KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 20.
Pacjent po wypadku komunikacyjnym ma zalecone leżenie na plecach, bez możliwości zmiany pozycji. Które z podanych działań należy podjąć, aby w najwyższym stopniu zapobiec powstawaniu odleżyn?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największe znaczenie ma ograniczenie długotrwałego ucisku.
Materac przeciwodleżynowy redystrybuuje nacisk na tkanki, co zmniejsza ryzyko niedokrwienia. Dodatkowo pielęgnacja skóry okolic narażonych (plecy, pośladki) wspiera jej kondycję i ułatwia wczesne wychwycenie zmian.

Pełne wyjaśnienie:

U pacjenta unieruchomionego w pozycji na plecach głównym czynnikiem ryzyka odleżyn jest długotrwały ucisk (zwłaszcza w okolicy krzyżowej, pośladków i pięt), który prowadzi do niedokrwienia tkanek. Dlatego działania o najwyższej skuteczności koncentrują się na zmniejszeniu i redystrybucji ucisku oraz na systematycznej ocenie i pielęgnacji skóry.

Odpowiedź "Zastosować materac przeciwodleżynowy i wykonać nacieranie pleców i pośladków" łączy dwa kluczowe elementy opieki: zastosowanie powierzchni przeciwuciskowej oraz zabiegi pielęgnacyjne w okolicach szczególnie narażonych. Materac przeciwodleżynowy ogranicza stały nacisk na te same punkty, dzięki czemu zmniejsza ryzyko uszkodzenia skóry i tkanek głębszych.

Pozostałe propozycje zawierają elementy, które nie zwiększają w takim stopniu ochrony przed uciskiem albo koncentrują się na odciążeniu punktowym bez zapewnienia optymalnej redystrybucji nacisku na dużej powierzchni:

  • "Wykonać nacieranie i oklepywanie pleców, podłożyć kółko pod pośladki" – oklepywanie nie jest działaniem ukierunkowanym na profilaktykę odleżyn, a kółko pod pośladki może powodować niekorzystny rozkład nacisku na obrzeżach podparcia.
  • "Podłożyć krążek pod pośladki i ochraniacze na pięty" – ochraniacze na pięty są przydatne, ale samo zastosowanie krążka nie zastępuje całościowego działania, jakim jest materac przeciwodleżynowy, szczególnie gdy pacjent nie może zmieniać pozycji.
  • "Wykonywać nacieranie pleców co 2 godziny i zastosować kółka pod pośladki, pięty" – częstotliwość nacierania nie rozwiązuje problemu długotrwałego ucisku, a kółka pod miejsca narażone nie zapewniają tak dobrej redystrybucji nacisku jak materac przeznaczony do profilaktyki odleżyn.

W praktyce opiekun medyczny powinien dodatkowo pamiętać o utrzymaniu skóry w czystości i suchości, ograniczaniu tarcia (np. podczas przesuwania chorego) oraz obserwacji zaczerwienień, które mogą być pierwszym sygnałem zagrożenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Odleżyna (uraz ciśnieniowy) to uszkodzenie skóry i/lub tkanek głębszych spowodowane długotrwałym uciskiem, często z udziałem tarcia i sił ścinających.

U pacjenta leżącego na plecach najbardziej narażone są okolice krzyżowa, pośladki i pięty.

Materac przeciwodleżynowy zmniejsza ryzyko odleżyn przez redystrybucję ucisku, czyli rozłożenie nacisku na większą powierzchnię ciała.

Dzięki temu wrażliwe punkty kostne są mniej obciążone, a perfuzja tkanek jest lepiej utrzymana.

Kluczowym czynnikiem ryzyka jest ciągły ucisk, który ogranicza dopływ krwi do tkanek. Sama pielęgnacja skóry nie usuwa przyczyny niedokrwienia.

Dlatego najpierw stosuje się metody zmniejszające nacisk (np. materac), a pielęgnacja skóry jest działaniem uzupełniającym.

Najczęściej obserwuje się: okolicę krzyżową, pośladki, łopatki, potylicę oraz pięty.

W tych miejscach ucisk bywa największy. Należy zwracać uwagę na zaczerwienienie, bolesność, ocieplenie skóry i zmiany jej napięcia.

Nie zawsze. Odciążenie punktowe może zmieniać rozkład nacisku w sposób niekorzystny (np. większe obciążenie na krawędziach podparcia).

W profilaktyce często lepiej sprawdzają się rozwiązania zapewniające równomierniejszą redystrybucję ucisku, jak odpowiedni materac i właściwa technika opieki.

Kontrola skóry powinna być regularna i planowa, a jej częstość zwiększa się u osób z wysokim ryzykiem odleżyn (np. po urazie, z ograniczoną ruchomością).

W praktyce ocena odbywa się przy czynnościach pielęgnacyjnych oraz zawsze, gdy pacjent zgłasza dyskomfort lub ból w okolicy ucisku.

Najczęstsze błędy to wybieranie działań "tradycyjnych" zamiast ukierunkowanych na ucisk: skupienie na samym nacieraniu, pomijanie powierzchni przeciwuciskowych, mylenie oklepywania z profilaktyką odleżyn oraz brak powiązania działań z mechanizmem niedokrwienia tkanek.

Wilgoć (np. pot, mocz, kał) osłabia barierę skórną, zwiększa podatność na macerację i uszkodzenia oraz nasila działanie tarcia.

Dlatego ważne są: szybka zmiana zabrudzonej bielizny, ochrona skóry preparatami barierowymi i utrzymanie suchości.

Pięty są jedną z najbardziej narażonych okolic, ponieważ ucisk koncentruje się na małej powierzchni.

Ochraniacze lub inne metody odciążenia pięt mogą być bardzo przydatne, ale najlepszy efekt osiąga się, łącząc je z właściwą powierzchnią (np. materacem) i obserwacją skóry.

Ucz się według schematu: przyczyna → ryzyko → działanie. Najpierw rozumiej mechanizm (ucisk, tarcie, wilgoć), potem typowe miejsca i czynniki ryzyka, a na końcu dobieraj interwencje (materace, odciążenia, pielęgnacja, obserwacja).

To ułatwia wybór najlepszej odpowiedzi.

info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Największe znaczenie ma ograniczenie długotrwałego ucisku.Materac przeciwodleżynowy redystrybuuje nacisk na tkanki, co zmniejsza ryzyko niedokrwienia."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 edition (rozdziały dot. profilaktyki i powierzchni wspomagających).
  • NPIAP (National Pressure Injury Advisory Panel) – materiały edukacyjne dotyczące profilaktyki pressure injuries, strona tematyczna: https://npiap.com/page/PressureInjuryPrevention (dostęp 2026-03-01).

Materiały:

  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej – rozdziały o profilaktyce odleżyn
  • Aktualne wytyczne kliniczne dotyczące zapobiegania urazom ciśnieniowym (pressure injuries)
  • Materiały szkoleniowe placówek medycznych dot. oceny ryzyka odleżyn (np. skale ryzyka) – jeśli dostępne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego