Stężenie procentowe masowe 5% (m/m) oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 5 g substancji rozpuszczonej (a pozostała masa to rozpuszczalnik i ewentualnie inne składniki). W praktyce oblicza się to jako ułamek masowy: 5% = 0,05.
Dla roztworu o masie całkowitej 200 g masa chlorku potasu wynosi:
m(KCl) = 0,05 · 200 g = 10 g
Następnie korzystamy z bilansu masy roztworu: masa roztworu to suma mas składników. Skoro całość ma 200 g, to masa wody (rozpuszczalnika) wynosi:
m(H2O) = 200 g − 10 g = 190 g
Dlatego odpowiedź "10 g KCl i 190 g wody" spełnia definicję 5% (m/m) i daje dokładnie 200 g roztworu.
- Odpowiedź "10 g KCl i 200 g wody" jest błędna, bo suma mas wynosi 210 g, więc roztwór nie ma 200 g; dodatkowo stężenie procentowe spadnie poniżej 5%.
- Odpowiedź "20 g KCl i 180 g wody" daje łącznie 200 g, ale stężenie wynosi 20/200 = 10% (m/m), czyli dwukrotnie za dużo.
- Odpowiedź "5 g KCl i 200 g wody" ma łącznie 205 g i dodatkowo stężenie nie wynosi 5% w 200 g roztworu; to typowy błąd polegający na pomyleniu "5%" z "5 g".
Wskazówka egzaminacyjna: przy % (m/m) zawsze zaczynaj od wyliczenia masy substancji z masy całego roztworu, a dopiero potem oblicz masę rozpuszczalnika jako różnicę.
