko na nazwę układu, a nie na połączenia: w IT neutralny nie jest bezpośrednio uziemiony, w TT neutralny jest uziemiony w źródle, a w TN obudowy są powiązane z N/PEN.
Układ IT spotyka się m.in. tam, gdzie kluczowa jest ciągłość zasilania i ograniczenie skutków pierwszego uszkodzenia izolacji, np. w wybranych obwodach medycznych lub procesach przemysłowych. Pierwsze uszkodzenie może nie powodować natychmiastowego wyłączenia, dlatego stosuje się kontrolę stanu izolacji.
Ćwicz czytanie schematów: sprawdzaj, gdzie jest uziemiony (lub nie) punkt neutralny oraz dokąd prowadzą przewody ochronne obudów. Utrwal różnice pojęć: uziemienie ochronne (do uziomu) i zerowanie (do N/PEN). Rozwiązuj zadania z rozpoznawania TN/TT/IT na podstawie rysunków.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 32% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Uziemienie ochronne jest właściwe, bo na schemacie obudowy odbiorników są połączone z lokalnym uziomem (R_O), a nie z przewodem N/PEN."

Źródła:

  • PN-HD 60364-4-41:2017 (lub późniejsze wydanie krajowe) – Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym.
  • PN-HD 60364 (seria) – Instalacje elektryczne niskiego napięcia; zagadnienia układów sieciowych TN/TT/IT i uziemień (odniesienie ogólne do serii wskazanej w kontekście).

Materiały:

  • PN-HD 60364-4-41 – rozdziały dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i układów sieciowych
  • Podręczniki do elektrotechniki instalacyjnej (układy TN/TT/IT, połączenia ochronne, uziemienia)
  • Materiały szkolne z kwalifikacji ELE.2: ochrona przeciwporażeniowa, schematy zasilania i układy sieciowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego