KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 34.
Cena jednej butelki wina o pojemności 0,7 litra wynosi 70 zł. Ile kosztuje jedna lampka tego wina, jeżeli pojemność lampki wynosi 150 ml?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
0,7 l to 700 ml. Skoro 700 ml kosztuje 70 zł, to 1 ml kosztuje 70/700 = 0,10 zł. Lampka ma 150 ml, więc koszt lampki to 150 × 0,10 zł = 15 zł. Pozostałe kwoty wynikają zwykle z błędnej zamiany litrów na mililitry lub złej proporcji.

Pełne wyjaśnienie:

Aby policzyć cenę jednej lampki, trzeba porównać tę samą jednostkę pojemności dla butelki i lampki, a następnie użyć proporcji.

Krok 1: zamiana jednostek
Butelka ma 0,7 litra, czyli 0,7 × 1000 ml = 700 ml. Lampka ma 150 ml.

Krok 2: cena jednostkowa
Jeśli 700 ml kosztuje 70 zł, to cena 1 ml wynosi:
70 zł / 700 ml = 0,10 zł za 1 ml.

Krok 3: koszt porcji (lampki)
Lampka ma 150 ml, więc jej koszt (przy założeniu liniowej ceny względem objętości) to:
150 ml × 0,10 zł/ml = 15 zł.
Odpowiedź 15 zł jest więc poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 26 zł – typowy skutek błędnego ustawienia proporcji lub pomylenia pojemności (np. liczenia na podstawie niewłaściwej "części butelki"). Wynik jest zbyt wysoki jak na 150 ml z 700 ml.
  • 16 zł – często wynika z niedokładnego szacowania lub zaokrąglania w nieodpowiednim miejscu. Tu obliczenie daje dokładnie 15 zł, bez potrzeby zaokrągleń.
  • 43 zł – wynik nielogiczny w kontekście porcji: 150 ml to niewiele ponad 1/5 butelki (150/700 ≈ 0,214), więc koszt powinien być bliski 1/5 z 70 zł, a nie ponad połowy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze sprowadź dane do ml, wyznacz cenę za 1 ml (albo za 100 ml), a dopiero potem przemnóż przez objętość porcji. Na końcu sprawdź "zdrowym rozsądkiem", czy porcja nie wychodzi droższa niż cała butelka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przelicznik jest stały: 1 litr = 1000 ml. Dlatego 0,7 l = 0,7 × 1000 ml = 700 ml. W zadaniach o porcjach napojów najlepiej od razu sprowadzać wszystko do ml, bo lampki i kieliszki zwykle podaje się w ml.
Cena jednostkowa to koszt przypadający na jedną jednostkę ilości, np. 1 ml lub 100 ml. Liczysz ją przez podzielenie ceny butelki przez jej pojemność w ml. Przykład: 70 zł / 700 ml = 0,10 zł za 1 ml.
Najprościej w 3 krokach: 0,7 l = 700 ml, potem liczysz cenę 1 ml: 70/700 = 0,10 zł, a na końcu mnożysz przez porcję: 150 × 0,10 = 15 zł. To typowa proporcja używana w kalkulacji gastronomicznej.
Bo 150 ml to ok. 1/5 butelki (150/700 ≈ 0,21). Skoro cała butelka kosztuje 70 zł, to 1/5 z 70 zł to ok. 14–15 zł. Taka kontrola sensowności pomaga wychwycić błędy w przeliczeniu litrów na ml.
Zwykle nie. Zadanie szkolne/egzaminacyjne zakłada idealne porcjowanie i liniową zależność ceny od objętości (bez strat, rozlania, osadu). Straty i marże uwzględnia się w praktyce, ale muszą być podane w treści, aby wpływały na wynik.
Najczęściej: błędna zamiana jednostek (np. 0,7 l traktowane jak 70 ml), ustawienie złej proporcji (dzielenie przez 150 zamiast przez 700) oraz brak sprawdzenia sensowności wyniku. Pomaga metoda: ml → cena za 1 ml → mnożenie przez porcję.
Najpierw zamień na ml: 0,7 l = 700 ml. Potem dzielisz: 700/150 ≈ 4,66. To znaczy, że uzyskasz 4 pełne lampki i zostanie ok. 100 ml. Jeśli w zadaniu wymaga się pełnych porcji, zaokrąglasz w dół.
Tak, ale tylko gdy liczba lampek jest policzona poprawnie i dotyczy pełnych porcji. Najpierw liczysz 700/150 = 4,66, więc nie ma całkowitej liczby pełnych lampek. Dlatego bezpieczniejsza jest metoda ceny za 1 ml (lub 100 ml).
Najstabilniejsza jest metoda "cena za 1 ml" lub "cena za 100 ml". Minimalizuje pomyłki, bo pracujesz na tych samych jednostkach co porcja. Dodatkowo łatwo zrobić kontrolę: porcja 150 ml musi być znacznie tańsza niż 700 ml.
Użyj oszacowania: 700 ml kosztuje 70 zł, więc 100 ml kosztuje 10 zł. Lampka 150 ml to 100 ml + 50 ml, czyli 10 zł + 5 zł = 15 zł. Taka kontrola w pamięci jest szybka i dobrze działa w zadaniach z proporcją.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Litr" – przeliczenia i definicja jednostki, https://pl.wikipedia.org/wiki/Litr (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Mililitr" – relacja do litra, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mililitr (dostęp: 2026-02-28)
  • Khan Academy (PL): materiały o proporcjach i zależnościach w zadaniach tekstowych, https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki: proporcje i ułamki dziesiętne
  • Podstawy kalkulacji gastronomicznej (kalkulacja kosztu surowca/porcji)
  • Ćwiczenia z przeliczania jednostek (l, ml) w kontekście receptur i wydawania napojów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego