KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 16.
Chodnik w polu metanowym o przekroju 10,0 m2w świetle obudowy należy zabezpieczyć zaporą przeciwwybuchową, na której po uwzględnieniu 10% rezerwy powinno być
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W polu metanowym na 1 m² przekroju wyrobiska w świetle obudowy przyjmuje się 400 kg pyłu kamiennego na zaporę. Dla 10,0 m2 daje to 10 × 400 = 4000 kg. Po doliczeniu wymaganej rezerwy 10%: 4000 × 1,10 = 4400 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Zapory przeciwwybuchowe w wyrobiskach podziemnych są elementem zabezpieczenia przed rozprzestrzenianiem się wybuchu (zwłaszcza pyłu węglowego). Mogą być pyłowe (z pyłu kamiennego) albo wodne. W polach metanowych wymagania są ostrzejsze, bo ryzyko zapłonu i gwałtownego rozwoju zjawiska jest większe.

W tym zadaniu kluczowe są dwie informacje normatywno‑techniczne:

  • dla pola metanowego przyjmuje się 400 kg pyłu kamiennego na 1 m² przekroju wyrobiska w świetle obudowy (alternatywnie 400 dm³ wody),
  • do projektowania ilości środka na zaporze dolicza się 10% rezerwy.

Krok 1 – obliczenie ilości podstawowej:
Przekrój chodnika: 10,0 m2.
10,0 m2 × 400 kg/m2 = 4000 kg.

Krok 2 – doliczenie 10% rezerwy:
4000 kg × 1,10 = 4400 kg.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "4 400 kg pyłu kamiennego."

Pozostałe propozycje wynikają z typowych pomyłek:

  • "2 000 kg pyłu kamiennego." – odpowiadałoby zastosowaniu przelicznika 200 kg/m2, który dotyczy pól niemetanowych, a nie metanowych.
  • "400 kg pyłu kamiennego." – to ilość na 1 m2, czyli pominięcie danych o przekroju 10,0 m2 (błąd skali).
  • "440 kg pyłu kamiennego." – wygląda jak błędne "doliczenie 10%" do 400 kg (albo pomylenie m2 z całym przekrojem); nie uwzględnia wymaganego mnożenia przez 10 m2.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki (kg/m2) i rób wynik pośredni (bez rezerwy), a dopiero potem mnożnik 1,10. To ogranicza ryzyko pomylenia wartości 200/400 oraz zgubienia "× 10 m2".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapora przeciwwybuchowa to zabezpieczenie w wyrobisku, które ma ograniczyć rozprzestrzenianie się wybuchu (np. pyłu węglowego). Stosuje się zapory pyłowe (pył kamienny) lub wodne. Ich skuteczność zależy od prawidłowej ilości środka, rozmieszczenia i utrzymania w gotowości.
W polu metanowym ryzyko zapłonu i gwałtownego rozwoju zjawiska jest większe, bo obecność metanu sprzyja tworzeniu mieszanin wybuchowych. Dlatego wymagania dla zapór są surowsze: na 1 m² przekroju wyrobiska przyjmuje się wyższą ilość środka gaśniczego niż w polu niemetanowym.
Najpierw pomnóż przekrój wyrobiska (w m2) przez normę w kg/m2 właściwą dla rodzaju pola (metanowe/niemetanowe). Otrzymasz ilość podstawową. Następnie dolicz rezerwę, mnożąc wynik przez 1,10 (gdy wymagana jest rezerwa 10%).
"W świetle obudowy" oznacza przekrój wolnej przestrzeni wewnątrz obudowy wyrobiska, czyli efektywny przekrój użytkowy, a nie przekrój "po wyrobieniu" w caliźnie. To ważne, bo ilość środka na zaporze przelicza się na 1 m2 właśnie tego przekroju.
Tak, w praktyce spotyka się zapory pyłowe i wodne. Dla danego rodzaju pola (np. metanowego) przepisy przewidują równoważne wymagania ilościowe: można dobrać pył kamienny (kg) albo wodę (dm3) w przeliczeniu na 1 m2 przekroju, zgodnie z wymaganiami.
Najczęstsze błędy to: użycie przelicznika dla pola niemetanowego zamiast metanowego, pominięcie rezerwy 10%, policzenie tylko na 1 m2 i zapomnienie o całym przekroju, oraz błędne działania procentowe (np. dodanie "10" zamiast 10% lub pomylenie mnożnika 1,10).
Rezerwę dolicza się na etapie doboru/projektowania ilości środka gaśniczego na zaporze, aby uwzględnić straty, nierównomierne rozłożenie, ubytki eksploatacyjne i wymagany zapas bezpieczeństwa. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle oznacza to proste przemnożenie wyniku podstawowego przez 1,10.
Wykonaj szybki test jednostek: jeśli norma to setki kg na 1 m2, to dla 10 m2 wynik musi być w tysiącach kg. Gdy wychodzi kilkaset kg, prawdopodobnie policzono tylko na 1 m2 lub pomylono pole metanowe z niemetanowym.
4000 kg to ilość podstawowa wynikająca z przelicznika 400 kg/m2 dla pola metanowego i przekroju 10 m2. Wynik 4400 kg uwzględnia dodatkowo rezerwę 10%, czyli zapas bezpieczeństwa: 4000 × 1,10 = 4400 kg.
W zadaniach egzaminacyjnych informacja jest zwykle podana wprost (np. "w polu metanowym"). To kluczowe, bo determinuje przelicznik kg/m2 lub dm3/m2. Jeśli pominiesz ten fragment, łatwo wybierzesz zły wariant i policzysz o połowę mniejszą ilość środka.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w polu metanowym na 1 m² przekroju wyrobiska w świetle obudowy przyjmuje się 400 kg pyłu kamiennego na zaporę.

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych, Dz.U. 2017 poz. 1118.

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dotyczącego prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz.U. 2017 poz. 1118) – część o zabezpieczeniach przeciwwybuchowych
  • Skrypty/notesy szkoleniowe zakładowe z działu wentylacji i ochrony przeciwwybuchowej (zapory pyłowe i wodne)
  • Zadania rachunkowe z procentów i przeliczeń jednostkowych (kg/m², dm³/m²) w kontekście BHP w górnictwie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego