KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 2.
Do pomiaru której wielkości fizycznej służy przetwornik przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia przetwornik ciśnienia, co jest zgodne z kontekstem pytania egzaminacyjnego dotyczącego zawodu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przetwornik ciśnienia służy do zamiany wartości ciśnienia medium (gazu lub cieczy) na użyteczny sygnał (np. elektryczny) dla układu automatyki. Odpowiedzi o natlenieniu dotyczą analizatorów składu, a temperatura i przepływ wymagają innego typu czujników i konstrukcji pomiarowej.

Pełne wyjaśnienie:

W automatyce przemysłowej przetwornik to element, który mierzy daną wielkość fizyczną i przekształca ją na sygnał zrozumiały dla sterownika/układu AKPiA (najczęściej sygnał elektryczny). Jeżeli na rysunku przedstawiono typowy przetwornik procesowy z przyłączem do instalacji (np. króciec gwintowany/kołnierzowy lub miejsce na membranę pomiarową), to jego zadaniem jest pomiar ciśnienia medium.

Odpowiedź "Ciśnienia." jest właściwa, ponieważ przetworniki ciśnienia są powszechnie spotykane w instalacjach pneumatycznych i hydraulicznych oraz w układach regulacji procesów (np. kontrola ciśnienia sprężonego powietrza, pary, wody technologicznej). Konstrukcyjnie muszą mieć element stykający się z medium (np. membranę) oraz przyłącze procesowe, aby "pobrać" ciśnienie z rurociągu lub zbiornika.

Odpowiedź "Natlenienia." jest niepoprawna, bo natlenienie (zawartość tlenu rozpuszczonego lub tlenu w gazie) mierzy się zwykle analizatorami/sondami elektrochemicznymi lub optycznymi. Takie czujniki mają inną budowę (sonda pomiarowa, komora przepływowa, elementy do kompensacji), a nie typowe przyłącze ciśnieniowe.

Odpowiedź "Temperatury." jest błędna, ponieważ czujniki temperatury (np. rezystancyjne lub termoelektryczne) wykorzystują element pomiarowy w osłonie/termowell, a ich kształt i sposób montażu w instalacji zwykle różni się od przetworników ciśnienia.

Odpowiedź "Natężenia przepływu." także nie pasuje: przepływ mierzy się m.in. przepływomierzami (zwężki, turbiny, ultradźwięki, elektromagnetyczne), które wymagają odcinka pomiarowego w rurociągu lub specjalnej geometrii. Sam przetwornik "punktowy" jak dla ciśnienia zazwyczaj nie wystarcza do pomiaru przepływu bez elementu pierwotnego.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu aparatury patrz na to, do czego urządzenie musi być podłączone: ciśnienie wymaga przyłącza do medium, temperatura – elementu zanurzanego w medium, a przepływ – odcinka/układu wbudowanego w rurociąg.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przetwornik pomiarowy to urządzenie, które mierzy określoną wielkość fizyczną (np. ciśnienie) i zamienia ją na sygnał użyteczny dla automatyki, np. elektryczny. Dzięki temu sterownik PLC może odczytać wartość i wykorzystać ją w regulacji lub diagnostyce.
Najczęściej ma przyłącze procesowe do medium (gwint, króciec, czasem membrana separacyjna) oraz część złączeniową do instalacji elektrycznej. To przyłącze do rurociągu/zbiornika jest kluczową wskazówką, że mierzona jest wielkość związana z ciśnieniem.
W układach pneumatycznych ciśnienie decyduje o sile siłowników i poprawnej pracy elementów wykonawczych. Przetwornik pozwala na stały nadzór, alarmowanie spadków ciśnienia oraz automatyczną regulację, np. przez zawory i stacje przygotowania powietrza.
Nie. Natlenienie dotyczy składu chemicznego (zawartości tlenu), więc stosuje się sondy/analitykę (elektrochemiczną lub optyczną) oraz układy poboru próbki. Tego nie realizuje typowy przetwornik z przyłączem ciśnieniowym do rurociągu.
W praktyce spotyka się sygnały analogowe (np. prądowe lub napięciowe) oraz sygnały cyfrowe w systemach komunikacyjnych. Egzaminowo warto kojarzyć, że przetwornik nie tylko "mierzy", ale też przetwarza wynik na postać łatwą do przesłania do sterownika.
Czujnik temperatury stosuje się, gdy kontrolowanym parametrem procesu jest temperatura medium (np. podgrzewanie, chłodzenie, ochrona przed przegrzaniem). Wtedy kluczowe jest umieszczenie elementu pomiarowego w miejscu reprezentatywnym, a nie samo przyłącze ciśnieniowe.
Najczęstsze pomyłki wynikają z oceniania "po obudowie" zamiast po funkcji i przyłączach. Uczniowie mylą urządzenia procesowe o podobnym kształcie, ignorują króciec procesowy lub zakładają, że każdy przetwornik mierzy temperaturę, bo to najbardziej znany przykład z praktyki.
Pomiar ciśnienia zwykle realizuje się punktowo przez podłączenie do instalacji. Pomiar przepływu wymaga elementu oddziałującego na strumień lub odpowiedniej geometrii pomiarowej (odcinek rurociągu, zwężka, czujnik w torze). To wpływa na wygląd i sposób montażu urządzeń.
Ponieważ rozpoznanie typu przetwornika opiera się na cechach widocznych na rysunku: rodzaju przyłącza, kształcie części procesowej i elementach obudowy. Bez ilustracji pozostaje zgadywanie na podstawie samych opcji, co nie weryfikuje realnej umiejętności identyfikacji aparatury.
Ćwicz identyfikację na zdjęciach i kartach katalogowych: zobacz, jak wyglądają przetworniki ciśnienia, temperatury i przepływu oraz jakie mają przyłącza. Ucz się po cechach funkcjonalnych (gdzie i jak montować), a nie tylko po nazwach. To znacząco zmniejsza ryzyko pomyłek.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przetwornik ciśnienia służy do zamiany wartości ciśnienia medium (gazu lub cieczy) na użyteczny sygnał (np. elektryczny) dla układu automatyki.

Materiały:

  • Materiały producentów aparatury kontrolno-pomiarowej: karty katalogowe przetworników ciśnienia i temperatury (opisy przyłączy, obudów, oznaczeń)
  • Podręczniki/kompendia z aparatury pomiarowej w automatyce przemysłowej (działy: czujniki i przetworniki)
  • Ćwiczenia praktyczne: identyfikacja czujników na stanowisku laboratoryjnym lub na zdjęciach z opisem króćców i złączy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego