KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Aby zaświeciła się lampka HI należy wcisnąć
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lampka świeci dopiero po zadziałaniu przekaźnika K, bo w obwodzie wykonawczym lampka H1 jest w szeregu ze stykiem NO przekaźnika. Aby wzbudzić cewkę K, trzeba zamknąć obwód sterowania: S2 jest w szeregu (musi być wciśnięty), a S1 jest równolegle z S3 (wystarczy jeden z nich).

Pełne wyjaśnienie:

W układzie lampka H1 jest zasilana przez styk NO przekaźnika K w obwodzie wykonawczym. Oznacza to, że sama lampka nie zaświeci, dopóki cewka K nie zostanie wzbudzona i nie zamknie tego styku.

W obwodzie sterowania przyciski S1 i S3 są połączone równolegle, więc stan "zamknięte" może zapewnić dowolny jeden z nich. Ten równoległy człon jest jednak połączony szeregowo z przyciskiem S2 oraz cewką K. W połączeniu szeregowym prąd popłynie tylko wtedy, gdy wszystkie elementy w szeregu są zamknięte, dlatego wciśnięcie S2 jest warunkiem koniecznym.

Z tego wynika logika działania: (S1 lub S3) oraz S2. Kombinacja "przyciski S1 i S2" spełnia warunek (zamyka S2 i jeden z równoległych torów), więc cewka K zadziała, a styk K w drugim obwodzie zasili lampkę.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo:

  • "przyciski S1 i S3" nie zadziałają – mimo zamknięcia toru równoległego brakuje zamknięcia elementu szeregowego S2, więc cewka K nie dostanie zasilania.
  • "wyłącznie przycisk S1" nie wystarczy, bo S2 pozostaje otwarty i obwód sterowania jest przerwany.
  • "wyłącznie przycisk S3" analogicznie nie wystarczy – brak S2 w szeregu blokuje przepływ prądu przez cewkę K.

W praktyce takie układy realizują warunek typu: włącznik główny (S2) musi być aktywny, a dodatkowo ma zadziałać jeden z sygnałów (S1 lub S3), aby wysterować przekaźnik i uruchomić sygnalizację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NO (normalnie otwarty) oznacza, że w stanie spoczynku styk jest rozwarty i nie przewodzi. Dopiero po naciśnięciu przycisku styk się zamyka, umożliwiając przepływ prądu w danej gałęzi obwodu.
Przekaźnik K ma cewkę w obwodzie sterowania i styk w obwodzie wykonawczym. Gdy przez cewkę popłynie prąd, przekaźnik zadziała i zamknie styk NO, dzięki czemu lampka w drugim obwodzie dostaje zasilanie.
S2 jest włączony szeregowo z cewką przekaźnika. W szeregu prąd popłynie tylko wtedy, gdy wszystkie elementy są zamknięte. Jeśli S2 nie jest wciśnięty, obwód sterowania jest przerwany i przekaźnik nie zadziała.
Połączenie równoległe rozpoznasz po tym, że dwa elementy są wpięte między te same dwa węzły. Prąd może wtedy popłynąć jedną z alternatywnych dróg: wystarczy zamknąć S1 albo S3, aby "przejść" przez ten fragment obwodu.
Tak, jeśli S1 i S3 są równolegle, a S2 jest w szeregu z cewką, to zadziałanie następuje dla warunku (S1 lub S3) oraz S2. Czyli S2+S3 także zamyka obwód sterowania i może wzbudzić przekaźnik.
Najczęściej myli się, które elementy są w szeregu, a które równolegle, bo śledzi się linię "na oko", zamiast sprawdzać węzły. Drugi błąd to pomijanie elementu szeregowego (np. S2) i skupienie się tylko na równoległych przyciskach.
Najpierw musi zadziałać cewka przekaźnika w obwodzie sterowania. Dopiero potem zamyka się styk przekaźnika w obwodzie wykonawczym, który doprowadza zasilanie do lampki. To klasyczna zależność sterowanie → wykonanie.
Typowo sprawdza się kolejno: czy jest zasilanie DC, czy działa obwód sterowania (ciągłość przez S2 oraz S1/S3), czy cewka przekaźnika dostaje napięcie, a na końcu czy styk przekaźnika przełącza i czy sama lampka jest sprawna.
Obwód sterujący to przyciski (np. S1, S2, S3) oraz cewka przekaźnika K. Obwód wykonawczy to styk przekaźnika K oraz lampka H1. Rozdzielenie tych obwodów ułatwia sterowanie i zwiększa funkcjonalność.
Najpierw znajdź element wykonawczy (lampkę) i zobacz, co ją zasila (np. styk K). Potem przejdź do obwodu sterowania i ustal warunek zadziałania cewki: elementy w szeregu są konieczne, a w równoległym wystarczy jeden. Na końcu dopasuj to do odpowiedzi.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że lampka świeci dopiero po zadziałaniu przekaźnika K, bo w obwodzie wykonawczym lampka H1 jest w szeregu ze stykiem NO przekaźnika.

Źródła:

  • Wikipedia: Przekaźnik elektromagnetyczny – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik_elektromagnetyczny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Połączenie szeregowe i równoległe – https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_szeregowe_i_r%C3%B3wnoleg%C5%82e (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział o układach przekaźnikowych i logice drabinkowej (LD) w automatyce
  • Ćwiczenia z czytania schematów: identyfikacja gałęzi sterującej i wykonawczej
  • Zadania praktyczne: analiza, które kombinacje styków NO zamykają obwód sterujący

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego