KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 12.
Do silników spalinowych z zapłonem iskrowym, katalizatorem i wysokim stopniem sprężania, jako paliwo należy stosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silniki ZI z katalizatorem i wysokim stopniem sprężania wymagają benzyny bezołowiowej o wyższej liczbie oktanowej.
Wyższa oktanowość (98) zwiększa odporność na spalanie stukowe przy dużych obciążeniach i temperaturach, co poprawia pracę silnika i ogranicza ryzyko uszkodzeń.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku spalinowym z zapłonem iskrowym (ZI) istotnym parametrem paliwa jest liczba oktanowa, czyli miara odporności benzyny na spalanie stukowe (detonacyjne). Przy wysokim stopniu sprężania rosną ciśnienie i temperatura mieszanki w cylindrze, więc łatwiej o przedwczesny zapłon i stukanie. Aby temu zapobiec, stosuje się benzynę o wyższej liczbie oktanowej.

Odpowiedź "benzynę bezołowiową 98" jest poprawna, ponieważ:

  • benzyna bezołowiowa jest właściwa dla układów z katalizatorem (związki ołowiu mogą go trwale zatruwać),
  • liczba oktanowa 98 zapewnia większą odporność na stukanie w silnikach o większych wymaganiach (np. przy wysokim sprężaniu lub dużym obciążeniu).

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z typowych powodów egzaminacyjnych:

  • "benzynę bezołowiową 95" – w wielu silnikach jest wystarczająca, ale warunek wysokiego stopnia sprężania wskazuje na potrzebę wyższej oktanowości, by ograniczyć ryzyko spalania stukowego.
  • Opcje typu "etylinę …" – nazwa "etylina" odnosi się historycznie do benzyn etylizowanych (z dodatkami ołowiu), co kłóci się z obecnością katalizatora. Dodatkowo zapisy w rodzaju "E 94/E 98" nie odpowiadają typowemu, współczesnemu sposobowi oznaczania benzyn na stacjach (częściej spotyka się 95/98 oraz informację o zawartości bioetanolu, np. E5/E10).

Wskazówka do egzaminu: gdy w treści pojawia się jednocześnie "katalizator" i "wysoki stopień sprężania", myśl o dwóch wymaganiach naraz: bezołowiowa (dla katalizatora) oraz wyższa oktanowość (dla wysokiego sprężania).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczba oktanowa określa odporność benzyny na spalanie stukowe. Im wyższa, tym mniejsze ryzyko detonacji przy dużym sprężaniu, obciążeniu i temperaturze. W silnikach ZI pomaga utrzymać prawidłową pracę, moc i chronić elementy komory spalania.
Katalizator może zostać trwale uszkodzony przez związki ołowiu obecne w benzynach ołowiowych. Benzyna bezołowiowa jest standardem dla układów oczyszczania spalin, bo pozwala katalizatorowi działać skutecznie i utrzymać emisję spalin na właściwym poziomie.
Wyższy stopień sprężania zwiększa ciśnienie i temperaturę mieszanki, co sprzyja spalaniu stukowemu. W takiej sytuacji benzyna 98 (wyższa oktanowość) lepiej chroni silnik przed stukaniem niż 95. Dobór zawsze należy potwierdzić wymaganiami producenta.
Spalanie stukowe to niekontrolowana detonacja mieszanki, słyszalna jako "stukanie". Powoduje skoki ciśnienia i temperatury, co może prowadzić do uszkodzeń tłoków, pierścieni, zaworów i świec. W maszynach pracujących pod obciążeniem ryzyko jest szczególnie istotne.
Nie zawsze. Benzyna 98 jest korzystna głównie wtedy, gdy silnik tego wymaga (np. wysoki stopień sprężania, specyficzne mapy zapłonu). W silnikach zaprojektowanych pod 95 zwykle nie daje wyraźnych korzyści. Najważniejsze jest stosowanie paliwa zgodnego z instrukcją.
Najczęściej spotkasz liczby 95 i 98 (odnoszące się do liczby oktanowej RON) oraz oznaczenia typu E5 lub E10, które informują o maksymalnej zawartości bioetanolu. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozróżnienie 95 vs 98.
"Etylina" to określenie historyczne, kojarzone z benzyną etylizowaną (z dodatkami ołowiu). W nowoczesnych silnikach z katalizatorem stosuje się benzynę bezołowiową, więc takie brzmienie może być "pułapką" testową. Warto skupić się na katalizatorze i oktanowości.
Szukaj sformułowań: wysoki stopień sprężania, praca pod dużym obciążeniem, ryzyko spalania stukowego oraz wymóg producenta. Gdy dodatkowo jest katalizator, wybór powinien uwzględniać benzynę bezołowiową i zwykle wyższą oktanowość.
Może zwiększyć ryzyko spalania stukowego, a długotrwała praca z detonacją bywa niszcząca. Nowoczesne sterowniki często korygują zapłon, ale kosztem mocy i sprawności. W maszynach rolniczych, które pracują długo pod obciążeniem, właściwy dobór paliwa ma znaczenie eksploatacyjne.
Ucz się parametru "właściwego" dla danego typu silnika: dla ZI kluczowa jest liczba oktanowa, a dla ZS częściej pojawia się liczba cetanowa. Powtarz zależności: sprężanie–stuk–oktan oraz katalizator–bezołowiowa. Ćwicz na krótkich pytaniach wyboru.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Orlen S.A. – opis paliwa VERVA 98 (benzyna 98) i zastosowanie, https://www.orlen.pl/pl/dla-biznesu/hurtowe-paliwa-i-asfalty/paliwa/benzyny-silnikowe/verva-98 (dostęp: 2026-02-28)
  • Orlen S.A. – opis benzyny Pb95 (liczba oktanowa/oznaczenia), https://www.orlen.pl/pl/dla-biznesu/hurtowe-paliwa-i-asfalty/paliwa/benzyny-silnikowe/benzyna-bezolowiowa-95 (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z budowy i eksploatacji silników spalinowych (działy: paliwa, spalanie stukowe, liczba oktanowa)
  • Instrukcje obsługi producentów maszyn/pojazdów – rozdział "paliwo" i wymagania RON
  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji ROL.2 dotyczące eksploatacji pojazdów i maszyn

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego