KWALIFIKACJA CHM5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 31.
Do sposobów chroniących glebę przed chemiczną degradacją ze strony rolnictwa zalicza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosowanie nawozów naturalnych (np. obornika) może ograniczać chemiczną degradację gleby, bo wspiera zawartość materii organicznej, poprawia właściwości sorpcyjne i sprzyja stabilizacji odczynu. Pozostałe opcje dotyczą głównie ochrony powietrza, barier krajobrazowych lub przekształceń terenu, a nie typowych działań rolniczych chroniących glebę.

Pełne wyjaśnienie:

Chemiczna degradacja gleby w rolnictwie wiąże się m.in. z pogorszeniem właściwości chemicznych (np. zakwaszeniem, zasoleniem), spadkiem zdolności buforowych oraz wprowadzaniem niepożądanych substancji wraz z intensywną produkcją rolną. Jedną z praktyk ograniczających to ryzyko jest racjonalne stosowanie nawozów naturalnych.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "stosowanie nawozów naturalnych"?
Nawozy naturalne dostarczają materii organicznej, która wspiera tworzenie próchnicy, poprawia pojemność sorpcyjną i retencję składników, a tym samym może zmniejszać wahania chemizmu gleby oraz ograniczać skutki niekorzystnych zabiegów. W ujęciu ochrony gleb jest to działanie typowo rolnicze, bezpośrednio związane z użytkowaniem i żyznością gleby.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "budowę osłon biologicznych" – osłony (np. pasy zieleni) mogą ograniczać erozję wiatrową lub pełnić funkcje krajobrazowe, ale nie są podstawową metodą przeciwdziałania chemicznej degradacji gleby powodowanej przez nawożenie/środki ochrony roślin.
  • "ograniczenie emisji pyłowo-gazowych" – to działanie dotyczy przede wszystkim ochrony powietrza; może pośrednio wpływać na depozycję zanieczyszczeń, ale w pytaniu wskazano degradację chemiczną "ze strony rolnictwa", więc jest to zakres nietrafiony.
  • "wykorzystywanie gleb najsłabszych na cele budownictwa" – jest to decyzja planistyczna dotycząca przeznaczenia terenu i trwałego przekształcania gleb, a nie metoda ochrony gleby przed degradacją chemiczną w rolnictwie.

Na egzaminie warto pamiętać: gdy pytanie wskazuje rolnictwo jako źródło presji, najczęściej chodzi o praktyki gospodarowania nawozami, środkami ochrony roślin, zmianowaniem i utrzymaniem żyzności, a nie o typowe działania z obszaru ochrony powietrza czy urbanistyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chemiczna degradacja gleby to pogorszenie jej właściwości chemicznych wskutek działalności rolniczej, np. nieprawidłowego nawożenia lub stosowania środków ochrony roślin. Skutkiem może być m.in. zakwaszenie, zasolenie lub zaburzenie równowagi składników pokarmowych, co obniża żyzność.
Nawozy naturalne dostarczają materii organicznej, wspierają powstawanie próchnicy i poprawiają właściwości sorpcyjne gleby. Dzięki temu gleba lepiej wiąże składniki, łagodniej reaguje na zmiany chemizmu i może być mniej podatna na negatywne skutki intensywnego gospodarowania.
Ograniczenie emisji pyłowo-gazowych jest typowym działaniem z zakresu ochrony powietrza. Pytanie dotyczy presji "ze strony rolnictwa" na glebę, więc właściwe są działania związane z praktykami rolniczymi (np. nawożeniem), a nie z redukcją emisji przemysłowych lub komunikacyjnych.
Najczęściej są to: zbyt intensywne lub niewłaściwe nawożenie, błędne dawki i terminy aplikacji, nieprawidłowe przechowywanie nawozów naturalnych oraz nieodpowiedzialne stosowanie środków ochrony roślin. Skutkiem są zaburzenia odczynu i składu chemicznego oraz ryzyko zanieczyszczeń.
Nie zawsze. Osłony biologiczne (np. pasy roślinności) częściej kojarzą się z ograniczaniem erozji i spływu powierzchniowego lub z funkcją krajobrazową. Mogą pomagać pośrednio, ale nie są typową odpowiedzią na problem stricte chemicznej degradacji gleby wywołanej praktykami nawożenia.
Zwróć uwagę na słowa-klucze. Jeśli mowa o "emisjach", "pyłach" i "gazach", zwykle chodzi o powietrze. Jeśli pojawiają się "nawozy", "pestycydy", "odczyn", "zasolenie" lub "próchnica", to kontekst dotyczy gleby. To pomaga szybko odsiać nietrafione odpowiedzi.
Może prowadzić do spadku żyzności, gorszego pobierania składników przez rośliny i obniżenia plonów. Zmiany chemizmu (np. zakwaszenie lub zasolenie) utrudniają wzrost roślin, a zanieczyszczenia mogą stanowić ryzyko dla bezpieczeństwa żywności i dla wód poprzez wymywanie.
Gdy dawki są zbyt duże, terminy nieprawidłowe lub brak jest planu nawożenia, nawozy naturalne mogą zwiększać ryzyko strat składników i zanieczyszczeń. Kluczowe jest racjonalne gospodarowanie: właściwe dawki, równowaga składników oraz minimalizowanie spływu i wymywania.
Pomagają m.in. właściwe zmianowanie, dopasowanie nawożenia do potrzeb roślin i zasobności gleby oraz ograniczanie nieuzasadnionego stosowania środków ochrony roślin. W praktyce ważna jest też kontrola odczynu i dbałość o materię organiczną, bo wpływa ona na stabilność chemiczną gleby.
Najpierw ustal źródło presji: rolnictwo, przemysł, transport czy urbanizacja. Potem wybierz działanie skierowane wprost na ten komponent środowiska. W pytaniach o rolnictwo zwykle poprawne są praktyki gospodarowania nawozami i substancjami, a nie działania typowo "powietrzne" lub budowlane.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stosowanie nawozów naturalnych (np. obornika) może ograniczać chemiczną degradację gleby, bo wspiera zawartość materii organicznej, poprawia właściwości sorpcyjne i sprzyja stabilizacji odczynu."

Źródła:

  • FAO: Status of the World’s Soil Resources (SWSR) – Main Report, 2015 (dokument FAO, rozdziały o zagrożeniach i degradacji gleb) - https://www.fao.org/3/i5199e/i5199e.pdf (dostęp: 2026-02-18)
  • European Environment Agency (EEA): Soil contamination (temat: presje i skutki zanieczyszczeń gleb) - https://www.eea.europa.eu/themes/soil/soil-contamination (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z gleboznawstwa i ochrony gleb (podręczniki szkolne/techniczne)
  • Opracowania FAO dotyczące zagrożeń gleb i presji rolniczej
  • Materiały Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) o zanieczyszczeniu i degradacji gleb

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego