Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2021



PYTANIE NR 30.
Jaka masę chlorku baru należy rozpuścić w wodzie w celu przygotowania 200 cm3 roztworu o stężeniu 10% i gęstości 1,203 g/cm3?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obliczenie: najpierw wyznacz masę roztworu z gęstości i objętości: m = 1,203 g/cm3 · 200 cm3 = 240,6 g.
Następnie użyj stężenia 10% (m/m): masa substancji to 0,10 · 240,6 g = 24,06 g. Tyle chlorku baru należy odważyć i rozpuścić.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano: objętość roztworu 200 cm3, gęstość roztworu 1,203 g/cm3 oraz stężenie 10%. Taki zapis stężenia w zadaniach laboratoryjnych standardowo oznacza stężenie procentowe masowe (m/m), czyli: 10 g substancji w 100 g roztworu.

Krok 1: masa całego roztworu
Najpierw trzeba policzyć, ile waży 200 cm3 roztworu o podanej gęstości. Korzystamy ze wzoru m = ρ·V:

m(roztworu) = 1,203 g/cm3 · 200 cm3 = 240,6 g

Krok 2: masa substancji rozpuszczonej przy 10% (m/m)
Jeśli roztwór ma 10% (m/m), to masa substancji stanowi 10% masy roztworu:

m(substancji) = 0,10 · 240,6 g = 24,06 g

Zatem poprawna jest odpowiedź: 24,06 g.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują?

  • 18,40 g – odpowiadałoby zbyt małej masie roztworu lub błędnemu użyciu innej gęstości; często wynika z pominięcia gęstości i "zgadywania" masy roztworu.
  • 20,00 g – to typowy wynik, gdy ktoś błędnie przyjmie, że 200 cm3 roztworu ma masę 200 g (czyli zakłada gęstość 1 g/cm3), a następnie liczy 10% z 200 g.
  • 26,04 g – to wynik zawyżony; może wynikać z pomylenia 10% z inną wartością procentową albo z błędnego przeliczenia masy roztworu (np. użycia innej objętości).

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach z procentem i gęstością zawsze licz w tej kolejności: (1) masa roztworu z ρ i V, (2) masa substancji jako % masy roztworu. To minimalizuje ryzyko pomylenia % (m/m) z % (m/V).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest stężenie procentowe masowe (m/m)?
Stężenie procentowe masowe (m/m) oznacza, jaki procent masy roztworu stanowi substancja rozpuszczona. Np. 10% (m/m) to 10 g substancji w 100 g całego roztworu (substancja + rozpuszczalnik).
Jak obliczyć masę roztworu z gęstości i objętości?
Użyj zależności m = ρ · V. Gdy ρ jest w g/cm3, a V w cm3, to masa wyjdzie w gramach. To podstawowy krok w zadaniach, gdzie podano objętość roztworu i jego gęstość.
Dlaczego w tym zadaniu trzeba użyć gęstości 1,203 g/cm3?
Bo podana jest objętość roztworu, a stężenie 10% (m/m) odnosi się do masy roztworu. Gęstość pozwala przeliczyć objętość na masę. Pominięcie gęstości daje zaniżony wynik.
Czy 200 cm3 to to samo co 200 mL?
Tak. 1 cm3 = 1 mL. W laboratorium te jednostki są równoważne dla objętości. Trzeba jednak pamiętać, że mL lub cm3 to nie gramy — do masy potrzebna jest gęstość.
Jak najszybciej policzyć masę substancji przy 10% (m/m)?
Najpierw policz masę roztworu (z ρ i V), a potem weź 10% tej masy, czyli pomnóż przez 0,10. Ten schemat działa dla każdego stężenia procentowego masowego, niezależnie od użytej substancji.
Dlaczego wynik 20 g często kusi w takich zadaniach?
Bo wiele osób automatycznie przyjmuje, że 200 mL ≈ 200 g (czyli gęstość 1 g/mL). To działa tylko dla roztworów o gęstości bliskiej 1. Tutaj gęstość wynosi 1,203 g/cm3, więc masa roztworu jest większa.
Jakie są najczęstsze błędy przy zadaniach na stężenie procentowe?
Najczęściej: (1) mylenie % (m/m) z % (m/V), (2) ignorowanie gęstości, (3) błędy jednostek (mL vs g), (4) liczenie procentu od masy rozpuszczalnika zamiast od masy całego roztworu.
Czy trzeba uwzględniać formę chlorku baru (np. hydrat) w takich obliczeniach?
Tylko jeśli zadanie podaje konkretną postać (np. uwodnioną) lub wymaga obliczeń molowych. W obliczeniach na % (m/m) liczysz masę substancji jako składnika roztworu. Gdyby chodziło o hydrat, musiałoby to być jasno wskazane.
Jak sprawdzić, czy odpowiedź ma sens bez kalkulatora?
Oceń rząd wielkości: masa roztworu to ok. 1,2 · 200 ≈ 240 g, a 10% z tego to ok. 24 g. Jeśli wynik wychodzi np. 2 g albo 200 g, to prawie na pewno popełniono błąd w definicji procentu lub w jednostkach.
Jak przygotować się do egzaminu z obliczeń roztworów w analityce?
Przećwicz kilka typów zadań: % (m/m), % (m/V), molowość, rozcieńczanie oraz przeliczenia z gęstością. Ucz się jednego stałego schematu: wypisz dane, ustal rodzaj stężenia, przelicz objętość na masę (gdy trzeba), a na końcu wykonaj procent.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że obliczenie: najpierw wyznacz masę roztworu z gęstości i objętości: m = 1,203 g/cm3 · 200 cm3 = 240,6 g.Następnie użyj stężenia 10% (m/m): masa substancji to 0,10 · 240,6 g = 24,06 g.

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło: "mass fraction" (ułamek masowy), https://goldbook.iupac.org/terms/view/M03722 (dostęp: 2026-02-28)
  • OpenStax Chemistry 2e – rozdział o składzie mieszanin i sposobach wyrażania stężenia (mass percent / mass fraction), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/1-introduction (nawigacja w książce do sekcji o stężeniach; dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN) – "Mass fraction" (definicja i relacje dla procentu masowego), https://en.wikipedia.org/wiki/Mass_fraction_(chemistry) (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Skrypt/rozdział z obliczeń laboratoryjnych: stężenia procentowe i gęstość roztworów
  • Tablice chemiczne: definicje stężeń i zależności jednostek
  • Zestawy zadań: przygotowanie roztworów (m/m, m/V, molowość)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego