KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 10.
Do sprawdzenia luzu zaworowego niezbędny jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Luz zaworowy to szczelina, którą sprawdza się przez wsunięcie listków o znanej grubości między współpracujące elementy. Do takiego pomiaru służy szczelinomierz. Mikrometr mierzy średnice/grubości detali, głębokościomierz – głębokość, a passametr nie jest typowym narzędziem do kontroli luzu zaworowego.

Pełne wyjaśnienie:

Luz zaworowy jest szczeliną występującą w mechanizmie rozrządu (zależnie od konstrukcji np. między krzywką a popychaczem lub między dźwignią a trzonkiem zaworu). W silnikach, w których przewidziano kontrolę/ustawianie luzu, pomiar polega na sprawdzeniu, czy między elementy da się wsunąć listek o określonej grubości. Dlatego właściwym przyrządem jest szczelinomierz, czyli zestaw listków o znanej, opisanej grubości.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

  • "mikrometr" – służy przede wszystkim do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnicy wałka, grubości blaszki). Nie jest przeznaczony do bezpośredniego sprawdzania "prześwitu" między częściami w złożonym mechanizmie.
  • "passametr" – nazwa może kojarzyć się z kontrolą wymiarów, ale nie jest standardowym, typowym przyrządem używanym w praktyce warsztatowej do kontroli luzu zaworowego. W zadaniach egzaminacyjnych i w serwisie do tego celu stosuje się szczelinomierz.
  • "głębokościomierz" – jest przeznaczony do pomiaru głębokości (np. rowków, otworów, stopni), a nie do oceny małej szczeliny pomiędzy dwiema powierzchniami stykającymi się w mechanizmie rozrządu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "luz", "szczelina" albo "prześwit" i chodzi o sprawdzenie, czy element "wchodzi z lekkim oporem", najczęściej chodzi o narzędzie typu miernik szczelin, czyli szczelinomierz. Mikrometr i głębokościomierz dobiera się wtedy, gdy mierzony jest konkretny wymiar geometryczny detalu, a nie prześwit między częściami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz zaworowy to niewielka szczelina w mechanizmie rozrządu, potrzebna m.in. na kompensację rozszerzalności cieplnej. Zbyt mały lub zbyt duży luz może powodować hałas, gorszą pracę silnika, spadek mocy lub problemy z domykaniem zaworów. Dlatego w niektórych silnikach przewiduje się jego kontrolę.
Szczelinomierz to zestaw cienkich listków (płytek) o znanej, opisanej grubości. Mierzy się nim szczelinę między elementami: dobiera się listek o grubości zgodnej z wymaganiem i sprawdza, czy wchodzi z właściwym oporem. To typowe narzędzie do pomiaru luzów i prześwitów.
Mikrometr służy głównie do pomiaru wymiarów zewnętrznych detali (np. średnicy wałka, grubości blachy) w bezpośrednim kontakcie z mierzonym elementem. Luz zaworowy to szczelina w zmontowanym mechanizmie, więc praktycznie mierzy się ją przez wsunięcie listka o znanej grubości, czyli szczelinomierzem.
Sprawdzenie luzu wykonuje się wtedy, gdy przewiduje to harmonogram obsługi lub instrukcja serwisowa, a także przy objawach takich jak charakterystyczne "klekotanie" w okolicy rozrządu, nierówna praca silnika czy po naprawach głowicy i elementów rozrządu. Zawsze należy trzymać się procedury producenta.
Przy zbyt dużym luzie często pojawia się głośna praca mechanizmu (stuki/klekot). Zbyt mały luz może powodować niedomykanie zaworów, spadek kompresji, gorsze osiągi i problemy z rozruchem. Objawy mogą się różnić zależnie od konstrukcji silnika, dlatego diagnozę łączy się z pomiarem.
Nie. Część silników ma rozwiązania samokompensujące (np. hydrauliczne popychacze), w których typowa okresowa regulacja nie jest przewidziana. W innych konstrukcjach (mechaniczna regulacja) kontrola i ewentualne ustawienie luzu jest elementem obsługi. Na egzaminie liczy się dobór narzędzia do pomiaru szczeliny.
Najczęstsze błędy to dobieranie listka "na siłę" (zbyt gruby), ocenianie oporu wsuwania bez wyczucia oraz używanie zabrudzonych/wygiętych listków. W praktyce trzeba dbać o czystość powierzchni, prawidłowe ustawienie elementów według procedury i ocenę oporu jako "lekki, równomierny".
Szczelinomierz to pakiet cienkich listków o różnych grubościach, zwykle składanych jak scyzoryk i opisanych wartościami. Głębokościomierz jest narzędziem z wysuwanym prętem/sondą do mierzenia głębokości rowków i otworów. Jeśli mierzysz szczelinę "między", wybór zwykle pada na szczelinomierz.
Właściwy listek dobiera się zgodnie z wymaganiem producenta (wartość luzu). Następnie wkłada się go w miejsce pomiaru i ocenia opór przesuwu: powinien wchodzić z lekkim, wyczuwalnym tarciem. Gdy wchodzi zbyt luźno lub nie wchodzi, dobiera się inną grubość i weryfikuje wynik.
Warto zrobić tabelę skojarzeń: szczeliny → szczelinomierz, średnice/grubości → mikrometr, długości → suwmiarka, głębokości → głębokościomierz. Ćwicz na przykładach z silnika (rozrząd, zawory) i ucz się rozpoznawać zastosowanie narzędzia po tym, co jest mierzone.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że luz zaworowy to szczelina, którą sprawdza się przez wsunięcie listków o znanej grubości między współpracujące elementy.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Szczelinomierz" (opis przyrządu i zastosowania) https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (EN) – "Feeler gauge" (definition and typical use for measuring gaps/clearances) https://en.wikipedia.org/wiki/Feeler_gauge - accessed 2026-02-27
  • YourMechanic – "How to Adjust Valve Clearance" (procedura wykorzystująca feeler gauge do pomiaru luzu zaworowego) https://www.yourmechanic.com/article/how-to-adjust-valve-clearance-by-robert-kulp - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (działy: układ rozrządu, zawory, luz zaworowy)
  • Instrukcje serwisowe/napraw producentów (procedury kontroli i regulacji luzu zaworowego)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (zastosowania: szczelinomierz, mikrometr, suwmiarka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego