W zadaniach z pasowań kluczowe jest rozróżnienie pojęć średnica nominalna, odchyłki graniczne oraz wielkości luzu i wcisku. W układzie stałego otworu (zasada stałego otworu) przyjmuje się określoną strefę tolerancji otworu, a dobór pasowania realizuje się przez zmianę strefy tolerancji wałka.
Minimalny luz to najmniejsza możliwa różnica między otworem a wałkiem, jaka może wystąpić przy uwzględnieniu tolerancji wykonania. Oblicza się go z wymiarów skrajnych:
- luz minimalny = minimalny wymiar otworu − maksymalny wymiar wałka
Dlatego, korzystając z tabeli dla średnicy nominalnej 15 mm, najpierw odczytuje się graniczne odchyłki (lub bezpośrednio wymiary graniczne) otworu i wałka. Następnie wyznacza się Dmin otworu oraz dmax wałka i wykonuje jedno odejmowanie, pamiętając o jednostkach (µm).
Odpowiedź "30 µm" jest zgodna z takim sposobem postępowania, bo wynika bezpośrednio z różnicy wartości skrajnych odczytanych z tabeli dla zadanego połączenia w układzie stałego otworu.
Pozostałe odpowiedzi są typowe dla błędów rachunkowych lub interpretacyjnych:
- "38 µm" często pojawia się, gdy pomyli się, które odchyłki tworzą wymiar minimalny otworu albo maksymalny wałka (np. użycie niewłaściwej strony tolerancji).
- "59 µm" bywa skutkiem dodawania tolerancji zamiast wyznaczenia różnicy wymiarów skrajnych albo odczytu danych dla innego zakresu średnic.
- "12 µm" może wynikać z pominięcia części tolerancji lub z błędnego przeliczenia jednostek (np. nieuwzględnienie, że tabela podaje wartości w µm).
Na egzaminie warto stosować stałą procedurę: (1) zapisz wzór na luz minimalny, (2) wypisz Dmin i dmax z tabeli dla właściwej średnicy, (3) sprawdź jednostki, (4) wykonaj odejmowanie i oceń, czy wynik ma sens dla danego typu pasowania.
