KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 8.
Dany jest obwód szeregowy RLC, w którym rezystancja (R) wynosi 4Ω, indukcyjność (L) wynosi 2H, a pojemność (C) wynosi 0.5F. Oblicz impedancję obwodu przy częstotliwości rezonansowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W rezonansie szeregowym zachodzi XL = XC, więc część urojona impedancji znika: Z = R + j(XL − XC) = R.
Dlatego impedancja (moduł i część rzeczywista) obwodu przy częstotliwości rezonansowej wynosi 4 Ω, czyli tyle co rezystancja.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodach prądu przemiennego elementy R, L i C opisuje się impedancją zespoloną. Dla obwodu szeregowego RLC impedancja całkowita ma postać:

Z = R + j(XL − XC),

gdzie:

  • XL = ωL (reaktancja indukcyjna),
  • XC = 1/(ωC) (reaktancja pojemnościowa),
  • ω = 2πf.

Częstotliwość rezonansowa w szeregowym RLC jest zdefiniowana warunkiem, że reaktancje mają równe wartości: XL = XC. Wtedy różnica (XL − XC) wynosi zero, czyli część urojona impedancji zanika:

Z = R + j·0 = R.

W podanym zadaniu rezystancja wynosi R = 4 Ω, więc impedancja obwodu przy częstotliwości rezonansowej wynosi 4 Ω. Zauważ, że wartości L i C nie są tu potrzebne do samego wyniku Z w rezonansie (byłyby potrzebne, gdyby pytano o f0).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 8 Ω – sugeruje doliczenie dodatkowej "reaktancji" mimo rezonansu albo mylne sumowanie modułów zamiast skorzystania z warunku XL = XC.
  • 2 Ω – wygląda jak przypadkowe podstawienie/uprościenie (np. "połowa R") bez podstaw teoretycznych; w rezonansie Z nie staje się mniejsze od R przy zachowaniu R w szeregu.
  • 0 Ω – to typowy błąd skrajności: skoro reaktancje się znoszą, ktoś zakłada, że "wszystko znika". Jednak rezystancja R pozostaje i zawsze daje dodatnią część rzeczywistą impedancji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się fraza "przy częstotliwości rezonansowej" dla szeregowego RLC, to zapamiętaj regułę: Z = R (minimum impedancji). Dla układu równoległego w rezonansie zachowanie jest odwrotne (impedancja rośnie), więc warto rozróżniać te dwa przypadki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Impedancja to "opór" dla prądu przemiennego, zwykle liczba zespolona. W szeregowym RLC ma postać Z = R + j(XL − XC). Część rzeczywista to rezystancja R, a część urojona wynika z L i C.
Rezonans szeregowy występuje, gdy XL = XC. Wtedy część urojona impedancji znika i obwód zachowuje się jak czysta rezystancja. Prąd jest maksymalny (dla danego napięcia), bo impedancja jest minimalna.
Bo w rezonansie różnica reaktancji jest równa zero: XL − XC = 0. Wzór Z = R + j(XL − XC) redukuje się do Z = R. Elementy L i C nadal istnieją, ale ich wpływ na impedancję całkowitą wzajemnie się znosi.
Nie, jeśli rezystancja R > 0. W rezonansie znika tylko część urojona (reaktancyjna), ale rezystancja w szeregu pozostaje. Zatem najmniejsza impedancja w rezonansie jest równa R, a nie zeru.
Najczęściej: mylenie rezonansu szeregowego z równoległym, wybieranie 0 Ω "bo znoszą się reaktancje", oraz liczenie XL i XC bez wykorzystania warunku rezonansu. Pomaga pamiętać: szeregowy = minimum Z, równoległy = maksimum Z.
Najpierw wyznacza się pulsację ω0 = 1/√(LC), a potem f0 = ω0/(2π). To jest osobne pytanie niż impedancja w rezonansie: w rezonansie szeregowym wynik na impedancję często sprowadza się do Z = R.
Rezonans wykorzystuje się m.in. w filtrach pasmowych, selektywnych obwodach wejściowych i układach strojenia. Pozwala "wyróżnić" określoną częstotliwość. W szeregowym RLC w rezonansie prąd rośnie, co bywa użyteczne, ale wymaga uwzględnienia strat i mocy.
Rezystancja (R) rozprasza energię w postaci ciepła i jest stałą częścią rzeczywistą impedancji. Reaktancja (XL lub XC) nie rozprasza energii średnio w czasie, tylko ją magazynuje i oddaje (cewka/potencjał kondensatora); tworzy część urojoną impedancji.
Na samą wartość impedancji w rezonansie (dla idealnego modelu) nie: wtedy Z = R. Natomiast L i C decydują o tym, przy jakiej częstotliwości wystąpi rezonans (f0) oraz o przebiegu zmian impedancji poza rezonansem.
Ustaw R, L i C w szeregu, zasil źródłem AC i wykonaj analizę AC (sweep częstotliwości). Zobaczysz minimum modułu impedancji przy f0 oraz zanik części urojonej. W punkcie minimum Z powinno zbliżać się do wartości R (dla idealnych elementów).
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Impedancja – dostęp 2026-02-18
  • https://en.wikipedia.org/wiki/RLC_circuit – sekcja dotycząca rezonansu w obwodzie szeregowym, dostęp 2026-02-18
  • https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-6/series-resonance/ – opis rezonansu szeregowego, dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Notatki/karty wzorów z obwodów prądu przemiennego: impedancja, reaktancje, rezonans
  • Kursy podstaw elektrotechniki/elektroniki analogowej obejmujące RLC i analizę zespoloną
  • Symulacje SPICE (np. LTspice): badanie charakterystyki impedancji RLC vs częstotliwość

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego