KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 35.
Do którego wejścia licznika CTUD należy podłączyć sygnał sterujący kierunkiem zliczania impulsów (dodawaniem/odejmowaniem)?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek licznika CTUD wraz z opisem jego wejść i wyjść.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wejście "Dir" służy do podania sygnału określającego kierunek zliczania w liczniku CTUD, czyli wybór między dodawaniem i odejmowaniem impulsów. Pozostałe wejścia dotyczą innych funkcji, np. zliczania, resetu lub parametrów, a nie sterowania kierunkiem.

Pełne wyjaśnienie:

Licznik CTUD to blok funkcyjny używany w sterownikach PLC do zliczania impulsów w górę i w dół. W praktyce spotyka się go m.in. przy współpracy z enkoderami, czujnikami zliczającymi sztuki lub w aplikacjach, w których trzeba korygować stan licznika (np. cofnięcie przenośnika, zwrot detalu, zmiana kierunku ruchu).

Aby licznik wiedział, czy ma zwiększać czy zmniejszać wartość, potrzebuje informacji o kierunku. W tym zadaniu poprawną odpowiedzią jest wejście "Dir", czyli wejście przeznaczone do podania sygnału sterującego kierunkiem zliczania (dodawanie/odejmowanie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Cnt" – nazwa sugeruje zliczanie (count), więc bywa myląca. Taki sygnał byłby związany raczej z samym impulsem zliczającym lub stanem licznika, a nie z wyborem kierunku.
  • "R" – w automatyce "R" bardzo często oznacza reset (zerowanie). To inna funkcja niż sterowanie kierunkiem: reset ustawia licznik do stanu bazowego, ale nie mówi, czy kolejne impulsy mają zwiększać czy zmniejszać wartość.
  • "Par" – skrót kojarzony z parametrem/parametryzacją. Parametry mogą określać np. wartość zadawaną, nastawy, tryb pracy, ale nie są typowym wejściem do bieżącego sterowania kierunkiem zliczania impulsów.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu pytaniach najpierw przetłumacz sens polecenia na funkcję bloku ("wybór kierunku") i dopiero dopasuj wejście. Uważaj na pułapkę podobnie brzmiących skrótów (np. "R" jako reverse) – w automatyce częściej spotkasz "R" jako reset.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
CTUD to blok funkcyjny licznika, który potrafi zliczać impulsy zarówno w górę, jak i w dół. Stosuje się go np. do zliczania sztuk, kroków mechanizmu lub impulsów z enkodera, gdy potrzebna jest też możliwość odejmowania (korekty) stanu.
Sterowanie kierunkiem polega na podaniu sygnału, który informuje blok, czy kolejne impulsy mają zwiększać, czy zmniejszać wartość licznika. W tej koncepcji osobny sygnał "kierunku" rozdziela funkcję zliczania od decyzji, w którą stronę ma zmieniać się wynik.
Nazwa "Dir" pochodzi od słowa direction, czyli kierunek. W wielu bibliotekach PLC taki skrót jest stosowany do sygnałów wyboru kierunku (np. ruchu, obrotu lub zliczania). Na egzaminie warto kojarzyć typowe skróty z funkcją, ale zawsze czytać treść pytania.
Najczęściej nie. W praktyce automatyki "R" bywa skrótem od reset, czyli zerowania. To częsta pułapka: ktoś wybiera "R", bo myśli o "reverse", a tymczasem w typowych interfejsach bloków funkcyjnych "R" służy do kasowania stanu, nie do sterowania kierunkiem.
"Par" zwykle kojarzy się z parametrem lub parametryzacją. Może dotyczyć nastaw, wartości zadanych albo trybu pracy, a nie bieżącego sygnału sterującego kierunkiem zliczania. W pytaniach egzaminacyjnych warto odróżniać sygnały sterujące (logiczne) od parametrów konfiguracyjnych.
W mechatronice CTUD przydaje się m.in. przy zliczaniu elementów na przenośniku, pozycjonowaniu (liczenie impulsów), współpracy z enkoderem, liczeniu cykli siłownika oraz korekcji wyniku, gdy proces został cofnięty lub gdy element trzeba odjąć ze stanu magazynowego.
Najczęstsze błędy to wybór skrótu brzmiącego "logicznie" (np. "Cnt" bo kojarzy się ze zliczaniem), mylenie "R" z "reverse", oraz nieuwzględnienie, że różne środowiska PLC mogą mieć inne nazwy wejść. Zawsze dopasuj wejście do dokładnej funkcji opisanej w pytaniu.
Nie zawsze. Idea licznika (zliczanie w górę/w dół, reset, parametry) jest podobna, ale nazwy wejść/wyjść mogą się różnić między producentami i bibliotekami. Dlatego w nauce warto korzystać z dokumentacji konkretnego środowiska używanego na zajęciach i w arkuszach.
Sygnał zliczający to impuls (zwykle zbocze) oznaczający zdarzenie do policzenia. Sygnał kierunku to informacja "jak interpretować" te impulsy: dodawać albo odejmować. W aplikacjach z enkoderem często masz osobny kanał lub wyliczony kierunek, który podajesz jako sygnał "Dir".
Przećwicz na przykładach: zliczanie sztuk, reset, korekta wyniku, zliczanie wstecz, praca z enkoderem. Ucz się interfejsów bloków (nazwy wejść/wyjść) z używanej platformy PLC. Na egzaminie czytaj uważnie, czy pytanie dotyczy kierunku, resetu, czy samego impulsu.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Wejście "Dir" służy do podania sygnału określającego kierunek zliczania w liczniku CTUD, czyli wybór między dodawaniem i odejmowaniem impulsów."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (sekcja dot. bloków funkcyjnych i typowych elementów programowania PLC)

Materiały:

  • Dokumentacja używanego w szkole środowiska PLC i biblioteki bloków licznikowych
  • Ćwiczenia laboratoryjne z licznikami i enkoderami (symulacja + stanowisko)
  • Tablice/ściągi z typowymi nazwami wejść/wyjść bloków IEC i ich odpowiednikami w danym PLC

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego