KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Jaki element silnika komutatorowego prądu przemiennego jednofazowego przedstawia rysunek?
Ilustracja przedstawia szczotkę węglową, która jest elementem silnika komutatorowego prądu przemiennego jednofazowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczotka węglowa jest elementem stykowym współpracującym z komutatorem: dociskana sprężyną doprowadza prąd do uzwojeń wirnika. Pozostałe propozycje (rezystor rozruchowy, czujnik temperatury, kondensator przeciwzakłóceniowy) pełnią inne funkcje i zwykle mają inną budowę oraz miejsce montażu niż element stykowy komutatora.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku komutatorowym jednofazowym prądu przemiennego szczotka węglowa jest elementem, który zapewnia elektryczny kontakt między częścią nieruchomą a wirnikiem poprzez komutator. W praktyce jest to klocek (wkładka) z grafitu/węgla umieszczony w szczotkotrzymaczu i dociskany sprężyną do powierzchni komutatora. Dzięki temu możliwe jest doprowadzenie prądu do uzwojeń wirnika oraz prawidłowa praca silnika.

Odpowiedź "Szczotkę węglową." jest poprawna, ponieważ tylko ten element jest typową częścią toru prądowego silnika komutatorowego współpracującą bezpośrednio z komutatorem i ma charakterystyczną formę elementu stykowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Rezystor rozruchowy." – rezystor (jeśli występuje w danym układzie) służy do ograniczenia prądu rozruchowego lub kształtowania charakterystyki rozruchu. Nie jest to element stykowy współpracujący z komutatorem i zwykle ma postać elementu oporowego montowanego w obwodzie, a nie przy komutatorze.
  • "Czujnik temperatury." – czujnik pełni funkcję pomiarową/zabezpieczającą (np. do wyłączenia przy przegrzaniu). Jego kształt i miejsce montażu są inne: typowo znajduje się w pobliżu uzwojeń lub na korpusie, a nie w torze szczotka–komutator.
  • "Kondensator przeciwzakłóceniowy." – kondensator przeciwzakłóceniowy ogranicza emisję zakłóceń elektromagnetycznych powstających m.in. na stykach komutatora. Jest to element osprzętu elektrycznego (zwykle w pobliżu zacisków zasilania lub szczotkotrzymacza), ale nie stanowi części stykowej silnika i nie ma formy grafitowej wkładki dociskanej do komutatora.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać element dociskany do cylindra/segmentów komutatora i współpracujący ze sprężyną lub szczotkotrzymaczem, najczęściej chodzi o szczotkę węglową. Elementy typu kondensator czy czujnik zwykle mają postać małych "podzespołów" z wyprowadzeniami/przewodami i nie stykają się mechanicznie z komutatorem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczotka węglowa to element stykowy (grafitowy), który przewodzi prąd do wirnika przez komutator. Jest osadzona w szczotkotrzymaczu i dociskana sprężyną, aby zapewnić stabilny kontakt elektryczny podczas obrotu wirnika.
Komutator zmienia połączenia uzwojeń wirnika w czasie obrotu, co pozwala utrzymać moment obrotowy o stałym zwrocie. Współpracuje ze szczotkami węglowymi, które doprowadzają prąd do odpowiednich segmentów komutatora.
Zużycie wynika z tarcia o komutator oraz zjawisk elektrycznych na styku (mikroiskrzenie, nagrzewanie). To normalny proces eksploatacyjny, dlatego szczotki są elementem wymiennym i wymagają okresowej kontroli długości oraz stanu powierzchni.
Najczęściej ma formę prostokątnego klocka umieszczonego w szczotkotrzymaczu, zwykle z zaznaczoną sprężyną dociskową lub przewodem doprowadzającym. Kluczowa cecha: element jest skierowany na komutator i pracuje jako styk ślizgowy.
Jest elementem osprzętu elektrycznego urządzenia z silnikiem komutatorowym, ale nie jest elementem stykowym silnika jak szczotka. Kondensator ogranicza zakłócenia powstające m.in. przy komutacji i bywa montowany przy zaciskach lub w pobliżu szczotek.
Wymienia się je, gdy są nadmiernie skrócone, mają uszkodzony przewód, pęknięcia lub powodują pogorszenie pracy (iskrzenie, spadek mocy). Zasada praktyczna: kontrola szczotek powinna być częścią okresowej konserwacji urządzenia.
Typowe objawy to silne iskrzenie na komutatorze, przerywana praca, spadek obrotów, nadmierne nagrzewanie oraz zapach przypalenia. Przyczyną może być zużycie szczotek, zły docisk sprężyny lub zabrudzenie/zużycie komutatora.
Rezystor rozruchowy to element obwodu służący do ograniczania prądu lub kształtowania rozruchu, a szczotka węglowa jest elementem stykowym doprowadzającym prąd do wirnika przez komutator. Różnią się funkcją, budową i miejscem montażu.
Czujnik temperatury montuje się zwykle przy uzwojeniach stojana, w pobliżu źródeł ciepła lub na korpusie, aby mierzyć temperaturę i realizować zabezpieczenie termiczne. Nie współpracuje mechanicznie z komutatorem i nie przenosi prądu do wirnika.
Ucz się rozpoznawania elementów po funkcji i typowym miejscu pracy: szczotki–komutator–wirnik–stojan. Pomaga przegląd zdjęć/rysunków oraz proste skojarzenia: element dociskany do komutatora to zwykle szczotka, a element z wyprowadzeniami to osprzęt.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Szczotka węglowa jest elementem stykowym współpracującym z komutatorem: dociskana sprężyną doprowadza prąd do uzwojeń wirnika."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z maszyn elektrycznych dotyczące silników komutatorowych
  • Instrukcje serwisowe i katalogi części do elektronarzędzi z silnikami komutatorowymi
  • Ćwiczenia z rozpoznawania elementów maszyn elektrycznych na zdjęciach i rysunkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego