KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 27.
Do obliczania powierzchni figur płaskich na mapach i planach stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Planimetr to przyrząd przeznaczony do wyznaczania pola powierzchni figur na mapach i planach (metoda analogowa).
Tachimetr służy głównie do pomiarów kątów i odległości, niwelator do różnic wysokości, a dalmierz do pomiaru odległości, więc nie są typowymi narzędziami do bezpośredniego obliczania pola na mapie.

Pełne wyjaśnienie:

Do obliczania powierzchni figur płaskich przedstawionych na mapach i planach stosuje się planimetr. Jest to przyrząd (najczęściej mechaniczny lub elektromechaniczny), który pozwala wyznaczyć pole obszaru ograniczonego linią na rysunku poprzez "objechanie" obrysu. Wynik odpowiada polu na mapie/planie, a po uwzględnieniu skali można odnieść go do pola w terenie.

Pozostałe instrumenty z odpowiedzi nie służą do bezpośredniego wyznaczania pola figury na mapie:

  • "tachimetr" – to instrument geodezyjny wykorzystywany do pomiarów sytuacyjno-wysokościowych (m.in. kąty oraz odległości), potrzebny do tyczenia i inwentaryzacji, a nie do liczenia pola z gotowego rysunku.
  • "niwelator" – służy do wyznaczania różnic wysokości (niwelacji). Mierzy wielkości związane z wysokością, a nie powierzchnię obszaru na mapie.
  • "dalmierz" – przeznaczony jest do pomiaru odległości (np. optycznie lub laserowo). Odległość to inna wielkość niż pole; dalmierz nie jest narzędziem do "obrysowania" figury na mapie.

W kontekście miernictwa (także górniczego) ważne jest kojarzenie jaka wielkość jest mierzona i jakim narzędziem: odległość, kąty i wysokości wyznacza się innymi instrumentami niż pole powierzchni. Na egzaminie warto zapamiętać, że klasycznym przyrządem do pól na mapach jest właśnie planimetr, nawet jeśli w praktyce często zastępują go dziś metody cyfrowe (CAD/GIS).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Planimetr to przyrząd do wyznaczania pola powierzchni figury na mapie lub planie. W praktyce mierzy się nim pole przez prowadzenie końcówki pomiarowej po obrysie figury, a wynik odnosi się do skali mapy, aby uzyskać pole w terenie.
Najczęściej stosuje się metody numeryczne: digitalizację obrysu w programie CAD/GIS i automatyczne obliczenie pola. Alternatywnie można użyć siatki kwadratów (metoda przybliżona) lub rozbić figurę na proste kształty i zsumować ich pola.
Tachimetr jest instrumentem do pomiarów terenowych (kąty, odległości, współrzędne), a nie do analizy gotowego rysunku. Pole na mapie wyznacza się przez pomiar obrysu figury na planie (np. planimetrem) albo cyfrowo w oprogramowaniu.
Niwelator służy do wyznaczania różnic wysokości między punktami (niwelacja). To narzędzie do pomiarów wysokościowych, przydatne przy profilach i kontrolach rzędnych, ale nie jest przeznaczone do bezpośredniego obliczania pól figur na mapie.
Dalmierz mierzy odległość. Może pośrednio pomóc, gdy z odległości obliczasz pole prostych figur (np. prostokąta) na podstawie wymiarów, ale nie jest narzędziem do bezpośredniego wyznaczania pola dowolnego obszaru na mapie tak jak planimetr.
Najczęstsze pomyłki wynikają z mylenia funkcji instrumentów: wybór niwelatora "bo geodezyjny", tachimetru "bo uniwersalny" albo dalmierza "bo mierzy". Warto zawsze dopasować przyrząd do wielkości: odległość, kąt, wysokość, pole.
Szukaj słów: powierzchnia, pole figury, obszar, "na mapie/planie". Jeśli pytanie dotyczy pola z rysunku, typową odpowiedzią jest planimetr lub metoda cyfrowa. Gdy pada "różnica wysokości" — to już niwelacja.
Obliczenia powierzchni mogą być potrzebne np. przy zestawieniach obszarów eksploatacji, analizie zasięgu wyrobisk na planie, szacowaniu pól wydzieleń na mapach tematycznych czy w kontrolach porównawczych między kolejnymi wersjami dokumentacji mierniczej.
W uproszczeniu: plan zwykle przedstawia mniejszy obszar w większej skali i z większą szczegółowością, a mapa może obejmować większy teren w mniejszej skali. Niezależnie od tego, pole figury na obu można wyznaczać analogowo planimetrem lub cyfrowo w CAD/GIS.
Ułóż tabelę "wielkość mierzona → przyrząd": pole → planimetr; różnice wysokości → niwelator; odległość → dalmierz; pomiary sytuacyjne (kąty/odległości) → tachimetr. Rozwiązuj testy i zawsze sprawdzaj, czy pytanie dotyczy mapy/planów czy pomiarów w terenie.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Planimetr to przyrząd przeznaczony do wyznaczania pola powierzchni figur na mapach i planach (metoda analogowa)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Planimetr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Planimetr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Tachimetr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Niwelator" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelator (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z miernictwa górniczego oraz geodezji (działy o przyrządach i pomiarach na mapach)
  • Materiały szkolne o kartografii technicznej i czytaniu map/planów
  • Instrukcje i opisy przyrządów geodezyjnych (funkcje: tachimetr, niwelator, dalmierz, planimetr)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego