KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 32.
75-letnia podopieczna od paru lat choruje na cukrzycę typu 2. Jest otyła, nie przestrzega diety. Jak należy określić jej zachowanie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nieprzestrzeganie diety w cukrzycy typu 2 oraz utrzymywanie otyłości to zachowania zwiększające ryzyko powikłań i pogorszenia stanu zdrowia.
Dlatego takie postępowanie określa się jako antyzdrowotne, a nie depresyjne czy lękowe (to byłyby opisy stanów emocjonalnych).

Pełne wyjaśnienie:

W cukrzycy typu 2 kluczowe znaczenie mają codzienne decyzje dotyczące stylu życia, zwłaszcza sposób żywienia i kontrola masy ciała. Gdy osoba jest otyła i nie przestrzega zaleceń dietetycznych, podejmuje działania, które zwiększają ryzyko utrzymywania się hiperglikemii, pogorszenia wyrównania metabolicznego oraz rozwoju powikłań.

Takie postępowanie klasyfikuje się jako zachowanie antyzdrowotne, ponieważ jest sprzeczne z zaleceniami mającymi chronić zdrowie i wspierać leczenie choroby przewlekłej.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innego obszaru opisu funkcjonowania:

  • "Depresyjne" – odnosi się do możliwego nastroju lub zaburzeń depresyjnych. Sam fakt nieprzestrzegania diety i otyłość nie pozwalają wnioskować o depresji; do tego potrzebne byłyby objawy psychiczne i ocena kliniczna.
  • "Lękowe" – dotyczy dominacji lęku lub zaburzeń lękowych. W treści nie ma informacji o lęku (np. obawach, napadach paniki), więc to nie jest właściwe określenie.
  • "Prozdrowotne" – oznacza działania wspierające zdrowie (np. stosowanie diety, aktywność fizyczna, redukcja masy ciała). Podany opis jest z tym sprzeczny.

Dla asystenta/opiekuna praktyczna wskazówka brzmi: najpierw nazywamy problem jako zachowanie zdrowotne (antyzdrowotne), a dopiero potem planujemy wsparcie (edukacja, motywowanie, ułatwienie organizacji posiłków), nie diagnozując na podstawie samego opisu zaburzeń psychicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zachowania antyzdrowotne to działania, które zwiększają ryzyko pogorszenia zdrowia lub utrudniają leczenie, np. ignorowanie zaleceń, niewłaściwa dieta czy brak aktywności mimo przeciwwskazań. W opiece ważne jest opisanie zachowania, a nie ocenianie osoby, oraz zaplanowanie wsparcia zmiany nawyków.
W cukrzycy typu 2 dieta i styl życia są częścią terapii. Gdy osoba nie stosuje zaleceń żywieniowych, zwykle trudniej kontrolować poziom glukozy i masę ciała, rośnie też ryzyko powikłań. To nie jest cecha nastroju, tylko wybór zachowania niesprzyjający zdrowiu.
Zachowanie antyzdrowotne opisuje czynności (np. jedzenie niezgodne z dietą), a depresja dotyczy objawów psychicznych (np. obniżony nastrój, utrata zainteresowań, brak energii). Samo nieprzestrzeganie diety nie wystarcza do wniosku o depresji; potrzebna jest obserwacja objawów i konsultacja specjalisty.
Nie zawsze. Otyłość może wynikać z wielu czynników (zdrowotnych, środowiskowych, lekowych). Zachowaniem antyzdrowotnym jest raczej utrwalone postępowanie sprzeczne z zaleceniami (np. stałe lekceważenie diety). W pracy asystenta ważne jest rozpoznanie barier i wspieranie zmiany, a nie proste ocenianie.
Pomocne jest wsparcie organizacyjne i motywacyjne: planowanie zakupów i posiłków, przypominanie o stałych porach jedzenia, zachęcanie do zaleconej aktywności, umawianie wizyt edukacyjnych oraz wzmacnianie małych sukcesów. Kluczowe jest dostosowanie działań do możliwości i preferencji podopiecznego.
Bo brzmią jak "przyczyna" nieprzestrzegania zaleceń, ale pytanie dotyczy klasyfikacji zachowania zdrowotnego, nie diagnozy psychologicznej. To częsty błąd: uczeń widzi problem zdrowotny i automatycznie szuka wyjaśnienia w emocjach. Na egzaminie trzeba trzymać się tego, co jest opisane w treści.
Do zachowań prozdrowotnych zalicza się m.in. stosowanie zaleceń dietetycznych, dbanie o regularność posiłków, kontrolę masy ciała, podejmowanie zaleconej aktywności fizycznej, przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniem oraz korzystanie z edukacji diabetologicznej. To działania wspierające terapię i zmniejszające ryzyko powikłań.
Nie. Zadaniem asystenta jest obserwacja funkcjonowania, rozpoznanie trudności w codzienności i organizacja wsparcia. Jeśli pojawiają się niepokojące objawy (np. długotrwałe obniżenie nastroju, silny lęk), należy zachęcić do konsultacji ze specjalistą i przekazać informacje opiekunowi/zespołowi, bez stawiania diagnozy.
Warto używać języka wspierającego: pytać o trudności, ustalać małe cele, unikać ocen i straszenia. Pomaga proponowanie konkretnych ułatwień (np. prostsze przepisy, plan zakupów) oraz wzmacnianie sprawczości ("co jest dla Pani realne w tym tygodniu?"). Stała, spokojna współpraca bywa skuteczniejsza niż presja.
Najczęstsze są: mylenie zachowań z emocjami (depresja/lęk), dopowiadanie informacji nieobecnych w treści, ocenianie moralne zamiast klasyfikacji oraz wybór odpowiedzi "brzmiącej fachowo". Dobrą strategią jest wskazanie, czy odpowiedź opisuje czynność wpływającą na zdrowie, czy stan psychiczny.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Materiały:

  • Materiały edukacyjne dotyczące cukrzycy typu 2 (dieta, aktywność, redukcja masy ciała)
  • Podręczniki/opracowania z promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej (pojęcia: prozdrowotne vs antyzdrowotne)
  • Skrypty z podstaw psychologii zdrowia (różnica między zachowaniem a stanem emocjonalnym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego