KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 36.
Ostatnią czynnością wykonywaną podczas obróbki otworu o średnicy Ø10H7 jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla otworu o wymaganej dokładności Ø10H7 operacją końcową jest obróbka wykańczająca zapewniająca wymiar i jakość powierzchni. Taką rolę spełnia rozwiercanie rozwiertakiem wykańczającym. Nawiercanie i wiercenie służą głównie wykonaniu otworu wstępnego, a pogłębianie dotyczy zwykle gniazd pod łby/odsadzeń.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Ø10H7 wskazuje, że otwór ma mieć średnicę nominalną 10 mm oraz pole tolerancji H7, czyli wymaganą podwyższoną dokładność wykonania w systemie otworu. W praktyce warsztatowej uzyskanie takiej dokładności oraz odpowiedniej jakości powierzchni (w tym chropowatości i geometrii) realizuje się przez operację wykańczającą, wykonywaną po wcześniejszych operacjach wstępnych.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "rozwiercanie rozwiertakiem wykańczającym". Rozwiertak wykańczający pracuje na niewielkim naddatku, koryguje wymiar, poprawia cylindryczność i współosiowość w stosunku do otworu wstępnego oraz stabilizuje wynik wymiarowy w porównaniu z samym wierceniem.

Pozostałe odpowiedzi opisują czynności, które zwykle nie są ostatnim etapem uzyskania klasy H7:

  • "powiercanie wiertłem krętym na wymiar nominalny" – wiercenie (nawet na "nominał") z reguły nie gwarantuje takiej klasy tolerancji i jakości jak operacja wykańczająca; dodatkowo wynik zależy od bicia narzędzia, prowadzenia i odprowadzania wióra.
  • "nawiercanie nawiertakiem nakiełkującym" – to operacja przygotowawcza: służy ustaleniu miejsca, osi i prowadzeniu kolejnych narzędzi (np. wiertła). Nie nadaje otworowi docelowej średnicy ani klasy H7.
  • "pogłębianie pogłębiaczem walcowym" – pogłębianie dotyczy najczęściej wykonania gniazda/odsadzenia (np. pod łeb śruby) albo poprawy fragmentu wejścia otworu. Nie jest typową operacją końcową dla uzyskania dokładnej średnicy całego otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się konkretna klasa tolerancji otworu (jak H7), najczęściej należy szukać odpowiedzi związanej z obróbką wykańczającą (np. rozwiercanie, wytaczanie, honowanie – zależnie od kontekstu). W tym pytaniu taką operacją jest rozwiercanie wykańczające.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To średnica nominalna 10 mm oraz pole tolerancji H7 dla otworu. Litera określa położenie tolerancji względem nominału, a liczba "7" klasę dokładności (szerokość tolerancji). Taki zapis sugeruje potrzebę obróbki dokładnej, często wykańczającej.
Rozwiercanie wykańczające służy do uzyskania dokładnego wymiaru oraz lepszej jakości powierzchni niż po wierceniu. Pracuje na małym naddatku, koryguje geometrię otworu i stabilizuje wynik. Jest typową operacją końcową dla otworów o wymaganej tolerancji.
Wiercenie jest operacją zgrubną/wstępną: na wynik wpływają bicie wiertła, prowadzenie, ugięcie narzędzia i warunki odprowadzania wióra. Z tego powodu uzyskanie powtarzalnej dokładności odpowiadającej H7 bywa trudne. Dlatego stosuje się operację wykańczającą, np. rozwiercanie.
Nawiercanie wykonuje się na początku obróbki, aby wyznaczyć miejsce otworu i zapewnić prowadzenie dla kolejnych narzędzi (np. wiertła). Zmniejsza ryzyko "uciekania" wiertła i poprawia osiowość. Nie jest to etap wykańczający średnicę, tylko przygotowawczy.
Pogłębianie walcowe wykonuje się zwykle w celu zrobienia gniazda pod łeb śruby, podkładkę lub wykonania odsadzenia przy wejściu do otworu. Dotyczy fragmentu otworu, a nie całej długości. Nie jest typową metodą uzyskania dokładnej średnicy otworu w klasie H7.
Sygnałem są wymagania na dokładność (np. klasa tolerancji typu H7), wymagania na pasowanie, szczelność lub precyzyjne prowadzenie elementu. Wtedy wiercenie traktuje się jako etap wstępny, a końcową operacją bywa rozwiercanie, wytaczanie lub inna metoda wykańczania.
Typowe błędy to: utożsamienie wiercenia z operacją końcową, mylenie nawiercania z wykonaniem właściwej średnicy oraz traktowanie pogłębiania jako "ostatniego kroku", bo brzmi jak dopracowanie. Pomaga zapamiętać, że tolerancja/pasowanie zwykle wymaga osobnego etapu wykańczania.
Najczęściej jest to rozwiertak (zwykle wykańczający), który pracuje na niewielkim naddatku po wierceniu. W zależności od technologii można spotkać też wytaczanie lub honowanie, ale w typowych zadaniach szkolnych i warsztatowych dla H7 wskazuje się rozwiercanie jako operację końcową.
Może być ostatnią operacją tylko wtedy, gdy celem jest wykonanie gniazda/odsadzenia (np. pod łeb śruby) i to gniazdo jest wymaganiem końcowym. Jeśli jednak pytanie dotyczy uzyskania dokładnej średnicy otworu (np. H7), to pogłębianie nie zastępuje operacji wykańczającej średnicę.
Ucz się schematów: operacje wstępne (nawiercanie, wiercenie) vs wykańczające (rozwiercanie). Przećwicz skojarzenia: tolerancja/pasowanie → potrzeba operacji dokładnej. Rozwiązuj testy z rozpoznawania narzędzi i ich zastosowań oraz powtarzaj oznaczenia tolerancji otworów i wałków.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Dla otworu o wymaganej dokładności Ø10H7 operacją końcową jest obróbka wykańczająca zapewniająca wymiar i jakość powierzchni."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1:2011, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — System tolerancji ISO dla wymiarów liniowych — Część 1: Podstawy tolerancji, odchyłek i pasowań"
  • PN-EN ISO 286-2:2011, "Specyfikacje geometrii wyrobów (GPS) — System tolerancji ISO dla wymiarów liniowych — Część 2: Tablice klas tolerancji IT oraz odchyłek granicznych otworów i wałków"

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii mechanicznej (obróbka otworów, narzędzia skrawające)
  • Materiały szkolne z tolerancji i pasowań (system otworu, znaczenie H7)
  • Instrukcje warsztatowe dotyczące doboru rozwiertaków i naddatków na rozwiercanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego