KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 23.
Do realizacji układu przedstawionego na schemacie należy zastosować stycznik Q21 z następującą liczbą i rodzajem styków:
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla elektryków, kwalifikacja EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stycznik Q21 należy dobrać, zliczając osobno styki w obwodzie siłowym i sterowania.
W torze mocy ma 3 styki główne zwierne (NO) dla trzech faz. W sterowaniu widać łącznie 2 styki pomocnicze NO (m.in. podtrzymanie/uruchamianie) oraz 1 styk pomocniczy NC użyty jako blokada.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu nie wystarczy spojrzeć na sam obwód siłowy. Trzeba rozpoznać, że jeden stycznik jest na schemacie pokazany "w częściach": osobno jako styki główne w torze mocy oraz jako styki pomocnicze w torze sterowania.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "3NO + 2NO + 1NC"?

  • 3NO: w obwodzie głównym (siłowym) stycznik Q21 przełącza trzy fazy. Dla rozruchu/załączania silnika trójfazowego typowo stosuje się styki główne zwierne (NO), czyli rozwarte w spoczynku i zamykające się po zadziałaniu cewki.
  • 2NO: w obwodzie sterowania występują dwa styki pomocnicze zwierne (NO) tego samego stycznika Q21. Takie styki są często wykorzystywane do samopodtrzymania (podtrzymanie cewki po puszczeniu przycisku) oraz do przekazania sygnału sterującego dalej (np. uruchamianie kolejnych elementów układu).
  • 1NC: widoczny jest też styk pomocniczy rozwierny (NC) Q21, zwykle wpięty jako blokada (np. aby uniemożliwić jednoczesne załączenie niepożądanych konfiguracji styczników).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Warianty z 3NC w torze głównym są sprzeczne z typowym zastosowaniem stycznika mocy dla silnika trójfazowego: styki główne nie powinny być zwarte w spoczynku, bo oznaczałoby to podanie zasilania bez wysterowania cewki.
  • Warianty z 2NC zamiast dwóch styków NO wynikają z częstej pomyłki: blokady (NC) są na schematach częste, ale tu oprócz jednej blokady potrzebne są również styki NO do podtrzymania/sygnalizacji, więc nie można ich "zamienić" na NC.
  • Warianty z inną liczbą styków NO/NC zwykle biorą się z pominięcia jednego z wystąpień styku pomocniczego Q21 w innej gałęzi sterowania albo z policzenia tego samego styku podwójnie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zliczaj styki tego samego oznaczenia aparatu (np. Q21) we wszystkich miejscach schematu. Najpierw policz 3 styki główne w torze mocy, a potem wszystkie styki pomocnicze w torze sterowania, rozróżniając NO i NC po symbolu oraz typowej numeracji zacisków (np. 13-14 dla NO, 21-22 dla NC).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To skrócony opis konfiguracji styków stycznika: 3NO oznacza trzy styki główne zwierne w torze mocy (np. dla 3 faz), 2NO to dwa styki pomocnicze zwierne w sterowaniu, a 1NC to jeden styk pomocniczy rozwierny, zwykle do blokady.
Styki główne są w obwodzie siłowym i przełączają zasilanie (często trzy tory dla L1, L2, L3). Styki pomocnicze są w obwodzie sterowania i pracują z małymi prądami do podtrzymania, sygnalizacji i blokad. Pomaga też numeracja zacisków (np. 13-14, 21-22).
Silnik trójfazowy wymaga jednoczesnego załączenia trzech faz, więc stycznik mocy ma trzy tory główne. Zazwyczaj są to styki NO, aby w spoczynku zasilanie było odłączone, a załączenie następowało dopiero po zadziałaniu cewki sterującej.
Styk NC (rozwierny) jest zwarty w spoczynku i rozłącza się po zadziałaniu stycznika. W sterowaniu stosuje się go często jako blokadę, aby przerwać możliwość załączenia innego obwodu lub innego stycznika, gdy dany stycznik już pracuje.
Samopodtrzymanie polega na tym, że po naciśnięciu przycisku START cewka stycznika zadziała, a jego styk pomocniczy NO zamyka się i "omija" przycisk START. Dzięki temu po puszczeniu przycisku cewka nadal jest zasilana, dopóki nie zadziała STOP lub zabezpieczenie.
Trzeba zsumować wszystkie wystąpienia oznaczone tym samym symbolem aparatu (np. Q21): osobno policzyć styki główne w torze mocy oraz wszystkie styki pomocnicze w sterowaniu. Na schematach to normalne, że jeden stycznik ma rozrzucone po rysunku styki, ale to nadal jeden aparat.
Bardzo często tak: w praktyce szkolnej i przemysłowej 13-14 opisuje styk pomocniczy zwierny (NO), a 21-22 styk pomocniczy rozwierny (NC). Zawsze jednak warto potwierdzić symbolem graficznym na schemacie i w dokumentacji konkretnego stycznika.
Najczęściej przez skupienie się tylko na obwodzie mocy (widać wtedy "tylko 3") albo przez pominięcie jednej gałęzi sterowania, gdzie jest dodatkowy styk pomocniczy. Pomaga metoda: zaznaczaj markerem wszystkie elementy z tym samym oznaczeniem (np. Q21) i dopiero wtedy je zliczaj.
Styczniki spotyka się w rozdzielnicach sterujących napędami pomocniczymi, np. wentylatorami przewietrzania, sprężarkami, pompami lub siłownikami w węzłach/obiektach technologicznych. Zasada doboru styków jest taka sama: tor mocy + odpowiednia liczba styków pomocniczych do logiki sterowania.
Ćwicz czytanie schematów: rozdziel tor mocy i sterowania, a następnie dla każdego stycznika spisz w tabeli liczbę styków NO i NC (główne i pomocnicze). Dodatkowo ucz się typowych funkcji: podtrzymanie (NO) i blokada (NC).
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Stycznik Q21 należy dobrać, zliczając osobno styki w obwodzie siłowym i sterowania.W torze mocy ma 3 styki główne zwierne (NO) dla trzech faz."

Źródła:

  • IEC 60947-4-1:2018, Low-voltage switchgear and controlgear – Part 4-1: Contactors and motor-starters – Electromechanical contactors and motor-starters (odniesienie do terminologii i funkcji styczników).
  • Schneider Electric, TeSys D contactors – opis styków pomocniczych i numeracji zacisków (13-14, 21-22): https://www.se.com/ww/en/product-range/620-tesys-d-contactors/ (dostęp 2026-03-01).
  • Siemens, SIRIUS 3RT contactors – dokumentacja/strona produktu i opis zestyków pomocniczych: https://support.industry.siemens.com/ (wyszukiwanie dokumentacji serii 3RT, dostęp 2026-03-01).

Materiały:

  • Dokumentacje producentów styczników (opisy zacisków 1-2, 3-4, 5-6 oraz 13-14, 21-22)
  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z czytania schematów sterowania silników i automatyki przemysłowej
  • Materiały szkolne z elektrotechniki: aparatura łączeniowa i zabezpieczeniowa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego