KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2022 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Do której z wymienionych funkcji logicznych odnosi się przedstawiony na rysunku program?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, który jest częścią zadania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjście K1 jest aktywne wtedy, gdy spełnione są jednocześnie dwa warunki: (S1 lub S3) oraz negacja S2.
Odwzorowuje to zapis: (S1 ˅ S3) ˄ S̅2. Niezbędne są nawiasy, bo najpierw łączy się S1 z S3 operacją OR, a dopiero potem wynik jest AND z zanegowanym S2.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu należy przełożyć strukturę programu (np. połączenia równoległe i szeregowe styków oraz styki normalnie zamknięte) na zapis algebry Boole'a.

Znaczenie operatorów:

  • ˅ oznacza alternatywę (OR): wystarczy, że prawdziwe jest S1 albo S3.
  • ˄ oznacza koniunkcję (AND): muszą być spełnione warunki po obu stronach.
  • Negacja (kreska nad S2) oznacza, że warunek jest spełniony, gdy S2 ma stan 0 (fałsz).

Poprawny zapis K1 = (S1 ˅ S3) ˄ S̅2 mówi więc: K1 załączy się, gdy co najmniej jeden z sygnałów S1 lub S3 jest aktywny, a jednocześnie sygnał S2 jest nieaktywny (zanegowany warunek).

Dlaczego pozostałe zapisy są niepoprawne?

  • Zapis typu S1 ˅ S3 ˅ S̅2 oznaczałby, że sama nieaktywność S2 mogłaby uruchomić K1 bez S1 i S3. To zmienia sens układu: z warunku "zezwolenia" robi warunek alternatywny.
  • Zapis S1 ˄ S3 ˅ S̅2 jest mylący bez jednoznacznych nawiasów i zwykle prowadzi do błędnej kolejności działań (często błędnie odczytywany jako "S1 i S3" albo "nie S2"). To inna logika niż "S1 lub S3" połączone AND z "nie S2".
  • Zapis S1 ˄ (S3 ˅ S̅2) wymuszałby konieczność spełnienia S1 zawsze, co nie odpowiada sytuacji, w której dopuszczalne jest załączenie K1 również przy samym S3 (przy spełnionym warunku negacji S2).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw identyfikuj gałęzie równoległe (to zwykle OR), potem połączenia szeregowe (to zwykle AND), a na końcu sprawdzaj, czy występuje negacja (warunek typu NC / NOT).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol ˄ oznacza koniunkcję (AND) – oba warunki muszą być spełnione jednocześnie. Symbol ˅ oznacza alternatywę (OR) – wystarczy spełnienie przynajmniej jednego z warunków. W PLC odpowiada to często połączeniu szeregowemu (AND) i równoległemu (OR) styków.
Negacja oznacza odwrócenie warunku: jest "prawda", gdy sygnał ma stan 0. W schematach drabinkowych zwykle odpowiada temu styk normalnie zamknięty (NC). W zapisie funkcji logicznej negację widać jako kreskę nad zmienną (np. S̅2) lub poprzedzenie operatorem NOT.
Nawiasy jednoznacznie ustalają kolejność działań i strukturę zależności. Bez nawiasów to samo wyrażenie może być błędnie interpretowane przez ucznia (a czasem też zapisane nieczytelnie). W zadaniach z PLC nawiasy pokazują, które sygnały tworzą gałąź OR, a które są później "dopinane" warunkiem AND.
Połączenie równoległe oznacza, że prąd/warunek może "przejść" jedną z kilku dróg, więc odpowiada alternatywie (OR). Przykład: równolegle S1 i S3 daje (S1 ˅ S3). Następnie, jeśli całość jest w szeregu z innym warunkiem, wynik łączy się operacją AND.
Połączenie szeregowe oznacza, że wszystkie warunki muszą być spełnione, aby tor był "zamknięty", więc odpowiada koniunkcji (AND). Jeśli więc gałąź (S1 ˅ S3) jest w szeregu z warunkiem S̅2, to cały zapis przyjmuje postać (S1 ˅ S3) ˄ S̅2.
To znaczy, że aby K1 było w stanie 1, musi zajść co najmniej jeden z warunków S1 lub S3, a dodatkowo S2 musi być w stanie 0 (bo jest zanegowane). W praktyce S2 bywa blokadą lub warunkiem bezpieczeństwa, który musi być "nieaktywny", aby zezwolić na załączenie.
Bo alternatywa z S̅2 oznaczałaby, że samo niespełnienie S2 (stan 0) wystarcza do załączenia K1, nawet gdy S1 i S3 są wyłączone. Dla blokad i interlocków typowe jest AND z warunkiem bezpieczeństwa (np. S̅2), aby blokada rzeczywiście ograniczała możliwość załączenia.
Najczęstsze błędy to pominięcie negacji (brak zauważenia kreski nad zmienną), złe rozpoznanie gałęzi równoległej jako AND zamiast OR, oraz brak nawiasów w zapisie końcowym. Pomaga metoda: najpierw OR dla gałęzi równoległych, potem AND dla szeregowych, na końcu sprawdzenie NOT.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych tak: szereg = AND, równolegle = OR, styk NC = NOT. W praktyce przemysłowej dochodzą jeszcze funkcje czasowe, zbocza, pamięć (SET/RESET) i priorytety skanu, które mogą zmieniać zachowanie. W tym typie pytania zwykle analizuje się czystą logikę kombinacyjną.
Użyj prostych przypadków testowych: ustaw S2=1 i sprawdź, czy K1 powinno być zablokowane (przy negacji S2 – tak). Potem ustaw S2=0 i sprawdź, czy K1 zależy od S1 lub S3. Jeśli Twoje wyrażenie pozwala na K1=1 przy S1=0, S3=0, to zwykle jest błąd.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Wyjście K1 jest aktywne wtedy, gdy spełnione są jednocześnie dwa warunki: (S1 lub S3) oraz negacja S2.Odwzorowuje to zapis: (S1 ˅ S3) ˄ S̅2."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Algebra Boole’a" – definicje operacji OR/AND/NOT, https://pl.wikipedia.org/wiki/Algebra_Boole%E2%80%99a (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Koniunkcja" – znaczenie operatora AND w logice, https://pl.wikipedia.org/wiki/Koniunkcja (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Alternatywa" – znaczenie operatora OR w logice, https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa_(logika) (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw automatyki/PLC: rozdział o logice Boole'a i realizacji funkcji logicznych
  • Materiały dydaktyczne producentów PLC (wprowadzenie do LAD/FBD i mapowania na AND/OR/NOT)
  • Zbiór zadań z algebry Boole'a i upraszczania wyrażeń (ćwiczenia z nawiasami i negacją)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego