KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 9.
Co oznacza termin "pierwodruk" w kontekście opracowywania bibliografii?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Pierwodruk" odnosi się do najwcześniejszego opublikowania utworu w druku, a w praktyce bibliograficznej bywa ujmowany jako pierwsze wydanie/edycja danego tytułu. Pozostałe odpowiedzi mylą to pojęcie z debiutem autora, z najnowszym wydaniem albo z najstarszym zachowanym egzemplarzem.

Pełne wyjaśnienie:

Termin "pierwodruk" w kontekście bibliografii odnosi się do pierwszego ukazania się utworu w druku, czyli do najwcześniejszej edycji/wydania danego tytułu, jakie zostało opublikowane. W opracowaniach bibliograficznych informacja o pierwodruku jest istotna, bo pozwala odróżnić pierwszą edycję od późniejszych wznowień, wydań poprawionych, rozszerzonych czy wydań krytycznych.

Odpowiedź "Jest to pierwsze wydanie danej książki." jest zgodna z najczęściej spotykanym, praktycznym rozumieniem terminu w pracy bibliograficznej: wskazuje na priorytet czasowy edycji i jej znaczenie identyfikacyjne w opisie.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne:

  • "Jest to pierwsza książka napisana przez danego autora." — dotyczy debiutu autora, a nie pierwszego wydania konkretnego tytułu. Autor mógł opublikować wcześniej inne teksty, a dana książka może mieć wiele wydań.
  • "Jest to najnowsze wydanie danej książki." — to przeciwieństwo pierwodruku. Najnowsze wydanie to edycja najbardziej aktualna chronologicznie, a pierwodruk dotyczy wydania najwcześniejszego.
  • "Jest to najstarsza znana kopia danej książki." — opisuje najstarszy zachowany egzemplarz (kopię) lub unikat, co jest kategorią egzemplarzową, a nie wydawniczą. W bibliografii rozróżnia się poziom dzieła/edycji od poziomu konkretnego egzemplarza.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o terminy bibliograficzne zwracaj uwagę, czy odpowiedź dotyczy wydania/edycji (poziom publikacji), czy autora (poziom twórcy), czy egzemplarza (poziom konkretnej sztuki). To najczęstsza oś pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierwodruk to pierwsze opublikowanie utworu w druku, rozumiane w praktyce jako najwcześniejsze wydanie/edycja danego tytułu. Informacja o pierwodruku pomaga odróżnić pierwszą edycję od późniejszych wznowień i wydań poprawionych.
Pierwodruk dotyczy pierwszej edycji chronologicznie, a wznowienie to kolejne wydanie tej samej publikacji po pewnym czasie. Wznowienie może mieć zmienioną okładkę, korektę lub dodatki, ale nie jest "pierwszym wydaniem".
Wskazanie pierwodruku porządkuje informacje o historii publikacji i ułatwia identyfikację właściwej edycji. Jest to przydatne w zestawieniach bibliograficznych, opracowaniach informacyjnych oraz przy obsłudze zapytań o "pierwsze wydanie".
Nie. Debiut autora to jego pierwsza opublikowana książka, a pierwodruk odnosi się do pierwszego wydania konkretnego tytułu. Autor może mieć wcześniejsze publikacje, a dana książka może istnieć w wielu kolejnych wydaniach.
Nie. Najstarszy zachowany egzemplarz to kwestia egzemplarzowa (konkretna sztuka), a pierwodruk dotyczy poziomu wydania/edycji. W bibliografii opisuje się głównie publikację i jej wydania, a nie unikatową kopię.
Pomocne są informacje o roku wydania, oznaczeniu wydania (np. "wyd. 1"), wydawcy oraz porównanie z innymi edycjami tego samego tytułu. W praktyce warto sprawdzić stronę redakcyjną i katalogi biblioteczne/księgarskie.
Gdy celem zestawienia jest pokazanie genezy utworu, pierwszego pojawienia się tytułu lub historii publikacji. W innych zadaniach (np. bibliografia załącznikowa do pracy) częściej wybiera się wydanie użyte, zwykle najnowsze.
Najczęściej myli się pierwodruk z debiutem autora, z "najnowszym wydaniem" albo z najstarszą zachowaną kopią. Pomaga zapamiętać, że pierwodruk dotyczy wydania (pierwszej edycji), a nie autora ani pojedynczego egzemplarza.
W ujęciu ogólnym pierwodruk to pierwsze ukazanie się tekstu w druku, więc może dotyczyć także publikacji w czasopiśmie lub druku zwartym. W bibliografii ważne jest wtedy wskazanie pierwszego miejsca publikacji danego utworu.
Ucz się definicji z wiarygodnych słowników i ćwicz rozróżnianie pojęć: wydanie, wznowienie, nakład, egzemplarz, pierwodruk. Dobrą metodą jest tworzenie krótkich fiszek i dopasowywanie terminu do poziomu: autor–publikacja–egzemplarz.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: ""Pierwodruk" odnosi się do najwcześniejszego opublikowania utworu w druku, a w praktyce bibliograficznej bywa ujmowany jako pierwsze wydanie/edycja danego tytułu."

Źródła:

  • SJP PWN – hasło "pierwodruk" (definicja słownikowa), https://sjp.pwn.pl/ (wyszukiwanie hasła: pierwodruk) - dostęp 2026-02-28
  • Wiktionary (pl) – hasło "pierwodruk", https://pl.wiktionary.org/wiki/pierwodruk - dostęp 2026-02-28
  • Encyklopedia PWN – wyszukiwanie hasła "pierwodruk" (kontekst terminologiczny), https://encyklopedia.pwn.pl/ - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Słowniki terminologii bibliologicznej i bibliograficznej
  • Podręczniki z zakresu bibliografii i opisu bibliograficznego używane w kształceniu zawodowym
  • Materiały dydaktyczne dotyczące rozróżniania wydań, wznowień i edycji publikacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego