KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 8.
Podczas opracowywania bibliografii natknąłeś się na sytuację, w której nie jesteś pewien, czy dana książka jest pierwodrukiem czy wznowieniem. Co powinieneś zrobić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W bibliografii nie wolno opierać się na domysłach.
Jeśli nie masz pewności, czy książka jest pierwodrukiem czy wznowieniem, należy zweryfikować dane w wiarygodnych źródłach (np. w książce i katalogach). Pomijanie pozycji lub "zgadywanie" obniża rzetelność zestawienia.

Pełne wyjaśnienie:

W opracowaniu bibliografii kluczowa jest rzetelność danych. Informacja, czy dana publikacja jest pierwodrukiem (pierwszym wydaniem) czy wznowieniem/kolejnym wydaniem, może wpływać na poprawność opisu i późniejsze wyszukiwanie lub identyfikację źródła. Dlatego w sytuacji niepewności właściwą praktyką jest przeprowadzenie dodatkowej weryfikacji w dostępnych, wiarygodnych źródłach.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Przeprowadzić dodatkowe badania…"?
Bo w pracy informacyjno-bibliograficznej nie zakłada się danych "na oko". Weryfikacja może obejmować m.in. sprawdzenie strony tytułowej i strony redakcyjnej (stopki), porównanie roku wydania, wydawcy, numeru ISBN, a także konfrontację z opisami w katalogach bibliotecznych lub bazach bibliograficznych. Dopiero po potwierdzeniu informacji sporządza się spójny opis.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Pomijać tę książkę w bibliografii" – to działanie może zubożyć bibliografię i wprowadzić stronniczość do zestawienia. Brak pewności co do wydania nie jest powodem do automatycznego usunięcia pozycji; standardem jest doprecyzowanie danych.
  • "Zakładać, że jest to pierwodruk" – domysł może skutkować błędnym opisem (np. niewłaściwym rokiem, wydaniem, wydawcą). W bibliografii błąd w identyfikacji wydania utrudnia odnalezienie źródła.
  • "Zakładać, że jest to wznowienie" – analogicznie jest to zgadywanie, które obniża wiarygodność opracowania. W praktyce różne wydania mogą się różnić treścią, numeracją stron czy dodatkami, więc pomyłka ma realne konsekwencje.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się niepewność danych bibliograficznych, najlepszą odpowiedzią zwykle jest weryfikacja w źródłach (katalog, baza, dokument w ręku), a nie pomijanie lub zakładanie informacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierwodruk to pierwsze opublikowane wydanie danego utworu. W praktyce bibliograficznej informacja o pierwszym wydaniu bywa istotna, bo kolejne wydania lub wznowienia mogą różnić się treścią, redakcją, rokiem, wydawcą albo numerem ISBN.
Wznowienie oznacza ponowne wydanie publikacji (często jako kolejne wydanie), natomiast dodruk to zwykle ponowne wydrukowanie tego samego wydania bez istotnych zmian. W bibliografii nie należy tego zgadywać – warto sprawdzić informacje wydawnicze w książce lub w katalogach.
Najpierw sprawdź stronę tytułową i stopkę redakcyjną (informacje o wydaniu, rok, wydawca). Następnie porównaj dane z opisami w katalogach bibliotecznych lub bazach bibliograficznych. Zgodność wielu źródeł zwiększa pewność identyfikacji wydania.
Zgadywanie obniża rzetelność bibliografii i może wprowadzić błąd w identyfikacji cytowanego źródła. Różne wydania mogą mieć inne strony, zmienione rozdziały lub poprawki redakcyjne. Dlatego właściwą praktyką jest weryfikacja danych w wiarygodnych źródłach.
Najpewniejsze są źródła pierwotne i katalogowe: sama książka (strona tytułowa, stopka redakcyjna) oraz profesjonalne katalogi bibliotek i bazy bibliograficzne. Opisy z przypadkowych stron internetowych mogą zawierać błędy, więc wymagają ostrożności i porównania.
Tak, ISBN jest bardzo pomocny, bo często odróżnia konkretne wydanie i wydawcę. Nie jest jednak jedynym kryterium: czasem różne wydania mają różne ISBN, ale zdarzają się też złożone przypadki (np. edycje specjalne). ISBN warto zestawiać z rokiem i informacją o wydaniu.
Pominięcie może być uzasadnione, gdy dana pozycja nie spełnia kryteriów doboru bibliografii (np. inny temat, niewłaściwy typ dokumentu). Sama niepewność co do pierwodruku lub wznowienia nie jest dobrym powodem – standardowo należy dążyć do doprecyzowania opisu.
Najczęściej informacja o wydaniu znajduje się na stronie tytułowej lub na stronie redakcyjnej (stopce), np. "wydanie drugie", "wydanie poprawione". Pomocne są też: rok wydania, wydawca, miejsce wydania i ISBN. Te elementy łącznie ułatwiają pewną identyfikację.
Nie zawsze. Zmiana roku może wynikać np. z dodruku lub ponownego wprowadzenia do obrotu, ale może też oznaczać nowe wydanie albo wznowienie. Dlatego nie należy wnioskować wyłącznie na podstawie daty – trzeba sprawdzić informację o wydaniu i porównać inne dane bibliograficzne.
Wybieraj odpowiedzi wskazujące na profesjonalne postępowanie: sprawdzenie danych w dokumencie i w wiarygodnych źródłach, zachowanie spójności opisu i unikanie domysłów. Jeśli opcje zawierają "zakładać" albo "zgadywać", zwykle są to odpowiedzi błędne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Pomijanie pozycji lub "zgadywanie" obniża rzetelność zestawienia."

Źródła:

  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu informacji naukowej i bibliografii (metodyka sporządzania bibliografii)
  • Dokumentacja i instrukcje korzystania z katalogów bibliotek (OPAC) oraz baz bibliograficznych
  • Standard ISO 690 (wytyczne cytowania i opisów bibliograficznych) – jako punkt odniesienia dla spójności opisów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego